प्राच् (prAc)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्राच् or प्राञ्च् mfn.
   (-प्राङ्-प्राची-प्राक्)
	 1. East,  eastern. 
	 2. Before,  in front.
3. Former,  prior,  first.
	 4. At top,  above.
	 m.
  Plu.
	 1. The people of
the east.
	 2. Grammarians of the eastern school.
	 f.
  (-ची) The east.
E.
  प्र before,  अन्च to go,  aff.
   क्विप् or ङीप् ।

Yates

English

 प्राच् प्राञ्च (प्राङ्-प्राची-प्राक्)
a. Eas-
tern
 before
 former,  first
 at
the top,  above.
f.
  The east.

Wilson

English

 प्राच् or प्राञ्च
mfn.
   (प्राङ् प्राची प्राक्)
1 East,  eastern. 
2 Before,  in front.
3 Former,  prior,  first.
4 At top,  above.
f.
  (-ची) The east.
E.
  प्र before अञ्ज to go,  aff.
   क्विन्.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

प्राच् [prāc] प्राञ्च् [prāñc],  प्राञ्च् a.
  (-ची f.
 )

Turned towards the front,  in front,  foremost.

Eastern,  easterly.

Prior,  previous,  former. m.
   (pl. ) The people of the east.

Eastern grammarians. Comp.
   -अग्र a.
  (प्रागग्र) having the point turned towards the east. -अनुरागः (प्रागनुरागः) former affection. 

अभावः (प्रागभावः) antecedent non-existence,  non-existence of a thing previous to its production,  as of an effect previous to its production
 प्रागभावस्तथा ध्वंसो$प्यत्यन्ताभाव एव च । एवं त्रैविध्यमापन्नः संसर्गाभाव इष्यते ॥ Bhāṣā. P.
 

(in law) non-possession of property (that may be possessed).-अभिहित (प्रागभिहित) a.
  mentioned before. -अवस्था (प्रागवस्था) the former state
 न तर्हि प्रागवस्थायाः परिहीयसे Māl.
 4. 'you are none the worse for it'. -आयत (प्रागायत) a.
  extending towards the east. -उक्तिः f.
  (प्रागुक्तिः) previous utterance. -उत्तर (प्रागुत्तर) a.
  north-eastern.  -उत्पत्तिः (प्रागुत्पत्तिः) first appearance (of a disease). -उदञ्च् a.
  (प्रागुदञ्च्) north-eastern. -उदीची (प्रागुदीची) f.
  the north-east. -कर्मन् (प्राक्- कर्मन्) n.
 

an action done in a former life.

a preliminary medical treatment.

a preliminary action in general. -कालः (प्राक्कालः) a former age. -कालीन (प्राक्कालीन) a.
  belonging to the former times,  old,  ancient. -कूल (प्राक्कूल) a.
  having the points turned towards the east (said of Kuśa grass)
 प्राक्कूलान् पर्युपासीनः पवित्रैश्चैव पावितः Ms.*
  2.75. (-लम्) the point of a blade of such Kuśa grass. -कृतम् (प्राक्कृतम्) an act done in a former life. -केवल a.
  (प्राक्केवल) manifested from the first in a distinct form.  -गामिन् a.
 

(प्राग् गामिन्) going before,  preceding.

a precursor,  forerunner.

going eastward. -चरणा a.
  (प्राक्चरणा) the female organ of generation.  -चिरम् (प्राक्चिरम्)ind.  in due or good time,  before too late. -जन्मन् (प्राग्जन्मन्) n.
 ,  -जातिः (प्राग्जातिः) f.
  a former birth.

ज्योतिषः (प्राग्ज्योतिषः) N.
  of country,  also called Kāmarūpa. 

(pl. ) the people of this country (-षम्) N.
  of a city. ˚ज्येष्ठः an epithet of Viṣṇu. -दक्षिण a.
  (प्राग्दक्षिण) south-eastern.  -देशः (प्राग्देशः) the eastern country. -द्वार,  -द्वारिक a.
  (प्राग्द्वार &c.
 ) having doors facing the east. -न्यायः (प्राङ्न्यायः) the plea of a former trial,  res judicata
 आचारेणावसन्नो$पि पुनर्लेखय- ते यदि । सो$भिधेयो जितः पूर्वं प्राङ्न्यायस्तु स उच्यते ॥ -पदम् (प्राक्पदम्) the first member of a compound. -प्रहारः (प्राक्प्रहारः) the first blow. -फलः (प्राक्फलः) the bread-fruit tree. -फ(फा)ल्गुनी (प्राक्फल्गुनी) the eleventh lunar mansion,  (पूर्वा). ˚भवः

the planet Jupiter.

