| YouTube Channel

प्रियङ्गु (priyaGgu)

 
शब्दसागरः
English
प्रियङ्गु
m.
(-ङ्गुः)
1. A medicinal plant, and perfume, commonly known
by the name Priyangu, and described in some places as a fra-
grant seed.
2. Panick seed, (Panicum italicum. )
3. Black mustard
seed.
4. Long pepper.
5. A peculiar tree: see कटुकी.
n.
(-नं) Saffron.
E.
प्रिय desired, गम् to go,
aff.
डुन् and मुम् aug.
Capeller Eng
English
प्रिय॑ङ्गु
m.
f.
a medicinal plant and perfume.
Yates
English
प्रियङ्गु (ङ्गुः) 2.
f.
A medicinal plant
panic seed
long-pepper.
Spoken Sanskrit
English
प्रियङ्गु - priyaGgu -
n.
- panic seed or mustard seed
सर्षप - sarSapa -
m.
- mustard-seed
सरिषप - sariSapa -
m.
- mustard seed
शुभक - zubhaka -
m.
- mustard seed
तन्तुभ - tantubha -
m.
- mustardseed
शठ - zaTha -
m.
- white mustard seed
सर्षपकण - sarSapakaNa -
m.
- grain of mustard-seed
सितसर्षप - sitasarSapa -
m.
- grain of white mustard-seed
सर्षप - sarSapa -
m.
- mustard-seed used as a weight
सर्षपायते { सर्षपाय } - sarSapAyate { sarSapAya } - verb - appear as small as a grain of mustard-seed
सर्षपमिश्र - sarSapamizra -
adj.
- mixed with mustard seeds
मध्ययव - madhyayava -
m.
- weight of six white mustard seeds
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- long pepper
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- medicinal plant and perfume
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- Foxtail millet [ Setaria italica - Bot. ]
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- particular creeper
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- Chinese rice flower plant [ Aglaia Odorata - Bot. ]
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- Italian millet
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- leaf mustard [ Brassica juncea - Bot. ]
प्रियङ्गु - priyaGgu -
m.
f.
- panic seed
प्रियङ्गु - priyaGgu -
n.
- panic seed or mustard seed
प्रियङ्गु - priyaGgu -
n.
- saffron
Wilson
English
प्रियङ्गु (-ङ्गुः)
1 A medicinal plant, and perfume, commonly known by the name Priyangu, and
described in some places as a fragrant seed.
2 Panick seed, (Panicum italicum. )
3 Black mustard seed.
4 Long pepper.
5 A peculiar tree: see कटुकी.
E.
प्रिय desired, गम to go,
aff.
डुन् and मुम् aug.
Apte
English
प्रियङ्गुः [priyaṅguḥ], 1
N.
of a creeper (said to put forth blossoms at the touch of women)
प्रियङ्गुश्यामाङ्गप्रकृतिरपि
Māl.
3.9. (For some of the conventions of poets about the blossoming of trees, see the quotation under अशोक.)
Long pepper.
A plant and its perfume (Mar. गव्हला)
Mb.
* 13.14.87.
A kind of millet (राजिका
Mar.
राळा)
दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति व्रीहियवास्तिलमाषा अणुप्रियङ्गवो गोधूमाश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च Bṛi.
Up.*
6.3.13.-गु
n.
Saffron.
mustard seed.
Comp.
-द्वीपम्
N.
of a country
Buddh.
Apte 1890
English
प्रियंगुः 1 N. of a creeper (said to put forth blossoms at the touch of women)
प्रियंगुश्यामांगप्रकृतिरपि Māl. 3. 9. (For some of the conventions of poets about the blossoming of trees, see the quotation under अशोक).
2 Long pepper.
गु n. Saffron.
Monier Williams Cologne
English
प्रिय॑ङ्गु mf. panic seed, Panicum Italicum,
VS.
TS.
Br.
Kauś.
Aglaia Odorata,
L.
Sinapis Ramosa,
MBh.
Kathās.
long pepper,
L.
a medicinal plant and perfume (commonly called Priyaṅgu and described in some places as a fragrant seed),
L.
a partic. creeper (said to put forth blossoms at the touch of women),
MBh.
