प्रदर (pradara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English प्रदर pradara dispersion
प्रदर pradara kind of arrow
प्रदर pradara rout
प्रदर pradara rending
प्रदर pradara crevice
प्रदर pradara tearing
प्रदर pradara cleft
प्रदर pradara menorrhagia
Wilson
EnglishApte
Englishप्रदरः [pradarḥ], 1 Rending, tearing.
(a. ) A fracture, crack, cleft, crevice, chasm
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति 3.4.12
सीमानः प्रदरोदरेषु विरलस्वच्छाम्भसः 2.16. (b) Breach, hole.
The dispersion of an army
न सन्निपाते प्रदरं वधं वा कुर्युरीदृशाः * 12.1.34.
An arrow
त्रीण्येव च प्रदराणां स्म पार्थ * 8.76.16.
A kind of disease of women.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiप्रदरः
- प्र+दृ+अप्
"तोड़ना, फाड़न"
प्रदरः
- प्र+दृ+अप्
"अस्थिभंग होना, दरार पड़ना, फटाव, छिद्र, विवर"
प्रदरः
- प्र+दृ+अप्
सेना का तितर बितर होना
प्रदरः
- प्र+दृ+अप्
तीर
प्रदरः
- प्र+दृ+अप्
स्त्रियों को होने वाला एक रोग
Shabdartha Kaustubha
Kannadaप्रदर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶರ /ಬಾಣ
निष्पत्तिः - > प्र + दृ (विदारणे) - "अप्" (३-३-५६)
व्युत्पत्तिः - > प्रदीर्यते अनेन
प्रदर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೀಟೆ /ಬಿಲ /ಹಳ್ಳ /ಗರ್ತ
प्रयोगाः - > "सीमानः प्रदरोदरेषु विरलस्वल्पाम्भसो यास्वयम्"
उल्लेखाः - > उ० रा० २-१६
प्रदर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ತ್ರೀಯರ ಒಂದು ರೋಗ /ರಕ್ತ ಪ್ರದರ /ಜನನೇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಹೊರಡುವ ರಕ್ತಸ್ರಾವ
प्रदर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಂಗ /ಮುರಿಯುವುದು
विस्तारः - > "प्रदरो रोगभेदे स्यात् विदारे शरभङ्गयोः" - मेदि०
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritप्रदर
पु
प्रदर, रोग, मार्गण
वृक्षजातिगजौ पीलू प्रदरौ रोगमार्गणौ ।
verse 3.1.1.10
page 0014
Sanskrit Tibetan
Tibetanmngal nad
प्रदर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritबाणे पृषत्कविशिखौ खगगार्ध्रपक्षौ काण्डाशुगप्रदरसायकपत्त्रवाहाः ।
पत्त्रीष्वजिह्मगशिलीमुखकङ्कपत्त्ररोपाः कलम्बशरमार्गणचित्रपुङ्खाः ॥ ७७८ ॥
बाण (पुंक्ली), पृषत्क (पुं), विशिख (पुं), खग (पुं), गार्ध्रपक्ष (पुं), काण्ड (पुंक्ली), आशुग (पुं), प्रदर (पुं), सायक (पुं), पत्रवाह (पुं), पत्त्रिन् (पुं), इषु (त्रि), अजिह्मग (पुं), शिलीमुख (पुं), कङ्कपत्र (पुं), रोप (पुं), कलम्ब (पुं), शर (पुंक्ली), मार्गण (पुं), चित्रपुङ्ख (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritकङ्क
कङ्क, पत्त्र, शर, मार्गण, बाण, चित्रपुङ्ख, विशिख, इषु, कलम्ब, सायक, प्रदर, काण्ड, पृषत्क, पत्त्रिन्, खग, शिलीमुख, रोप
कङ्कपत्त्रशरमार्गणबाणाश्चित्रपुङ्खविशिखेषुकलम्बाः ।
सायकप्रदरकाण्डपृषत्काः पत्त्रिणः खगशिलीमुखरोपाः ॥ ४६६ ॥
verse 2.1.1.466
page 0054
Mahabharata
EnglishPradara, pl. (ºāḥ), a people. § 295 (Dyūtap.): II, 52, 1859 (brought tribute of gold to Yudhishṭhira).