N.
  of Bṛihaspati. -फाल्गुनः,  -फाल्गुनेयः (प्राक्फाल्गुनः &c.
 ) the planet Jupiter. -भक्तम् (प्राग्- भक्तम्) taking medicine before meals. -भवः (प्राग्भवः) a previous life.

भागः (प्राग्भागः) the front.

the fore-part.

भारः (प्राग्भारः) the top summit of a mountain
 प्राग्भारेषु शिखण्डिताण्डवविधौ मेघैर्वितानाय्यते Māl.
 9. 15.

the front part,  fore-part or end (of anything)
 क्रन्दत्फेरवचण्डडात्कृतिभृतप्राग्भारभीमैस्तटैः Māl.
 5.19.

a large quantity,  heap,  multitude,  flood
 तिमिरप्राग्भार- मुच्चाटयन्......विजयते ज्ञानप्रदीपो हरः Bh.*
  3.129
 Māl.
 5.29.

भावः (प्राग्भावः) previous existence.

excellence,  superiority. -मुख (प्राङ्मुख) a.
 

turned towards or facing the east
 तां प्राङ्मुखीं तत्र निवेश्य तन्वीम् Ku.*
  7.13
 Ms.*
  2.51
8.87.

inclined towards,  wishing,  desirous of.  -रूपम् (प्राग्रूपम्) Previous symptom (of disease).-लग्नम् (प्राग्लग्नम्) horoscope.

वंशः (प्राग्वंशः) a kind of sacrificial room having its columns turned towards the east
 श्लाघ्यस्त्यागो$पि वैदेह्याः पत्युः प्राग्वंशवासिनः R.*
  15.61. (प्राचीनस्थूणो यज्ञशालाविशेषः Malli.
 but some interpret the word to mean 'a room in which the friends and family of the sacrificer assemble')
 केचिद् बभञ्जुः प्राग्वंशं पत्नीशालां तथा$परे Bhāg.*
  4.5.14.

a former dynasty or generation.  -वचनम् (प्राग्वचनम्) anything formerly decided
 statement by the ancient authorities
 प्रागिदं वचनं पोक्तम् अतः प्रग्वचनं विदुः Mb.
  -वृत्तम् =
  प्राङ्न्यायः q. v.  -वृत्तान्तः (प्राग्वृत्तान्तः) a former event. -शिरस्,  -स,  -शिरस्क (प्राक्शिरस् &c.
 ) a.
  having the head turned towards the east. -संध्या (प्राक्संध्या) the morning twilight. -सवनम् (प्राक्सवनम्) a morning libation or sacrifice. -स्रोतस् (प्राक्स्रोतस्) a.
  flowing eastward. (f.  ) a river.

