| YouTube Channel

प्रलम्बः (pralambaH)

 
Apte Hindi
Hindi
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
"लटकता हुआ, आश्रित "
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
कोई भी नीचे को लटकने वाली वस्तु
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
शाखा
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
कण्ठहार
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
एक प्रकार का हार
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
स्त्री की छाती
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
जस्ता या सीसा
प्रलम्बः
पुं*
- "प्र+लम्ब्+अच्, घञ् वा"
एक राक्षस का नाम जिसको बलराम ने मार डाला था
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
प्रलम्बः
noun
दानवविशेषः यं बलरामः जघान।
"प्रलम्बस्य वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
Synonyms:
उरोजः, उरस्यः, कुचः, कुचकुम्भः, कूचः, चुचिः, धरणः, पयोधरः, पयोध्रः, प्रलम्बः, वण्ठरः, वामः, स्तनकुड्मलम्, अन्तरांसः
noun
अवयवविशेषः यस्मिन् स्त्री दुग्धं धारयति।
"माता उरोजस्य दुग्धं बालकं पाययति।"
Synonyms:
माला, मालिका, हारः, कण्ठमाला, सूत्रम्, उरःसूत्रम्, उरःसूत्रिका, ग्रैवम्, ग्रैवेयम्, ग्रैयकम्, कण्ठभूषा, कण्ठलता, लम्बनम्, प्रलम्बिका, प्रलम्बः, तरलः, ललन्तिका
noun
अलङ्कारविशेषः गलदेशधारणार्थं पुष्पादिभिः शोभितं वर्तुलाकारम् आभूषणम्।
"तस्याः कण्ठे माला शोभते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रलम्बः,
पुं,
(प्रलम्बते इति प्र + लम्ब + अच् ।अतिदीर्घत्वादेव तथात्वम् ।) दैत्यभेदः चदनुपुत्त्रः मनुष्यवध्यः यथा, --“एकाक्ष ऋषभोऽरिष्टः प्रलम्बनरकौ तथा ।इन्द्रवाधनकेशी पुरः शङ्खोऽथ धेनुकः
गवेष्टिको गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्य्यवान् ।एते मनुष्यवध्यास्तु दनोः पुत्त्रान्वयाः स्मृताः
”इत्यग्निपुराणम्
(अयं हि बलदेवेन निहतः यथा, भागवते ।१० स्कन्धे १८ अध्याये ।“तत्रोपाहूय गोपालान् कृष्णः प्राह विहार-वित् ।हे गोपा विहरिष्यामो द्वन्द्वीभूय यथायथम्
तत्र चक्रुः परिवृढौ गोपा रामजनार्द्दनौ ।कृष्णसङ्घट्टिनः केचिदासन् रामस्य चापरे
आचेरुर्विविधाः क्रीडा वाह्यवाहकलक्षणाः ।यत्रारोहन्ति जेतारो वहन्ति पराजिताः
”“उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम्
अविषह्यं मन्यमानः कृष्णं दानवपुङ्गवः ।वहन् द्रुततरं प्रागादवरोहणतः परम्
”“अथागतस्मृतिरभयो रिपुं बलोविहायसार्थमिव हरन्तमात्मनः ।रुषाहनच्छिरसि दृढेन मुष्टिनासुराधिपो गिरिमिव वज्ररंहसा
आहतः सपदि विशीर्णमस्तकोमुखाद्वमन् रुधिरमपस्मृतोऽसुरः ।महारवं व्यसुरपतत् समीरयन्गिरिर्यथा मघवत आयुधाहतः
”)त्रपुषः पयोधरः लताङ्कुरः शाखा हार-भेदः (भावे घञ् ।) प्रलम्बनम् इति मेदिनी बे, १३
(देशविशेषः यथा, रामायणे ६८ १२ ।“न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरं प्रति ।निषेवमाणास्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम्
”लम्बमाने, त्रि यथा, महाभारते १९५ १० ।“गूढोत्तरांसान् भुजगेन्द्रभोग-प्रलम्बबाहून् पुरुषप्रवीरान्
”)