| YouTube Channel

प्रसृ (prasR)

 
Apte
English
प्रसृ [prasṛ], 1
P.
 To flow forth, spring, arise, proceed
लोहिताद्या महानद्यः प्रसस्रुस्तत्र चासकृत्
Mb.
To go forth, advance
वेलानिलाय प्रसृता भुजङ्गाः
R.*
 13.12
अन्वेषणप्रसृते च मित्रगणे Dk.
To spread, spread round
कृशानुः किं साक्षात् प्रसरति दिशो नैष नियतम् K.
P.*
 1
प्रसरति तृणमध्ये लब्ध- वृद्धिः क्षणेन (दवाग्निः)
Ṛs.*
 1.25.
To spread, prevail, pervade
प्रसरति परिमाथी को$प्ययं देहदाहः
Māl.
 1.41
भित्त्वा भित्त्वा प्रसरति बलात् को$पि चेतोविकारः
U.*
 3.36.
To be stretched, to extend
न मे हस्तौ प्रसरतः
Ś.*
 2.
To be disposed or inclined to (do a thing), move
न मे उचितेषु करणीयेषु हस्तपादं प्रसरति
Ś.*
 4
प्रसरति मनः कायारम्भं
Pt.*
 3. 181.
To prevail, begin, commence
प्रससार चोत्सवः
Ks.*
 16.85.
To be long, be lengthened
यदि तु तव समागमे तथैव प्रसरति सुभ्रु ततः कृती भवेयम्
V.*
 3.22.
To grow strong or intense
प्रसृततरं सख्यम् Dk.
To pass away (as time).
To break forth or out (as fire).
To be displaced (as the humours of the body).Caus.
to spread, stretch
जलनिधिवेगसहं प्रसार्य देहम्
Bk.*
 1.44.
To stretch forward, extend, hold out (as the hand)
कालः सर्वजनान् प्रसारितकरो गृह्णाति दूरादपि
Pt.*
 2.2.
To spread out or expose for sale
क्रेतारः क्रीणीयुरिति बुद्ध्या आपणे प्रसारितं क्रय्यम् Sk.
Ms.*
 5.129
वणिजो न प्रसारयन्
Rām.*
 2.48.4.
To open wide, expand (as eyes).
To publish, promulgate.
To prosecute.
(In
gram.
 ) To change a semi-vowel into the corresponding vowel.
Apte 1890
English
प्रसृ {c1c} P. 1 To flow forth, spring, arise, proceed
लोहिताद्या महानद्यः प्रसस्रुस्तत्र चासकृत् Mb.
2 To go forth, advance
वेलानिलायप्रमृता भुजंगाः R. 13. 12
अन्वेषणप्रसृते च मित्रगणे Dk.
3 To spread, spread round
कृशानुः किं साक्षात्प्रसरति दिशो नैष नियतं K. P. 10
प्रसरति तृणमध्ये लब्धवृद्धिः क्षणेन (दवाग्निः) Rs. 1. 25.
4 To spread, prevail, pervade
प्रसरति परिमाथी कोप्ययं देहदाहः Māl. 1. 41
भित्त्वा भित्त्वा प्रसरति बलात्कोपि चेतोविकारः U. 3. 36.
5 To be stretched, to extend
न मे हस्तौ प्रसरतः Ś. 2.
6 To be disposed or inclined to (do a thing), move
न मे उचितेषु करणीयेषु हस्तपादं प्रसरति Ś. 4
प्रसरति मनः कार्यारंभे Pt. 3. 180.
7 To prevail, begin, commence
प्रससार चोत्सवः Ks. 16. 85.
8 To be long, be lengthened
V. 3. 22.
9 To grow strong or intense
प्रसृततरं सख्यं Dk.
10 To pass away (as time).
11 To break forth or out (as fire).
Caus. 1 To spread, stretch
Bk. 10. 44.
2 To stretch forward, extend, hold out (as the hand)
कालः सर्वजनान् प्रसारितकरो गृह्णाति दूरादपि Pt. 2. 20.
3 To spread out or expose for sale
क्रेतारः क्रीणीयुरिति बुद्ध्या आपणे प्रसारितं क्रय्यं Sk.
Ms. 5. 129.
4 To open wide, expand (as eyes).
5 To publish, promulgate.
Monier Williams Cologne
English
प्र-√ सृ
P.
 -सिसर्ति, (only
Ved.
 ) and सरति (sometimes also Ā. °ते), to move forwards, advance (‘for’ or ‘against’
acc.
 ), proceed (lit. and fig.), spring up, come forth, issue from (abl. ), appear, rise, spread, extend,
RV.
&c.
&c.
to break out (as fire, a disease
&c.
 ),
MBh.
Pañcat.
