प्रबुद्ध (prabuddha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रबुद्ध mfn.
   (-द्धः-द्धा-द्धं)
	 1. Wise,  learned.
	 2. Blown,  expanded.
	 3. Wake-
ned,  awake,  roused.
	 4. Beginning to take effect.
 E.
  प्र before,  बुध्
to be wise,  aff.
   क्त ।

Capeller Eng

English

 प्रबुद्ध a.
  awakened,  expanded,  blossomed,  appeared
enlivened,  brightened
 clearsighted,  clever,  wise.

Yates

English

 प्र-बुद्ध (द्धः-द्धा-द्धं)
a. Wise
 expand-
ed
 awakened,  roused.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	 mature
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  known
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  awake
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  understood
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  come forth
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  opened
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  awakened
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  wise
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  developed
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  recognised
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  blown
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  enlightened
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  roused
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  clear-sighted
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  expanded
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  appeared
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  that has begun to take effect
प्रबुद्ध 	-	 prabuddha 	-	 adj.
  	-	  clever

Wilson

English

 प्रबुद्ध
mfn.
   (-द्धः-द्धा-द्धं)
1 Wise,  learned.
2 Blown,  expanded.
3 Wakened,  awake,  roused.
E.
  प्र before बुद्ध to be wise,  aff.
   क्त,  form irr
 .

Apte

English

प्रबुद्ध [prabuddha],  p. p. 

Awakened,  roused
 तथा लिखितवान् प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः Rāma-rakṣā.15.

Wise,  learned,  clever
 Pt.*
  1.

Knowing,  conversant with.

Fullblown,  expanded
 पुष्पैः समं निपतिता रजनीप्रबुद्धैः Ve.*
  2.7.

Beginning to work or take effect (as a charm).

Enlivened,  lively.

Apte 1890

English

 प्रबुद्ध p. p. 1 Awakened,  roused. 
Wise,  learned,  clever
 Pt. 1. 
Knowing,  conversant with. 
Full-blown,  expanded. 
Beginning to work or take effect (as a charm). 
Enlivened,  lively. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-°बुद्ध mfn.
   awakened,  awake,  roused,  expanded,  developed,  opened,  blown,  Up.
  
 MBh.
   &c.
  

 come forth,  appeared,  Vcar.
 

 (anything) that has begun to take effect (as a spell),  Cat.
 

 known,  understood,  recognised,  Kap.
  

 enlightened,  clear-sighted,  clever,  wise,  Kathās.
 
 Hcar.

 प्र-°बुद्ध m.
  N.
  of a teacher,  BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 प्र-बुद्ध,  अस्,  आ,  अम्,  awakened,  wakened, 
awake,  roused
 enlivened,  lively
 clear-sighted,  clever, 
wise,  learned
 expanded,  blown,  in bloom
 unfolded, 
developed
 beginning to take effect (as a spell)
 (अस्), 
m.,  N. of a teacher.
—प्रबुद्ध-ता,  f. intelli-
gence,  wisdom (opposed to जड-ता).

Macdonell

English

 प्रबुद्ध pra-buddha,  pp. awake,  wide awake
 🞄awakened: -tā,  f.
  enlightenment,  wisdom
 🞄-búdh,  a.
  watchful
 f.
  awaking
 -budha,  m.
  🞄great sage.

Apte Hindi

Hindi

प्रबुद्ध
भू* क* कृ* - प्र+बुध+क्त
"जगाया हुआ,  जागा हुआ"

प्रबुद्ध
भू* क* कृ* - प्र+बुध+क्त
"बुद्धिमान,  विद्वान्,  चतुर"

प्रबुद्ध
भू* क* कृ* - प्र+बुध+क्त
"ज्ञाता,  जानकार"

प्रबुद्ध
भू* क* कृ* - प्र+बुध+क्त
"पूरा खिला हुआ,  फैला हुआ"

प्रबुद्ध
भू* क* कृ* - प्र+बुध+क्त
"कार्यारंभ करने वाला,  या कार्यान्वित होने वाला (जादू,  मंत्र आदि)"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रबुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ /ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎದ್ದಿರುವ
निष्पत्तिः - > प्र + बुध (अवगमने) - कर्त० "क्तः" (३-४-७२)
प्रयोगाः - > "अभ्यक्तमिव स्नातः शुचिरशुचिमिव प्रबुद्ध इव सुप्तम्"
उल्लेखाः - > शाकु० ५-११
प्रबुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಕಾಸಹೊಂದಿದ /ಅರಳಿದ
प्रयोगाः - > "प्रबुद्धपुण्डरीकाक्षं बालतपनिभाङ्कुशम् । दिवसं शारदमिव प्रारम्भसुखदर्शनम् ॥"
उल्लेखाः - > रघु० १०-९०
प्रबुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧಿವಂತ /ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು

L R Vaidya

English

 prabudDa {% a. (f. द्धा) %} 1. Awakened,  roused
wise,  learned,  clever
blown,  expanded
beginning to take effect.