Kāv.
&c.
Italian millet,
MW.
प्रिय॑ङ्गु
n.
(prob.) panic seed or mustard seed,
Suśr.
Bhpr.
saffron,
L.
Monier Williams 1872
English
प्रियङ्गु, उस्, उस्, m. f. panic seed, Panicum
Italicum
a medicinal plant and perfume, commonly
called Priyaṅgu and described in some places as a fra-
grant seed (= फलिनी)
Italian millet
long pepper
Sinapis Ramosa, = कटुकी
(अम्), n. saffron.
—प्रि-
यङ्गु-द्वीप, अस्, m., N. of a country.
—प्रियङ्गु-
श्यामा, f., N. of the wife of Naravāhana-datta.
Macdonell
English
प्रियङ्गु priyáṅgu,
m.
f.
a creeper (said to 🞄blossom at the touch of a woman)
black 🞄mustard (Sinapis ramosa): -śyāmā,
f.
N. of 🞄Naravāhana-dattaʼs wife.
Benfey
English
प्रियंगु प्रियंगु,
m.
1. A medicinal
plant and perfume.
2. Panick seed,
Panicum italicum.
3. Black mustard
seed.
4. Long pepper.
Apte Hindi
Hindi
प्रियङ्गुः
पुं*
- प्रिय + गम् + कु
एक लता का नाम
प्रियङ्गुः
पुं*
- -
बड़ी पीपल
प्रियङ्गु
नपुं*
- -
"जाफ़रान, केसर"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रियङ्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೇಂಕಣ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > प्रिय + गम्लृ (गतौ) - "कुः" (उ० १-३७) निपा०
व्युत्पत्तिः - > प्रियं गच्छति
प्रयोगाः - > "प्रियङ्गुश्यामाङ्गप्रकृतिरपि चापाण्डु मधुरम्"
उल्लेखाः - > मालती० ३-९
प्रियङ्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಿಸಾಸಿವೆ
प्रियङ्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಪ್ಪಲಿ
प्रियङ्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನವಣೆ
विस्तारः - > "प्रियङ्गुः स्त्री राजिकाकणयोरपि फलिन्यां कङ्गुसस्ये च" - मेदि०
L R Vaidya
English
priyaMgu {% (I) m.f. %} 1. Name of a creeper, लग्नः प्रियंगुलतयेव तरुस्तमालः Bh.V.iv.8
2. long pepper.
priyaMgu {% (II) n. %} Saffron.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
श्यामा
श्यामा, रात्रि, त्रिवृत्, मुग्धयौवना, प्रियङ्गु, वृद्धदारिका
श्यामा रात्रिस्त्रिवृत् श्यामा श्यामा स्त्री मुग्धयौवना
श्यामा प्रियङ्गुराख्याता श्यामा स्याद् वृद्धदारिका १०१
verse 1.1.1.101
page 0007
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
प्रियङ्गु, तीक्ष्णगन्धा
noun
कृष्णिकाप्रकारः।
"इदं प्रियङ्गोः तैलं वर्तते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रियङ्गुः फलिनी श्यामा बन्धूको बन्धुजीवकः
-wordlist-
प्रियङ्गु (स्त्री), फलिनी (स्त्री), श्यामा (स्त्री), बन्धूक (पुं), बन्धुजीवक (पुं)
--source--
कङ्गुस्तु कङ्गुनी क्वङ्गुः प्रियङ्गुः पीततण्डुला ११७६
-wordlist-
कङ्गु (स्त्री), कङ्गुनी (स्त्री), क्वङ्गु (स्त्री), प्रियङ्गु (स्त्री), पीततण्डुला (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
जातीफले सोमनसं पुटकं मदशौण्डकम् १३०
कोशफलं कुङ्कुमे तु करटं वासनीयकम्
प्रियङ्गु पीतकाबेरं घोरं पुष्परजो वरम् १३१
कुसुम्भं जवापुष्पं कुसुमान्तं गौरवम्
-wordlist-
सौमनस (क्ली), पुटक (क्ली), मदशौण्ड (क्ली), कोशफल (क्ली), करट (क्ली), वासनीय (क्ली), प्रियङ्गु (क्ली), पीतकाबेर (क्ली), घोर (क्ली), पुष्परजस् (क्ली), वर (क्ली), कुसुम्भ (क्ली), जवापुष्प (क्ली), कुसुमान्त (क्ली), गौरव (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रियङ्गु
प्रियङ्गु, फलिनी, श्यामा
प्रियङ्गुः फलिनी श्यामा कुटजो गिरिमल्लिका १९३
verse 2.1.1.193
page 0024
प्रियङ्गु
प्रियङ्गु, कङ्गु
प्रियङ्गुः कथ्यते कङ्गुरतसी स्यादुमा क्षुमा
verse 2.1.1.582
page 0066
Vedic Reference
English
Priyaṅgu denotes ‘panic seed’ (Panicum italicum) in the
Yajurveda Saṃhitās^1 and the Brāhmaṇas.^2
1) Taittirīya Saṃhitā, ii. 2, 11, 4
Kāṭhaka Saṃhitā, x. 11
Maitrāyaṇī
Saṃhitā, ii. 1, 8
Vājasaneyi Saṃhitā,
xviii. 12.