Apte 1890

English

 प्राच्,  प्रांच् a. (ची f.) 1 Turned towards the front,  in front,  foremost. 
2 Eastern,  easterly. 
3 Prior,  previous,  former. 
m. (pl.) 1 The people of the east. 
2 Eastern grammarians. 
Comp. 
अग्र a. (प्रागग्र) having the point turned towards the east. 
अभावः (प्रागभावः) {1} antecedent non-existence,  non-existence of a thing previous to its production,  as of an effect previous to its production. {2} (in law) non-possession of property (that may be possessed). 
अभिहित (प्रागभिहित) a. mentioned before. 
अवस्था ( प्रागग्रस्था) the former state
 न तर्हि प्रागवस्थायाः परिहीयसे Māl. 4 ‘you are none the worse for it’. 
आयत ( प्रागायत) a. extending towards the east. 
उक्तिः f. (प्रागुक्तिः) previous utterance. 
उत्तर (प्रागुत्तर) a. northeastern. 
उदंच् a. (प्रागुदंच्) northeastern. 
उदीची (प्रागुदीची) f. the north-east. 
कर्मन् (प्राक्कर्मन्) n. {1} an action done in a former life. {2} a preliminary medical treatment. {3} a preliminary action in general. 
कालः (प्राक्कालः) a former age. 
कालीन (प्राक्कालीन) a. belonging to the former times,  old,  ancient. 
कूल (प्राक्कूल) a. having the points turned towards the east (said of Kuśa grass)
 Ms. 2. 75. (
लं) the point of a blade of such Kuśa grass. 
कृतं (प्राक्कृतं) an act done in a former life. 
केवल a. (प्राक्केवल) manifested from the first in a distinct form. 
गामिन् a. (प्राग्गामिन्) {1} going before,  preceding. {2} a precursor,  forerunner. {3} going eastward. 
चरणा (प्राक्चरणा) the female organ of generation. 
चिरं ( प्राक्चिरं) ind. in due or good time,  before too late. 
जन्मन् (प्राग्जन्मन्) n.,  
जातिः (प्राग्जातिः) f. a former birth. 
ज्योतिषः (प्राग्योतिषः) {1} N. of country,  also called Kāmarūpa. {2} the people of this country (pl.) (
षं) N. of a city. °ज्येष्ठः an epithet of Viṣṇu. 
दक्षिण a. ( प्राग्दक्षिण) south-eastern. 
देशः (प्राग्देशः) the eastern country. 
द्वार,  
द्वारिक a. (प्राग्द्वार &c.) having doors facing the east. 
न्यायः (प्राङ्न्यायः) the plea of a former trial,  res judicata
 आचारेणावसन्नोपि पुतर्लेखय ते यदि । सोभिधेयोजितः पूर्वं प्राङ्न्यायस्तु स उच्यते ॥ 
पदं (प्राक्पदं) the first member of a compound. 
प्रहारः ( प्राक्प्रहारः) the first blow. 
फलः ( प्राक्फलः) the bread-fruit tree. 
फ (फा) ल्गुनी (प्राक्फल्गुनी) the eleventh lunar mansion,  (पूर्वा). °भवः {1} the planet Jupiter. {2} N. of Bṛhaspati. 
फाल्गुनः,  
फाल्गुनेयः (प्राक्फाल्गुनः &c.) the planet Jupiter. 
भक्तं (प्राग्भक्तं) taking medicine before meals. 
भागः ( प्राग्भागः) {1} the front. {2} the fore-part. 
भारः (प्राग्भारः) {1} the top or summit of a mountain
 Māl. 9. 15. {2} the front part,  fore-part or end (of anything)
 क्रंदत्फेरवचंडडात्कृतिभृतप्राग्भारभीमैस्तटैः Māl. 5. 19. {3} a large quantity,  heap,  multitude,  flood
 Bh. 3. 129
 Māl. 5. 29. 
भावः (प्राग्भावः) {1} previous existence. {2} excellence,  superiority. 
मुख (प्राङ्मुख) a. {1} turned towards or facing the east
 Ku. 7. 13
 Ms. 2. 51
 8. 87. {2} inclined towards,  wishing,  desirous of. 
वंशः ( प्राग्वंशः) {1} a kind of sacrificial room having its columns turned towards the east
 R. 15. 61 (प्राचीनस्थूणो यज्ञशालाविशेषः Malli.
 but some interpret the word to mean ‘a room in which the friends and family of the sacrificer assemble’). {2} a former dynasty or generation. 
वृत्तं = प्राङ्न्यायः q. v. 
वृत्तांतः (प्राग्वृत्तांतः) a former event. 
शिरस् 
स,  
शिरस्क (प्राक्शिरस् &c.) a. having the head turned towards the east. 
संध्या (प्राक्संध्या) the morning twilight. 
सवनं (प्राक्सवनं) a morning libation or sacrifice. 
स्रोतस् ( प्राक्स्रोतस्) a. flowing eastward. (
f.) a river. 

Apte Hindi

Hindi

प्राच्
वि* - प्र +  अञ्च् +  क्विन्
"सामने की ओर मुड़ा हुआ,  सामने बिल्कुल आगे रहने वाला"

प्राच्
वि* - प्र +  अञ्च् +  क्विन्
"पूर्वदिशा संबंधी,  पूर्व का"

प्राच्
वि* - प्र +  अञ्च् +  क्विन्
"प्राथमिक,  पहला,  पूर्वकाल का"

प्राच्
पुं*
  ब* व* - -
पूर्वदेश के लोग

प्राच्
पुं*
  ब* व* - -
पूर्वीय वैयाकरण

प्राच्
वि* - प्र+अञ्च्+क्विन्
"सामने का,  आगे का"

प्राच्
वि* - प्र+अञ्च्+क्विन्
पूर्वी

प्राच्
वि* - प्र+अञ्च्+क्विन्
पहला

L R Vaidya

English

 prAc {% (I) a. (f. ची) %} 1. Foremost,  in front
 2. eastern,  easterly
 3. prior,  previous,  former.

 prAc {% (II) m. pl. %} 1. The people of the east
 2. grammarians of the eastern school.

Bopp

Latin

 प्राच् (quod coram,  ex adverso est,  ex प्र et अञ्च् ire, 
v. gr. 197.) orientalis.

