| YouTube Channel

प्रालेय (prAleya)

 
शब्दसागरः
English
प्रालेय
n.
(-यं) Frost.
E.
प्र before, लीच् to unite with,
aff.
अच्
प्रलय here
said to mean a mountain, अण्
aff.
of derivation, and the penul-
timate vowel changed to
Capeller Eng
English
प्रालेय
s.
hail, snow, rime, dew.
Yates
English
प्रालेय (यं) 1.
n.
Frost.
Spoken Sanskrit
English
प्रालेय - prAleya -
adj.
- produced by melting
प्रालेय - prAleya -
m.
- fever in goat or sheep
प्रालेय - prAleya -
n.
- hail
प्रालेय - prAleya -
n.
- snow
प्रालेय - prAleya -
n.
- dew
प्रालेय - prAleya -
n.
- frost
Wilson
English
प्रालेय
n.
(-यं) Frost.
E.
प्र before लीच् to unite with,
aff.
अच्
प्रलय here said to mean
a mountain, अण्
aff.
of derivation, and the penultimate vowel changed to
ए.
Apte
English
प्रालेयम् [prālēyam], Snow, frost, hoar frost, dew
ईशाचलं प्रालेय- प्लवनेच्छया
Gīt.*
1
प्रालेयशीतमचलेश्वरमीश्वरो$पि (अधिशेते)
Śi.*
4.64
Me.*
41
Ki.*
11.4
Ve.*
2.7
Bhāg.*
1.65.22.Comp. -अद्रिः, -भूधरः, -शैलः 'the snowy mountain', the Himālaya
Me.*
59.
अंशुः, करः, रश्मिः the moon.
camphor. -लेशः a hail-stone.
Apte 1890
English
प्रालेयं Snow, frost, hoar frost, dew, ईशाचलप्रालेयप्लवमेच्छया Gīt. 1
प्रालेयशीतमचलेश्वरमीश्वरोऽपि (अधिशेते) Śi. 4. 64
Me. 39.
Comp.
अद्रिः,
शैलः ‘the snowy mountain’, the Himālaya
Me. 57.
अंशुः,
करः,
रश्मिः {1} the moon. {2} camphor.
लेशः a hail-stone.
Monier Williams Cologne
English
प्रा—लेय mf(ई)n. (fr. -लय,
Pāṇ.
vii, 2, 3) produced by melting, ib., Sch.
प्रा—लेय
m.
fever in goat or sheep,
Gal.
प्रा—लेय
n.
(?) hail, snow, frost, dew,
Megh.
Var.
Rājat.
&c.
(also as
Nom.
P.
°यति, to resemble hail
&c.
,
Dhūrtas.
)
प्रा—लेय (also as
Nom.
P.
°यति, to resemble hail
&c.
,
Dhūrtas.
)
Monier Williams 1872
English
प्रालेय 1. प्रालेय, अस्, (?), अम् (anoma-
lously fr. प्र-लय), produced by melting
(अम्),
n. (according to some also अस्, m.), hail, snow, frost,
hoar-frost (so called as being easily dissolved), dew.
—प्रालेय-रश्मि, इस्, or प्रालेयांशु (°य-अं°), उस्,
m. the moon (said to have cold or frosty rays).
—प्रा-
लेय-लेश, अस्, m. a hailstone.
—प्रालेय-शैल, अस्,
or प्रालेयाद्रि (°य-अद्°), इस्, m. the snowy moun-
tain, Hima-vat.
—प्रालेयाश्र (°य-अश्°), अम्, n. a
cold or chilly tear.
2. प्रालेय, Nom. P. प्रालेयति, -यितुम्, to re-
semble hail.
Macdonell
English
प्रालेय 1. prāleya, den. P. resemble snow, etc..
प्रालेय 2. prāleya,
n.
(?) hail
snow
rime
🞄dew: -bhūdhara,
m.
snow-mountain, ep. of 🞄the Himālaya
-raśmi,
m.
(cold-rayed), moon
🞄-rocis,
m.
id.
-varṣa,
n.