 (v.l.)
to be displaced (as the humours of the boy),
Suśr.
to be diffused (as odour),
Kathās.
to pass. elapse (as night),
Vikr.
to commence, begin,
Bhartṛ.
Kathās.
 (also
Pass.
 , e.g. प्रासारि याज्ञह्, ‘the sacrifice began’,
ŚBr.
 )
to prevail, hold good, take place,
Sarvad.
to stretch out (hands),
RV.
to agree, promise,
Inscr.
 :
Caus.
 -सारयति, to stretch out, extend,
VS.
&c.
&c.
to spread out, expose (wares
&c.
 for sale),
Mn.
R.
&c.
to open wide (eyes, mouth,
&c.
 ), Mṛcch.
BhP.
to diffuse, circulate, exhibit,
Var.
Śaṃk.
to prosecute, transact,
Kād.
(in
gram.
 ) to change a semivowel into the corresponding vowel,
Pat.
 :
Intens.
 (-सस्रे, °राते, °राण) to extend, be protracted, last,
RV.
Monier Williams 1872
English
प्रसृ प्र-सृ, cl. 1. and Ved. cl. 3. P. -स-
रति, -सिसर्ति, -सर्तुम्, to move forwards, go for-
ward, proceed, advance
to pass, pass by (as time)
to flow onwards, flow forth
to spring up
to break
forth, break out (as fire)
to spread abroad
be
diffused
to be stretched forth, be extended, extend:
Caus. -सारयति, -यितुम्, to cause to go forwards,
move forwards, stretch forth, hold out
to spread
out, spread, extend
to expand, open wide
to put
forward, exhibit, expose (for sale).
Apte Hindi
Hindi
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"बह जाना, झरना, उदय होना, प्रोद्गत होना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"आगे जाना, आगे बढ़ना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"फैलना, चारों ओर फैलना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"फैलना, छा जाना, व्याप्त होना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"बिछाया जाना, विस्तार करना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"उन्मुख होना, इच्छुक होना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"छा जाना, आरम्भ करना, उपक्रम करना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"लम्बा होना, दीर्घ होना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
"मजबूत होना, प्रबल होना"
प्रसृ
भ्वा* जुहो* पर* प्रसृ -
बिताना
प्रसृ
"भ्वा* जुहो* उभ*, प्रेर*" प्रसृ -
"फैलना, बिछाना"
प्रसृ
"भ्वा* जुहो* उभ*, प्रेर*" प्रसृ -
"बिछाना, विस्तार करना, फैलाना"
प्रसृ
"भ्वा* जुहो* उभ*, प्रेर*" प्रसृ -
"फैलाना, बिक्री के लिए खिलाना"
प्रसृ
"भ्वा* जुहो* उभ*, प्रेर*" प्रसृ -
"चौड़ा करना, फैलाना"
प्रसृ
"भ्वा* जुहो* उभ*, प्रेर*" प्रसृ -
"प्रकाशित करना, ढिंढोरा पीटना, प्रचारित करना"
प्रसृ
भ्वा*पर* - -
विषण्ण होना
प्रसृ
भ्वा*पर* - -
अनुसरण करना
प्रसृ
भ्वा*पर* - -
स्प्रसारण अर्थात् अर्धस्वरों को उसके संवादी स्वर में बदलना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्रु, प्रस्रु, परिस्रु, स्यन्द्, प्रस्यन्द्, प्रसृ, संसृ, क्षर्, वह्, प्रवह्, पयस्य
verb
द्रवपदार्थस्य एकस्थानवियोगपूर्वकान्यस्थानसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"नदी पर्वतात् प्रभूय समुद्रं प्रति स्रवति।"
Synonyms:
 प्रथ्, वितन्, विस्तृ, विस्तॄ, प्रसृ, विसृ, प्रसृप्, विसृप्
verb
सीम्नि वा क्षेत्रे वा अभिव्यापनानुकूलः व्यापारः।
"अशोकस्य राज्यं प्रतिदिशं पप्रथे।"
Stchoupak
French
प्र-सृ-
se mettre en mouvement, partir, avancer, procéder
jaillir,
couler
s'étendre
éclater (maladie), apparaître
commencer
passer (dit
du temps)
se lancer contre (acc.)
caus. étendre
étaler, exposer
(marchandise pour la vente)
ouvrir (tout grand)
traiter
°सृत- venant.
de, coulant de (abl. ifc.)
résonnant
élargi, étendu, qui s'étend sur
(loc.)
adonné à, occupé de (ifc.)
fort, intense
parti, enfui
humble, modeste (= °श्रित-)
nt. tout ce qui pousse, herbe, plantes.
प्रसृत-ज-
m.
 fils d'une classe particulière (adultérin).
प्रसृताग्र-प्रदायिन्- a. qui offre le meilleur de ce qui a poussé
°भुज्- ag. qui mange le meilleur, etc.