2) Taittirīya Brāhmaṇa, iii. 8, 14, 6
Aitareya Brāhmaṇa, viii. 16
Bṛhad-
āraṇyaka Upaniṣad, vi. 3, 22 (Mādhyaṃ-
dina = vi. 3, 13 Kāṇva), with Śaṅkara's
note.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 241.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रियङ्गुः,
स्त्री,
(प्रियं गच्छतीति प्रिय + गम् +मृगय्वादित्वात् कुप्रत्ययेन साधुः ।) स्वनाम-ख्यातसुगन्धिवृक्षविशेषः (यथा, महागणपति-स्तोत्रे १० ।“वामे चक्रगदाधरः भगवान् क्रोडो प्रियङ्गो-स्तलेहस्तोद्यच्छुकशालिमञ्जरिकया देव्या धरण्यासह
”)तत्पर्य्यायः श्यामा महिलाह्वया लता ४गोवन्दनी गुन्द्रा फलिनी फली विष्व-क्सेना गन्धफली १० कारम्भा ११ प्रियकः १२ ।इत्यमरः ५५
प्रियवल्ली १३ फलप्रिया १४गौरी १५ वृत्ता १६ कङ्गुः १७ कङ्गुनी १८भङ्गुरा १९ गौरवल्ली २० शुभगा २१ पर्णभेदिनी२२ शुभा २३ पीता २४ मङ्गल्या २५ श्रेयसी२६ अस्या गुणाः शीतलत्वम् तिक्तत्वम् ।दाहपित्तास्रदोषभ्रमवान्तिज्वरवक्त्रजाड्यनाशि-त्वम् इति राजनिर्घण्टः
तुवरत्वम् अनि-लनाशित्वम् रक्तातियोगदौर्गन्ध्यस्वेदगुल्मतृड्-विषमोहनाशित्वञ्च इति भावप्रकाशः
*
राजिका पिप्पली कङ्गुः इति मेदिनी
कटुकी इति धरणिः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रियङ्गु स्त्री प्रिय + गम--डु नि० मुम् स्वनामख्याते वृक्षेअमरः “प्रियङ्गः शीतला तिक्ता तुवरानिलपित्तहृत् ।रक्तादियोगदौर्गन्ध्यस्वेददाहज्वरापहा गुल्मतृड्-विषमोहध्नी तद्वद्गन्धप्रियङ्गुका तत्फलं मधुरं रूक्षंकषायं शीतलङ्गुरु विबन्धाध्मानबलकृत् संग्राहिकफपित्तजित्” भावप्र० “प्रियङ्गकलिकारम्” इति बुध-प्रणाममन्त्रः राजिकायां राजनि० पिप्पल्याम् कङ्गौ(काङ्गनी) धान्ये मेदि० कटुक्यां धरणिः
Capeller
German
प्रिय॑ङ्गु
m.
f.
Fennich.
Stchoupak
French
प्रियङ्गु-
m.
f.
moutarde noire
sorte de
liane (qui fleurit
quand elle est touchée par une femme).