| YouTube Channel

प्रसरः (prasaraH)

 
Apte
English
प्रसरः [prasarḥ], 1 Going forward, advancing
सहसा विनयेन वारित- प्रसरः
Ś.*
 1.28.
Free or unimpeded motion, free scope
access or course
प्रतिषिद्धप्रसरेषु जाग्रतौ
R.*
 8.23
16. 2
लब्धप्रसरा
Mu.*
 3.5
H.*
 1.186.
Spreading, diffusion, extension, expansion, dilation
दयितावलोकविकसन्- नयनप्रसरप्रणुन्नमिव वारिरुहम्
Śi.*
 9.71.
Extent, dimension, great quantity
त्वष्टुः सदाभ्यासगृहीतशिल्पविज्ञानसंपत्प्रसरस्य सीमा
Śi.*
 3.35.
Prevalence, influence
समस्तापः कामं मनसिज- निदाघप्रसरयोः
Ś.*
 3.8.
A stream, flow, torrent, flood
पपात स्वेदाम्बुप्रसर इव हर्षाश्रुनिकरः
Gīt.*
 11
स्नेहप्रसरसम्प्लुतः
Bhāg.*
 3.2.5.
A group, multitude.
War, battle.
An iron arrow.
Speed.
Affectionate solicitation.
(In medicine) Morbid displacement of the humours of the body.
Destruction, ruin.
Opportunity, room (अवकाश)
यो हि विक्लवया बुद्ध्या प्रसरं शत्रवे दिशेत्
Rām.*
 7.68.19.
Range (of the eye).-रम् (In music) A kind of dance.
Apte 1890
English
प्रसरः 1 Going forward, advancing
Ś. 1. 29.
2 Free or unimpeded motion, free scope
access or course
R. 8. 23
16. 20
Mu. 3. 5
H. 1. 186.
3 Spreading, diffusion, extension, expansion, dilation
Śi. 9. 71.
4 Extent, dimension, great quantity
Śi. 3. 35.
5 Prevalence, influence
Ś. 3. 10.
6 A stream, flow, torrent, flood
पपात स्वेदांबुप्रसर इव हर्ष श्रुनिकरः Gīt. 11.
7 A group, multitude.
8 War, battle.
9 An iron arrow.
10 Speed.
11 Affectionate solicitation.
12 (In medicine) Morbid displacement of the humours of the body.
13 Destruction, ruin.
Apte Hindi
Hindi
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"आगे जाना, प्रगमन करना "
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"मुक्त या निर्बाध गति, मुक्त क्षेत्र, पहुँच, गति"
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"फैलाव, प्रसार, विस्तर, विस्तार, फैलना"
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"विस्तार, आयाम, बड़ी मात्रा"
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"प्रचलन, प्रभाव"
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"सरिता, प्रवाह, धारा, बाढ़"
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
समूह
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
"समुच्चय, युद्ध, लड़ाई"
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
लोहे का बाण
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
चाल
प्रसरः
पुं*
 - प्र + सृ + अप्
विनम्र याचना
प्रसरः
पुं*
 - प्र+सृ+अप्
परास
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रयाणम्, गमनम्, प्रगमनम्, गतिः, अग्रगमनम्, अग्रसरणम्, अग्रगतिः, प्रसरणम्, प्रसरः, यात्रा, प्रक्रमः, क्रमः, क्रमणम्, क्रन्तिः
noun
अग्रे गमनम्।
"सेनापतिः सैनिकानां प्रयाणस्य विषये अकथयत्।"
Synonyms:
 विस्तारः, प्रसारः, प्रसरः, विस्तरः, प्रसरणम्, व्याप्तिः, विततिः, व्यापनम्, व्यापकत्वम्
noun
वर्धनस्य क्रिया भावः वा।
"जलप्लावनात् रक्षितुं सेतूनां विस्तारः आवश्यकः अस्ति।"
Synonyms:
 प्रसरः
noun
पात्रे वर्तमाना सा नलिका यया द्रवपदार्थः प्रवहति।
"अस्य पात्रस्य प्रसरः छिन्नः।"
Synonyms:
 प्रसारः, प्रसरः, अभिवृद्धिः, प्रवर्तनं, विस्तारः, प्रवर्धनम्
noun
कस्यचित् विषयस्य व्याप्तेः अवस्था भावः वा।
"शिक्षायाः प्रसारेण एव देशस्य उन्नतिः शक्या।"
Tamil
Tamil
ப்ரஸர: : முன் செல்லுதல், பரவுதல், விஸ்தரிப்பு, பரப்பு, கூட்டம், சண்டை, ஓட்டம், பெருக்கு, வெள்ளம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रसरः,
पुं,
 (प्र + सृ + भावादौ यथायथं अप् ।)तन्तुव्रणविटपादेर्व्विसर्पणम् । प्रकर्षेण निकटेसरणं सर्पणम् । तत्पर्य्यायः । विसर्पः २ । इत्य-मरभरतौ । ३ । २ । २३ ॥
(यथा, रघुः । १६ । २० ।“तिरस्क्रियन्ते कृमितन्तुजालै-र्विच्छिन्नधूमप्रसरा गवाक्षाः ॥
”)प्रणयः । वेगः । इति मेदिनी । रे, १८२ ॥
(यथा, कलाविलासे । १ । २१ ।“इति विनयनम्रशिरसा तेन घचो युक्तमुक्त-मवधार्य्य ।तमुवाच मूलदेवः प्रीतिप्रसरैः प्रसारितौ-ष्ठाग्रः ॥
”)समूहः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, आर्य्या-सप्तशत्याम् । ५८९ ।“स्तननूतननखलेखालम्बी तव घर्म्मविन्दु-सन्दोहः ।आभाति पट्टसूत्रे प्रविशन्निव मौक्तिकप्रसरः ॥
”प्रकृष्टसञ्चरणम् । यथा, --“अत ऊर्द्ध्वं प्रसरं वक्ष्यामः । तेषामेभिरातङ्क-विशेषैः प्रकुपितानां पर्य्युषितकिण्वोदकपिष्ट-समवाय इवोद्रिक्तानां प्रसरो भवति तेषां वायु-र्गतिमत्त्वात् प्रसरणहेतुः सत्यप्यचैतन्ये स हिरजोभूयिष्ठो रजश्च प्रवर्त्तकं सर्व्वभावानाम् ।यथा महानुदकसञ्चयोऽतिवृद्धः सेतुमवदार्य्या-परेणोदकेन व्यामिश्रः सर्व्वतः प्रधावत्येवं दोषाःकदाचिदेकशो द्विशः समस्ताः शोणितसहितावानेकधा प्रसरन्ति ।” इति सुश्रुते सूत्रस्थाने२१ अध्यायः ॥
) युद्धम् । इति विश्वः । नाराचः ।इति भूरिप्रयोगः ॥