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritप्रदरः, (प्र + दॄ विदारणे + “ॠदोरप् ।”३ । ३ । ५७ । इति भावादौ यथायथं अप् ।)भङ्गः । बाणः । इत्यमरः ॥
विदारः । नारी-रुग्भेदः । इति मेदिनी ॥
* ॥
अस्य नामान्तरंअसृग्दरम् । तत्तु फलितयोन्या रक्तादिधातु-क्षरणम् । अस्य निदानम् । यथा, --“विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च ।यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्चभाराभिघाताच्छयनाद्दिवा च ॥
असृग्दरं भवेत् सर्व्वं साङ्गमर्द्दं सवेदनम् ॥
तस्यातिवृद्धौ दौर्ब्बल्यं श्रमो मूर्च्छा मदस्तृषा ।दाहः प्रलापः पाण्डुत्वं तन्द्रा रोगाश्च वातजाः ॥
”स च चतुर्व्विधो यथा, --“तं श्लेष्मपित्तानिलसन्निपातै-श्चतुःप्रकारं प्रदरं वदन्ति ॥
”श्लैष्मिकस्य तस्य लक्षणम् ।“आमं सपिच्छाप्रतिमं सपाण्डु-पुलाकतोयप्रतिमं कफात्तु ॥
”पैत्तिकस्य तस्य लक्षणम् ।“सपीतनीलासितरक्तमुष्णंपित्तार्त्तियुक्तं भृशवेगि पित्तात् ॥
”वातिकस्य तस्य लक्षणम् ।“रूक्षारुणं फेनिलमल्पमल्पंवातार्त्तिवातात् पिशितोदकाभम् ॥
”तस्य त्रैदोषिकस्य लक्षणम् ।“सक्षौद्रसर्पिर्हरितालवर्णंमज्जप्रकाशं कुणपं त्रिदोषात् ।तञ्चाप्यसाध्यं प्रवदन्ति तज्ज्ञान तत्र कुर्व्वीत भिषक् चिकित्साम् ॥
”इति माधवकरः ॥
* ॥
अस्यौषधं यथा, --“घृततुल्या रुद्रलाक्षा पीता क्षीरेण वै सहा ।प्रदरं हरते रोगं नात्र कार्य्या विचारणा ॥
”इति गारुडे १९६ अध्यायः ॥
* ॥
अपि च ।“दध्ना सौवर्च्चलाजाजीमधूकं नीलमुत्पलम् ।पिबेत् क्षौद्रयुतं नारी वातासृग्दरशान्तये ॥
एषां प्रत्येकं माषद्वयम् । सर्व्वमेकीकृत्य दध्नाकर्षचतुष्टयेन पिष्ट्वा तत्र माषाष्टकं मधु निःक्षिप्यपेयम् ॥
* ॥
“मधुकं कर्षमेकन्तु चतुष्कर्षां सितान्तथा ।तण्डुलोदकसंपिष्टां लोहिते प्रदरे पिबेत् ॥
वला कङ्कतिलाख्या या तस्या मूलन्तु चूर्णितम् ।लोहिते प्रदरे खादेच्छर्करामधुसंयुतम् ॥
* ॥
शुचिस्थाने व्याघ्रनख्या मूलमुत्तरदिग्भवम् ।नीतसुत्तरफल्गुन्यां कटिबद्धं हरेदसृक् ॥
* ॥
रसाञ्जनं तण्डुलकस्य मूलंक्षौद्रान्वितं तण्डुलतोयपीतम् ।असृग्दरं सर्व्वभवं निहन्तियासञ्च भार्गी सह नागरेण ॥
* ॥
अशोकवल्कलक्वाथशृतं दुग्धं सुशीतलम् ।यथाबलं पिबेत् प्रातस्तीव्रासृग्दरनाशनम् ॥
”अशोकवल्कलपलं द्वात्रिंशत्पलसंमितेन जलेननिष्क्वाथ्य शेषेण पलाष्टकक्वाथेन सह क्षीरंपलाष्टकमितं विपचेत् तत्तु दुग्धावशेषं कर्त्तव्यंतन्मध्ये पलचतुष्टयमितं दुग्धं पेयं वह्निबला-पेक्षया वा ॥
* ॥
“कुशमूलं समुद्धृत्य पेषयेत्तण्डुलाम्बुना ।एतत् पीत्वा त्र्यहं नारी प्रदरात् परिमुच्यते ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(तथास्य चिकित्सान्तरं यथा, --“काकजानुकमूलं वा मूलं कार्पासमेव वा ।पाण्डुप्रदरशान्त्यर्थं पिबेत्तण्डुलवारिणा ॥
”“कुशमूलं समुद्धृत्य पेषयेत्तण्डुलाम्बुना ।एतत् पीत्वात्र्यहान्नारी प्रदरात् परिमुच्यते ॥
”“प्रदरं हन्ति वलायामूलं दुग्धेन मधुयुतं पीतम् ॥
”“गुडेन वदरीचूर्णं मोचमामं तथा पयः ।पीता लाक्षा च सघृता पृथक्प्रदरनाशनाः ॥
”इति चक्रपाणिसंग्रहेऽसृग्दराधिकारे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritप्रदर प्र + दॄ--भावादौ अप् । १ भङ्ग दारणसाधने २ बाणेअमरः । ३ विदारे ४ स्त्रीणां योनिरोगभेदे मेदि० तन्नि-दानकर्म च भृगुभारतोक्तं कर्मविंपाकशब्दे १७६९ पृ०दर्शितम् । स च असृग्दराख्यः स्त्रीणां योनिरोगभेदः ।तल्लक्षणादि माधवनिदाने उक्तं यथा“विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च ।व्यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्च भाराभिधाताच्छयनाद्दिवा च ।असृग्दरं भवेत् सर्वं साङ्गमर्द्दं सवेदनम् । तस्याति-वृद्धौ दौर्बल्यं श्रमो मूर्च्छा मदस्तृषा । दाहः प्रलापःयाण्डुत्वं तन्द्रा रोगाश्च वातजाः” । स च चतुर्विधोयथा “तं श्लोष्मपित्तानिलसन्निपातैश्चतुःप्रकारं प्रवदन्तिवैद्याः । आमं सपिच्छापतिमं सपाण्डु पुलाकतोयप्रतिमंकफात्तु । सपीतनीलासितरक्तमुष्णं पित्तार्त्तियुक्तंभृशवेगि पित्तात् । रूक्षारुणं फेनिलमल्पमल्पं वाता-र्त्ति वातात् षिशितोदकाभम् । सक्षौद्रसर्पिर्हरिताल-वर्णं लाजप्रकाशं कुणपं त्रिदोवात् । तच्चाप्यसाध्यं प्रव-दन्ति तज्ज्ञा न तत्र कुर्वीत भिषक् चिकित्साभ्” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.