प्राच्य (prAcya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishप्राच्य - prAcya - - eastern
पौरस्त्य - paurastya - - eastern
पौर्व - paurva - - eastern
पश्चिमेतर - pazcimetara - - eastern
पूर्वदिश्य - pUrvadizya - - eastern
पूर्वज - pUrvaja - - eastern
पूर्वापरदक्षिण - pUrvAparadakSiNa - - eastern
प्राञ्च् - prAJc - - eastern
माहेन्द्र - mAhendra - - eastern
प्राचीन - prAcIna - - eastern
पूर्व - pUrva - prep. - eastern
पश्चिमोत्तरपूर्व - pazcimottarapUrva - - or eastern
अप्राचीन - aprAcIna - - not eastern
पूर्वसागर - pUrvasAgara - - eastern sea
पूर्वसमुद्र - pUrvasamudra - - eastern sea
पूर्वार्ध - pUrvArdha - - eastern side
प्राग्भाग - prAgbhAga - - eastern side
आग्नेय - Agneya - - south-eastern
ऐशान - aizAna - - north-eastern
दक्षिणपूर्व - dakSiNapUrva - - south-eastern
प्राच्य prAcya belonging to the east
प्राच्य prAcya living in the east
प्राच्य prAcya preceding
प्राच्य prAcya eastern
प्राच्य prAcya prior
प्राच्य prAcya easterly
प्राच्य prAcya ancient
प्राच्य prAcya being in front or in the east
प्राच्य prAcya old
प्राच्य prAcya being in front
प्राच्य prAcya inhabitants of the east
प्राच्य prAcya eastern country
प्राच्य prAcya ancients
प्राच्य prAcya easterly
प्राञ्च् prAJc easterly
प्राचीन prAcIna easterly
Wilson
EnglishApte
Englishप्राच्य [prācya], [प्राचि भवः यत्]
Being or situated in front.
Being or living in the east, eastern, easterly.
Prior, preceding, previous.
Ancient, old. -च्याः (pl. )
'The eastern country', the country south or east of the river Sarasvatī.
The people of this country. -पदवृत्तिः a term applied to the rule according to which ए remains in particular cases unchanged before अ -भाषा the eastern dialect, language spoken in the east of India. -वृत्तिः a kind of metre.
Apte 1890
Englishप्राच्य a. [प्राचि भवः यत्] 1 Being or situated in front.
2 Being or living in the east, eastern, easterly.
3 Prior, preceding, previous.
4 Ancient, old.
च्याः (pl.) 1 ‘The eastern country’, the country south or east of the river Sarasvatī.
2 The people of this country.
Comp.
भांषा the eastern dialect, language spoken in the east of India.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishप्राच्य, अस्, आ, अम्, being in front, situated in
front
being in the east, living in the east, belonging
to the east, eastern, easterly
preceding, prior, ante-
rior, previous
ancient, old, (opposed to आधुनिक)
an epithet of particular songs belonging to the Sāma-
veda
(आस्), m. pl. the inhabitants of the east, the
eastern country, the country south or east of the
river Sarasvatī (which flows from the north-east
towards the south-west)
(आ), f., scil. भाषा, the
dialect spoken in the east of India.
—प्राच्य-पद-
वृत्ति, इस्, f. (in Ved. gram.) a term applied to the
rule according to which ए remains in particular cases
unchanged before अ.
—प्राच्य-भाषा, f. the dialect
of the east of India.
—प्राच्य-वृत्ति, इस्, f. a kind
of metre.
—प्राच्य-सप्तसम, see Scholiast on
Pāṇ. VI. 2, 12.
—प्राच्याध्वर्यु, see Scholiast
on Pāṇ. VI. 2, 10.
Macdonell
Englishप्राच्य prāc-yâ (or yá), being in front
🞄situated, living, prevailing, or spoken in the 🞄east, eastern
prior, previous
preceding (in 🞄a book)
former, ancient, old
people 🞄of the east, eastern country
the ancients: 🞄-pada-vṛtti, the euphonic combination e‿a
🞄-ratha, car used in the eastern country
🞄-udañc, (f. -udīkī) running from east to 🞄west.
