| YouTube Channel

प्रायणीय (prAyaNIya)

 
Spoken Sanskrit
English
प्रायणीय prAyaNIya
adj.
 relating to the entrance or beginning
प्रायणीय prAyaNIya
adj.
 introductory
Apte
English
प्रायणीय [prāyaṇīya],
a.
 Introductory, initial, initiatory. -यम् The first.
यः An introductory libation at a Soma sacrifice
त्वं प्रायणीयोदयनीयदंष्ट्रः
Bhāg.*
 3.13.37.
The first day of a Soma sacrifice.
Apte 1890
English
प्रायणीय a. Introductory, initial, initiatory.
यं The first.
यः 1 An introductory libation at a Soma sacrifice.
2 The first day of a Soma sacrifice.
Monier Williams Cologne
English
प्रायणी॑य
mfn.
 relating to the entrance or beginning, introductory,
Br.
ĀśvŚr.
प्रायणी॑य
m.
 (scil. याग or कर्म-विशेष or अतिरात्र) the introductory libation or the first day of a Soma sacrifice,
Br.
ŚrS.
प्रायणी॑य
n.
=
 (m. ), ib. (-त्व
n.
 , Kapiṣṭh.)
Monier Williams 1872
English
प्रायणीय, अस्, आ, अम्, belonging or relating to
the entrance or commencement, introductory, ini-
tiatory
(अस्), m., scil. याग or कर्म-विशेष, an
introductory libation at a Soma sacrifice
scil. अति-
रात्र, the first day of a Soma sacrifice lasting for
several days
(अम्), n., scil. अहन्, the first day of a
Soma sacrifice lasting for several days.
Macdonell
English
प्रायणीय prāyaṇ-ī́ya,
a.
 introductory, initial
🞄m. initiatory libation or first day of the 🞄Soma sacrifice: ā,
f.
 initiatory sacrifice.
Apte Hindi
Hindi
प्रायणीय
वि* - प्र + अय् + अनीयर्
"परिचयात्मक, आरंभिक, दीक्षात्मक"
प्रायणीयम्
नपुं*
 - प्र + अय् + अनीयर्
सोमयाज्ञ का प्रथम दिन
L R Vaidya
English
prAyaRIya {% (I) a. (f. या) %} Introductory, initiatory.
prAyaRIya {% (II) n. %} The first day of a Soma sacrifice.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रायणीय
त्रि०
 प्रायणं आरम्भदिनं तत्र विहितः छ ।१ प्रारम्भदिने २ गवामयनप्रथमाहादौ च विहिते अतिरात्रेयागभेदे च “प्रायणीयेऽद्य सुत्यामेके” कात्या० श्रौ०१२ । ६ । २६ “प्रायणीयोऽतिरात्र एवाह साध्यः” देव-नाथः । ताण्ड्य० ब्रा० ४ । २ । १ । २ भाष्ये द्वितीयाह-स्यैव प्रायणीयसंज्ञा तन्निरुक्तिश्च दर्शिता यथा“प्रायणीयमेतदहर्भवति” मू० । “एतद्वक्ष्यमाणमहः प्रा-यणीयं प्रकर्षेण यान्ति गच्छन्ति स्वर्गमनेनोत व्युत्-पत्तेः । एतत्संज्ञं गवामयनस्य द्वितीयमहरनुष्ठेयं भ-वति । यद्यपि श्रुत्यन्तरे प्रथमविहितस्थातिरात्रस्थैवप्रायणीय इति संज्ञा प्रसिद्धा तथापि प्रथमोत्तमयोरति-रात्रयोः सर्वत्र साधारणत्वादस्यैवाह्नो गवामयने असा-धारणं प्राथम्यमिति कृत्वा एतदादिकं गवायनस्वरूप-मित्यस्मिन् द्वितीयेऽहनि प्रायणीयशब्दोऽत्र प्रयुज्यते ।उक्तमहन्नौमनिर्वचनद्वरा प्रशंसति” भा० “प्रायणीयेन वाअह्ना देवाः स्वर्गं लोकं प्रायन् यत् प्रायंस्तत् प्रायणीयस्यप्रायणीयत्वम्” मू० “पुरा देवाः प्रायणीयेन प्रायणीया-ख्येन खल्वह्ना स्वर्गं लोकं प्रायन् प्राप्ताः यद्यस्मात्प्रायन् स्वर्गं प्रागमन् तस्मादस्याह्नः प्रायणीयत्वं प्राय-णीयसाधारणत्वात् प्रायणीयमिति नाम सम्पन्नम्” भा० ।तदहः कर्त्तव्यत्वादतिरात्रस्य प्रायणीयसंज्ञेति बोध्यम् ।