Tamil

ப்ராச் : ப்ராஞ்ச் = முந்திய,  முன்னதான,  முன் காலத்திய,  கிழக்கு திசை தொடர்புள்ள.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्राच् अव्य०
  प्राचि सप्तम्यर्थे असि तस्य लुक् । प्राचीत्यर्थे ।

 प्राच् त्रि०
  प्र + अन्च--क्विप् । पूर्वे १ देशे २ काले च ३ दिशि स्त्रीङीप् । ४ पूज्यपूजयोरन्तरालदिशि स्त्री “यत्रैव भानुस्तुवियत्युदेति प्राचीति तां वेदविदो वदन्ति । तथा पुरःपूजकपूज्ययोश्च सदागमज्ञा प्रवदन्ति तन्त्रे” ति० त० धृत-वाक्यम् । एतच्च “शिवपूजव्यतिरिक्तविषयम्” बाचस्पति-मिश्राः । हलन्तत्वात् वा टाप् । “प्राचाजिह्वम्” ऋ०१ । १४० । ३ । “प्राचामन्युः” ऋ० ८ । ६१ । ९ “प्राची वै दैवीदिक् पुरस्ताद्वै देवाः,  प्रत्यञ्चो मनुष्यास्तानुपावृत्ताः तस्मा-त्तेभ्यः प्राङ्तिष्ठन् जुहोति” शत० ३ । १ । १ । ६

Grassman

German

 prā́c,  a.,  stark prā́ñc,  vorwärts gewandt [von ac mit prá],  insbesondere 2〉 mit Verben der Bewegung vorwärts gerichtet,  vorwärts
 3〉 auf geistiges Gebiet übertragen,  willig,  geneigt
 4〉 mit viśvátas nach allen Seiten hingewandt
 5〉 Acc. bei kṛ jemand [A.] herbeischaffen,  herzuwenden,  etwas [A.] vorwärts bringen,  fördern,  seinem Ziele zuführen
 6〉 pathás prā́cas kṛ einem [D.] die Wege bereit machen,  bahnen
 7〉 dáśa (kṣípas) prā́cīs kṛ jemandem [D.] die zehn Finger entgegenstrecken (Gebärde des Flehens)
 8〉 Acc. bei prá nī,  prá tir ({710, 8}) jemand [A.] vorwärts führen,  etwas [A.] zum Ziele führen,  fördern
 9〉 östlich mit dem Gegensatze ápāc westlich (s. d.),  bisweilen sind auch ({957, 1}) daneben die übrigen Himmelsrichtungen genannt
 10〉 A. s. n. als Adverb vorne
 oder 11〉 östlich,  im Osten mit dem Gegensatze ápāk,  bisweilen auch neben den übrigen Himmelsgegenden ({624, 1}
 {674, 1})
 12〉 I. s. als Adverb vorwärts (bei yā,  nī)
 13〉 Abl. s. von vorne.
-ā́ṅ 2〉 {164, 38} ápāṅ 〰 eti.
-ā́ñcam 4〉 rátham {961, 3}. — 5〉 adhvarám {18, 8}
 yajñám {235, 2}
 {872, 4}. — 8〉 yajñám {892, 12}
 {913, 9}
 {927, 2}.
-ā́k [n.] 10〉 {853, 15} mit dem Gegensatze paścā́tāt (adharā́t,  uttarā́ttāt). — 11〉 {287, 11}
 [Page887] {624, 1} {630, 5}
 {674, 1}
 {870, 7}.
-ācā́ 3〉 mánasā {265, 5}. — 12〉 {217, 4} (prá tám nayati)
 {599, 1} (yayus).
-ā́cas [Ab.] 13〉 {206, 3} (sádma‿iva 〰 ví mimāya).
-ā́ci [L.] 2〉 {633, 30} 〰 prayatí adhvaré.
-ā́ñcas 1〉 āpáyas {110, 2}. — 2〉 áyāma {399, 5}. — 3〉 agāma {844, 3}
 madanti ukṣáṇas {241, 7}.
-ā́cas [A. pl.] 6〉 suuktā́ya {803, 5}. — 9〉 amítrān (neben ápācas) {957, 1}.
-ā́cī [N. s. f.] 1〉 vā́śī‿iva {632, 12}. — 2〉 eti {382, 1} (uṣā́s)
 {240, 1} (srúc).
-ā́cīm 5〉 dhíyam me {583, 5}. — 8〉 hótrām {710, 8}. — 9〉 kakúbham pṛthivyā́s {615, 2}.
-ā́cī [du.] 1〉 ródasī {240, 10} (tasthatus). — 5〉 dyā́vāpṛthivī́ {193, 7} (bráhmaṇā).
-ā́cīs [N. pl. f.] 2〉 ájaganta {981, 4} (maṇḍūradhānikīs).
-ā́cīs [A.] 5〉 mádantīs (uṣásas) {522, 4}. — 7〉 tásmai {860, 12}.

Burnouf

French

 प्राच् प्राच् a. (प्र
 अञ्च्) qu'on a devant soi
oriental
		 placé devant,  en tête,  premier. -- S. f.
  प्राची
l'est,  l'orient.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.