Apte Hindi
Hindiप्राच्य
वि* - प्राचि भवः यत्
सामने से स्थित या विद्यमान
प्राच्य
वि* - प्राचि भवः यत्
"पूर्व दिशा में रहने वाला, पुरवैया, पूर्वाभिमुखी"
प्राच्य
वि* - प्राचि भवः यत्
"प्राथमिक पूर्ववर्ती, पहला"
प्राच्य
वि* - प्राचि भवः यत्
"प्राचीन, पुराना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaप्राच्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-२-१०१)
व्युत्पत्तिः - > प्राचि भवः
प्राच्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-२-१०१)
व्युत्पत्तिः - > प्राचि जातः
प्राच्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಚ್ಯದೇಶ /ಶರಾವತೀ ನದಿಯವರೆಗಿನ ದೇಶ /ಶರಾವತೀ ನದಿಯ ಪೂರ್ವದಕ್ಷಿಣ ದೇಶ
विस्तारः - > "शरावत्यास्तु योऽवधेः । देशः प्राग्दक्षिणः प्राच्यः" - अम०
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritअञ्च् (अ꣡ञ्चुँ॑ गतौ याचने च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चितव्यः - अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चिता - अञ्चित्री
क्त्वा = अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्नवान् / अञ्चितवान् / अक्तवान् - अक्नवती / अञ्चितवती / अक्तवती
क्त = अक्नः / अञ्चितः / अक्तः - अक्ना / अञ्चिता / अक्ता
शतृँ = अञ्चन् - अञ्चन्ती
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ꣡ गतिपूजनयोः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चितव्यः - अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चिता - अञ्चित्री
क्त्वा = अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्नवान् / अञ्चितवान् / अक्तवान् - अक्नवती / अञ्चितवती / अक्तवती
क्त = अक्नः / अञ्चितः / अक्तः - अक्ना / अञ्चिता / अक्ता
शतृँ = अञ्चन् - अञ्चन्ती
शानच् = अञ्चमानः - अञ्चमाना
अच् (अ꣡चुँ॑ गतौ याचने च इत्येके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अचनम्
अनीयर् = अचनीयः - अचनीया
ण्वुल् = आचकः - आचिका
तुमुँन् = अचितुम्
तव्य = अचितव्यः - अचितव्या
तृच् = अचिता - अचित्री
क्त्वा = अचित्वा / अक्त्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्तवान् - अक्तवती
क्त = अक्तः - अक्ता
शतृँ = अचन् - अचन्ती
शानच् = अचमानः - अचमाना
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ꣡ विशेषणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चयितुम् / अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चयितव्यः / अञ्चितव्यः - अञ्चयितव्या / अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चयिता / अञ्चिता - अञ्चयित्री / अञ्चित्री
क्त्वा = अञ्चयित्वा / अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अञ्चितवान् / अक्नवान् / अक्तवान् - अञ्चितवती / अक्नवती / अक्तवती
क्त = अञ्चितः / अक्नः / अक्तः - अञ्चिता / अक्ना / अक्ता
शतृँ = अञ्चयन् / अञ्चन् - अञ्चयन्ती / अञ्चन्ती
शानच् = अञ्चयमानः / अञ्चमानः - अञ्चयमाना / अञ्चमाना
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritदेशः प्राग्दक्षिणः प्राच्यो नदीं यावच्छरावतीम् ।
प्राच्य (पुं)
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: प्राच्यः
Root: प्राच्य
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ शरावत्याः_अवधेः_प्राग्दक्षिणदेशः
Meaning(s):
⇒ Name of the country south-east of Śarāvatī
Shloka(s):
3|1|22|1 ► प्राग्दक्षिणः शरावत्याः प्राच्योऽस्याः पश्चिमोत्तरः। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|22|1 ⇢ प्राच्यः (प्राच्य) (पुं) ⇒ Name of the country south-east of Śarāvatī ⇒ शरावत्याः_अवधेः_प्राग्दक्षिणदेशः
Related word(s):
Mahabharata
EnglishPrācya, pl. (ºāḥ) (“the Easterners”), a people. § 211 (Sambhavap.): I, 139, 5538 (vanquished by Arjuna).-§ 556 (Sañjayayānap.): V, 30, †890 (ºodīcyāḥ, in the army of Duryodhana).--§ 561 (Yānasandhip.): V, 57, 2245 (assigned to Bhīmasena as his matches in the battle).-§ 571 (Ulūkadūtāgamanap.): V, 160, †5510 (in the army of Duryodhana)
161, †5555 (do.).--§ 573 (Ambopākhyānap.)