Bopp

Latin

 प्रबुद्ध v. बुध् praef. प्र.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  परिचित,  अभिज्ञात,  विज्ञात,  अवगत,  गत,  परिगत,  प्रख्यात,  प्रमित,  प्रज्ञात,  प्रबुद्ध,  प्रत्यभिज्ञात
adjective
 
पूर्वतः ज्ञातम्।
 "एतानि सर्वाणि परिचितानि वस्तूनि सन्ति किमपि नूतनं दर्शयतु।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।
मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥
व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।
निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥
कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
-wordlist-
 
विद्वस् (पुं),  सुधी (पुं),  कवि (पुं),  विचक्षण (पुं),  लब्धवर्ण (पुं),  ज्ञ (पुं),  प्राप्तरूप (पुं),  कृति (पुं),  कृष्टि (पुं),  अभिरूप (पुं),  धीर (पुं),  मेधाविन् (पुं),  कोविद (पुं),  विशारद (पुं),  सूरि (पुं),  दोषज्ञ (पुं),  प्राज्ञ (पुं),  पण्डित (पुं),  मनीषिन् (पुं),  बुध (पुं),  प्रबुद्ध (पुं),  व्यक्त (पुं),  विपश्चित् (पुं),  सङ्ख्यावत् (पुं),  सत् (पुं),  प्रवीण (पुं),  शिक्षित (पुं),  निष्णात (पुं),  निपुण (पुं),  दक्ष (पुं),  कृतकर्मन् (पुं),  कृतहस्त (पुं),  कृतमुख (पुं),  कुशल (पुं),  चतुर (पुं),  अभिज्ञ (पुं),  विज्ञ (पुं),  वैज्ञानिक (पुं),  पटु (पुं)

--source--
 
प्रबुद्धोज्जृम्भफुल्लानि व्याकोशं विकचं स्मितम् ॥ ११२७ ॥
उन्मिषितं विकसितं दलितं स्फुटितं स्फुटम् ।
प्रफुल्लोत्फुल्लसंफुल्लोच्छ्वसितानि विजृम्भितस् ॥ ११२८ ॥
स्मेरं विनिद्रमुन्निद्रविमुद्रहसितानि च ।
-wordlist-
 
प्रबुद्ध (क्ली),  उज्जृम्भ (क्ली),  फुल्ल (क्ली),  व्याकोश (क्ली),  विकच (क्ली),  स्मित (क्ली),  उन्मिषित (क्ली),  विकसित (क्ली),  दलित (क्ली),  स्फुटित (क्ली),  स्फुट (क्ली),  प्रफुल्ल (क्ली),  उत्फुल्ल (क्ली),  सम्फुल्ल (क्ली),  उच्छ्वसित (क्ली),  विजृम्भित (क्ली),  स्मेर (क्ली),  विनिद्र (क्ली),  उन्निद्र (क्ली),  विमुद्र (क्ली),  हसित (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

धीर
धीर,  धीमत्,  लब्धवर्ण,  विपश्चित्,  वृद्ध,  विद्वस्,  प्राप्तरूप,  अभिरूप,  सूरि,  प्राज्ञ,  पण्डित,  मनीषिन्,  ज्ञ,  दोषज्ञ,  कोविद,  प्रबुद्ध,  बुध,  सुधी,  कृती,  कृष्टि,  कवि,  व्यक्त,  विशारद,  विचक्षण,  मेधाविन्,  संख्यावत्,  मतिमत्
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्, 
वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः ।
सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी, 
ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ॥ ३३२ ॥
बुधः सुधीः कृती कृष्टिः कविर्व्यक्तो विशारदः ।
विचक्षणश्च मेधावी संख्यावान्मतिमान्मतः ॥ ३३३ ॥
verse 2.1.1.332
page 0040

पुराणम्

English

प्रबुद्ध / PRABUDDHA. A king born of the line of priyavrata,  son of manu. (4th skandha,  bhāgavata).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रबुद्धः,  त्रि,  (प्र + बुध + क्तः ।) पण्डितः । प्रफुल्लः ।इति हेमचन्द्रः ॥
 (यथा,  रघुः । १० । ९ ।“प्रबुद्धपुण्डरीकाक्षं बालातपनिभांशुकम् ।दिवसं शारदमिव प्रारम्भसुखदर्शनम् ॥
”)जागरितः । यथा,  भट्टिः । ४ । १४ ।“प्रातस्तरां पतत्रिभ्यः प्रबुद्धः प्रणमन्रविम् ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रबुद्ध त्रि०
  प्र + बुध--कर्त्तरि क्त । १ प्रयोधयुते २ पशि त ३ प्र-फुल्ले पुष्पादौ च हेमच० । ४ जागरिते स्वापरहिते५ भागवतधर्मप्रधाने ऋषभदेवपुत्रभेदे पु०
  भाग० ५ । ४ । ११

Capeller

German

 प्रबुद्ध s. 1. बुध्.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.