(?) fall of snow
🞄-śaila,
m.
snow-mountain, ep. of the Himālaya
🞄-aṃśu,
m.
(cold-rayed), moon
-adri, 🞄m. snow-mountain, ep. of the Himālaya.
Benfey
English
प्रालेय प्रालेय, i. e. प्रलय +
(anomal.),
n.
Snow, hail, Pañc. i. d.
353 (cf. लेश).
प्रालेय प्रालेय, a denomin. de-
rived from प्रालेय, Par. To play the
part of hail, Lass. 67, 16.
Apte Hindi
Hindi
प्रालेयम्
नपुं*
- प्र + ली + ण्यत् = प्रलेय + अण्
"हिम, कुहरा, ओस, तुषार"
प्रालेयम्
नपुं*
- प्रलय+अण्
प्रलय से सम्बन्ध रखने वाला
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रालेय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಮ /ಮಂಜು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-७४) इयादेशः (७-३-२)
व्युत्पत्तिः - > प्रलीयन्ते पदार्था अत्र प्रलयो हिमाद्रिः, तत आगतम्
प्रयोगाः - > "प्रालेयशीतमचलेश्वरमीश्वरोऽपि सन्द्रेभचर्मवसनावरणोऽधिशेते"
उल्लेखाः - > माघ० ४-६४
L R Vaidya
English
prAleya {% n. %} Snow, frost, hoarfrost, dew, प्रालेयमिश्रमकरंदकरालकोशैः पुष्पैः समं निपतिता रजनीप्रबुद्धैः Ve.ii., Megh.i.39, Sis.iv.64.
Bopp
Latin
प्रालेय n. (r. ली c. praef. प्र s. अ) pruina. MEGH. 40.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अवश्यायस्तु तुहिनं प्रालेयं मिहिका हिमम्
स्थान्नीहारस्तुषारश्च हिमानी तु महद्धिमम् १०७२
-wordlist-
अवश्याय (पुं), तुहिन (क्ली), प्रालेय (क्ली), मिहिका (स्त्री), हिम (पुंक्ली), नीहार (पुंक्ली), तुषार (पुंक्ली), हिमानी (स्त्री), महद्धिम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रालेय
प्रालेय, अवश्याय, तुहिन, शिशिर, हिम, तुषार, मिहिका, नीहार
प्रालेयमवश्यायस्तुहिनं शिशिरं हिमं तुषारं
मिहिका स्यान्नीहारो हिमसंघातो हिमानी ६५०
verse 3.1.1.650
page 0074
नाममाला
Sanskrit
अवश्याय, तुषार, प्रालेय, तुहिन, हिम, नीहार
अवश्यायं तुषारं प्रालेयं तुहिनं हिमम्
नीहारं तत्करं विद्धि मृगाङ्कं रोहिणीपतिम् १७९
verse 0.1.1.179
page 0086
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रालेयं,
क्ली,
(प्रकर्षेण लीयन्ते लीना भवन्तिपदार्था अत्रेति प्रलयो हिमालयस्तत आग-तम् प्रलय + अण् “केकयमित्रयुप्रलयानांयादेरियः ।” इति यस्येयादेशः ।)हिमम् इत्यमरः १८
(यथा, देवीभागवते १३ ।“नरनारायणौ चैव चेरतुस्तप उत्तमम् ।प्रालेयाद्रिं समागत्य तीर्थे वदरिकाश्रमे
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रालेय
न०
प्रकर्षेण लीयते प्र + आ--ली--यत् आत्त्वे एत्त्वम्, प्रलयाय हितम् अण् नि० एत्त्वम् वा हिमे अमरः
Capeller
German
प्रालेय Hagel, Schnee, Reif, Tau.
Burnouf
French
प्रालेय प्रालेय
n.
(आ
ली) gelée, frimas.
प्रालेयांशु
m.
(अंशु) l'astre aux rayons glacés,
c-à-d. la Lune.
Stchoupak
French
प्रालेय-
(nt. ?) grêle, neige, rosée, gelée.
°शैल-
m.
Himavant
प्रालेयाद्रि- id.
प्रालेयांशु-
m.
lune.