V, 195, 7609 (ºodīcyāḥ, do.).--§ 574 (Jambūkh.)
VI, 9, 366 (in the south(!)).--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 15, 604 (protected Bhīshma).--§ 579 (Bhīshmavadhap.): VI, 52, 2141 (º-Sauvīra-Kekayaiḥ, do.).--§ 580 (do.): VI, 59, †2584 (attacked Arjuna), †2646 (defeated by Arjuna).--§ 586 (do.): VI, 106, 4808 (protected Bhīshma).--§ 587 (do.): VI, 119, 5648 (abandoned Bhīshma).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 7, 184.--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.)
VII, 20, 798 (), 802.--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 93, 3369 (nṛpāḥ, attacked Arjuna).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 5, 138 (ºodīcyāḥ, had been slain by Arjuna).--§ 605 (do.): VIII, 22, 863 (attacked the Pāñcālas).--§ 607 (do.): VIII, 45, 2098 (dāsāḥ).--§ 608 (do.): VIII, 70, †3511 (had been slain), †3524 (do.)
73, 3650 (do.)--§ 609 (Śalyap.): IX, 1, 28 (do.).--§ 613 (Gadāyuddhap.): IX, 33, 1913 (do.). --§ 641 (Rājadh.): XII, 101, 3736 (skilled in fighting from the backs of elephants).
पुराणम्
Englishप्राच्य / PRĀCYA. A place of habitation of Purāṇic fame. (Śloka 58, Chapter 9, bhīṣma parva).
Vedic Reference
EnglishPrācya denotes in the plural ‘dwellers in the east.’ They
are mentioned in the list of peoples in the Aitareya Brāhmaṇa.^1
It is very probable that the Kāśis, Kosalas, Videhas, and
perhaps Magadhas, are meant, as Oldenberg^2 supposes. In
the Śatapatha Brāhmaṇa^3 the Easterns are said to call Agni
by the name of Śarva, and their mode of making tombs is
there^4 referred to with disapproval. The Lāṭyāyana Śrauta
Sūtra^5 explains the Vipatha, ‘rough car, ’ of the Pañcaviṃśa
Brāhmaṇa^6 as a car of the Easterns (prācya-ratha). In the
Saṃhitopaniṣad Brāhmaṇa^7 reference is made to the Prācya-
Pāñcālas.
1) viii. 14.
2) Buddha, 393, n.
3) i. 7, 3, 8.
4) xiii. 8, 1, 5
2, 1. Cf. also ix. 5,
1, 64. These passages render improb-
able the earlier view of Weber (Indian
Literature, 132, 133) that this Brāhmaṇa
is a product of the Eastern peoples, and
support his later view that the Śata-
patha Brāhmaṇa, like the other great
Brāhmaṇas, belongs to the Madhyadeśa
(see Kuru, n. 1).
5) viii. 6, 9.
6) xvii. 1.
7) 2
Weber, Indian Literature, 34,
n. 25.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritप्राच्यः, (प्राचि भवः । प्राच् + “द्युप्रागपागु-दक्प्रतीचो यत् ।” ४ । २ । १०१ । इति यत् ।)शरावत्याः प्राग्दक्षिणदेशः । इत्यमरः । २ ।१ । ७ ॥
(पूर्व्वदिग्भवे, त्रि । यथा मार्कण्देये ।५७ । ४२ -- ४४ ।“--प्राच्यान् देशान् निबोध मे ।अध्रारका सुदकरा अन्तर्गिर्य्या वहिर्गिराः ॥
यथा प्रवङ्गा वङ्गेया मालदा मालवर्त्तिकाः ।ब्राह्मोत्तराः प्रविजया भार्गवा ज्ञेयमल्लकाः ॥
प्राग्ज्योतिषाश्च मद्राश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः ।मल्ला मगधगीमन्ताः प्राच्या जनपदाः स्मृताः ॥
”)पूर्व्वदेशीये च, त्रि ॥
(यथा, महाभारते ।८ । ४५ । २८ ।“प्राच्या दासा वृषला दाक्षिणात्याःस्तेना वाहीकाः सङ्करा वै सुराष्ट्राः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.