| YouTube Channel

प्रबोधः (prabodhaH)

 
Apte
English
प्रबोधः [prabōdhḥ], 1 Awaking (fig. also), awakening
regaining one's consciousness, consciousness
अप्रबोधाय सुष्वाप
R.*
 12.5
मोहादभूत् कष्टतरः प्रबोधः 14.56.
Blowing, expanding (of flowers)
Wakefulness, sleeplessness
चिरप्रबोधान्न संभावितं धर्मासनमध्यासितुम्
Ś.*
 6.
Vigilance, watchfulness.
Knowledge, understanding, wisdom, removal of delusion, real knowledge
as in प्रबोधचन्द्रोदय
सूतात्मजाः सवयसः प्रथितप्रबोधम्
R.*
 5.65.
Consolation.
Reviving the fragrance of a perfume.
Explaining.
Comp.
 -उत्सवः
N.
 of a festival observed from the tenth to the day of full-moon in the month of Kārtika.
Apte 1890
English
प्रबोधः 1 Awaking(fig. also), awakening
regaining one's consciousness, consciousness
अप्रबोधाय सुष्वाप R. 12. 50
मोहाद्भूत्कष्टतरः प्रबोधः 14. 56.
2 Blowing, expanding (of flowers).
3 Wakefulness, sleeplessness
चिरप्रबोधान्न संभावितं धर्मासनमध्यासितुं Ś. 6.
4 Vigilance, watchfulness.
5 Knowledge, understanding, wisdom, removal of delusion, real knowledge
as in प्रबोधचंद्रोदय
R. 5. 65.
6 Consolation.
7 Reviving the fragrance of a perfume.
8 Explaining.
Comp.
उत्सवः N. of a festival observed from the tenth to the day of full-moon in the month of Kārtika.
Apte Hindi
Hindi
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
"जागना, जागरण, होश में आना, चेतना"
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
"(फूलों का) खिलना, फैलना"
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
"जागरण, नींद का अभाव"
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
"सतर्कता, सावधानी"
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
"ज्ञान, समझ, बुद्धिमत्ता, भ्रम को दूर करना, यथार्थ ज्ञान"
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
सांत्वना
प्रबोधः
पुं*
 - प्र+बुध्+घञ्
किसी सुगंध द्रव्य में सुगंध का पुनर्जीवन
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रतीतिः, बुद्धिः, सम्यग्दृष्टिः, प्रज्ञा, धीतिः, प्रबोधः
noun
कस्याञ्चित् विशेषस्थितौ मनसि अकस्मात् स्फुटितः स्पष्टः विचारः।
"काचित् प्रतीतिः एव अस्मान् अस्याः समस्यायाः रक्षितुं शक्नोति।"
Synonyms:
 धारणा, अवगमः, अवगमनम्, चेतना, ज्ञप्तिः, धीतिः, धीदा, प्रबोधः, प्राज्ञा, विज्ञातिः, वित्तिः, सम्बोधः
noun
बुद्ध्या अधिगतं ज्ञानम्।
"प्रत्येकस्य जीवस्य धारणा भिन्ना वर्तते।"
Synonyms:
 ज्ञानम्, परिज्ञानम्, विज्ञानम्, अभिज्ञानम्, बोधः, दोधनम्, प्रबोधः, अवबोधः, उद्बोधः, प्रज्ञा, उपलब्धिः, वेदनम्, संवेदनःसंवेदनम्, अवगमः, प्रमा, प्रमितिः, समुदागमः, उपलम्भः, ज्ञप्तिः, प्रतीतिः, ज्ञातृत्वम्, वेत्तृत्वम्, विपश्यम्
noun
वस्तूनाम् अन्तःकरणे भासः।
"कन्याकुमारीनगरे आत्मचिन्तनमग्नेन विवेकानन्देन स्वामिना आत्मनः ज्ञानं प्राप्तम्।"
Synonyms:
 ज्ञानम्, परिज्ञानम्, अभिज्ञानम्, विज्ञानम्, बोधः, बोधनम्, प्रबोधः, अवबोधः, उद्बोधः, प्रज्ञा, उपलब्धिः, वेदनम्, संवेदः, संवेदनम्, अवगमः, प्रमा, प्रमितिः, समुदागमः, उपलम्भः, ज्ञप्तिः, प्रतीतिः, ज्ञातृत्वम्
noun
मनसा वस्त्वादीनां प्रतीतिः।
"तस्मै संस्कृतस्य सम्यक् ज्ञानम् अस्ति।"
Tamil
Tamil
ப்ரபோ3த4: : விழிப்பு, விழித்தல், விழித்திருத்தல், கண்காணித்தல், புரிந்து கொள்ளுதல், விளங்கச் செய்தல்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रबोधः,
पुं,
 (प्र + बुध्यौ ङ अपगमे + भावेघञ् ।) विनिद्रत्वम् । इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, मार्कण्डेये । ८१ । ६७ ।“प्रबोधञ्च जगत्स्वामी नीयतामच्युतो लघु ।बोधश्च क्रियतामस्य हन्तुमेतौ महासुरौ ॥
”)प्रकृष्टज्ञानञ्च । यथा, --“तावत् सत्यं जगद्भाति प्रबोधे सत्यसद्भवेत् ॥
”इत्यात्मबोधग्रन्थः ॥
(यथा च रघुः । ५ । ६५ ।“सूतात्मजाः सवयसः प्रथितप्रबोधंप्राबोधयन्नुषसि वाग्भिरुदारवाचः ॥
”)