| YouTube Channel

प्रतोद (pratoda)

 
शब्दसागरः
English
प्रतोद
m.
 (-दः)
1. A long whip.
2. A goad.
E.
 प्र thoroughly, तुद् to tor-
ment,
aff.
 घञ् ।
Capeller Eng
English
प्रतोद॑
m.
 goad.
Yates
English
प्रतोद (दः) 1.
m.
 A goad.
Wilson
English
प्रतोद
m.
 (-दः) A goad.
E.
 प्र thoroughly, तुद to torment,
aff.
 घञ्.
Apte
English
प्रतोदः [pratōdḥ], 1 A goad.
A long whip
शरः क्षत्रियया ग्राह्यः प्रतोदो वैश्यकन्यया
Ms.*
 3.44.
A pricking instru ment
वाक्यप्रतोदाभिहतो यत्र कृष्णेन पाण्डवः
Mb.
 * 1.2.49.
Apte 1890
English
प्रतोदः 1 A goad.
2 A long whip.
3 A pricking instrument.
Monier Williams Cologne
English
प्र-°तोद॑
m.
 a goad or long whip,
AV.
&c.
&c.
 (also -यष्टि
f.
 ,
Divyāv.
 )
sg. (with अङ्गिरसाम्) and
du.
 (with कश्यपस्य),
N.
 of Sāmans, ĀrṣBr.
Monier Williams 1872
English
प्र-तोद, अस्, m. a goad
a long whip
an in-
strument of torment
अङ्गिरसाम् प्रतोदः and
कश्यपस्य प्रतोदः, N. of two Sāmans.
प्रतोद प्र-तोद। See under प्र-तुद्, col. 1.
Benfey
English
प्रतोद प्रतोद, i. e. प्र-तुद् + अ,
m.
A goad, Daśak. in Chr. 188, 16
Man.
3, 44.
Apte Hindi
Hindi
प्रतोदः
पुं*
 - प्र+तुद्+घञ्
अङ्कुश
प्रतोदः
पुं*
 - प्र+तुद्+घञ्
लम्बा चाबुक
प्रतोदः
पुं*
 - प्र+तुद्+घञ्
चुभोने वाला उपकरण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रतोद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಅಂಕುಶ
निष्पत्तिः - > प्र + तुद (व्यथमे) - कर० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > प्रतुद्यते अनेन
प्रयोगाः - > "प्रतोदा जगलुर्वाममानञ्चुर्यज्ञिया मृगाः"
उल्लेखाः - > भट्टि० १४-९९
प्रतोद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾವಟಿ /ಗಾಡಿಯ ಎತ್ತು ಕುದುರೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಅಟ್ಟಿ ನಡೆಸುವ ಕೋಲು
प्रयोगाः - > "प्रतोदसन्दंशिकयोदहार्षीत् पाञ्चालकन्यापरिभूतिशल्यम्"
उल्लेखाः - > याद० २३-५२
L R Vaidya
English
pratoda {% m. %} 1. A long whip, Yaj.i.62
2. a goad.
Bopp
Latin
प्रतोद m. (r. तुद् praef. प्र s. अ) baculus aculeatus (Wils.
a goad). A. 8. 15. v. तुद्.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रतोदस्तु प्रवयणं प्राजनं तोत्त्रतोदने ।
-wordlist-
प्रतोद (पुं), प्रवयण (क्ली), प्राजन (क्ली), तोत्त्र (क्ली), तोदन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रतोद
प्रतोद, प्राजन, तोत्र
प्रतोदः प्राजनं तोत्रं लूनं दातमिति स्मृतम् ॥ ५७७ ॥
verse 2.1.1.577
page 0065
Vedic Reference
English
Pra-toda denotes in the Atharvaveda^1 and the Pañcaviṃśa
Brāhmaṇa^2 the ‘goad’ of the Vrātya, the non-Brahminical
Āryan or aborigine. Later the word is regularly used for
‘goad’ in general.
1) xv. 2, 1.
2) xvii. 1, 14. See Śāṅkhāyana Āraṇ-
yaka, xii. 8
Kātyāyana Śrauta Sūtra,
xxii. 4, 10
Lāṭyāyana Śrauta Sūtra,
viii. 6, 7
Śāṅkhāyana Srauta Sūtra,
xiv. 72, 3. The rendering ‘lance’
seems to have no authority. But see
Weber, Indian Literature, 67.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रतोदः,
पुं,
 (प्रतुद्यतेऽनेनेति । प्र + तुद् +करणे घञ् ।) अश्वादिताडनदण्डः । चावुक्इति भाषा । तत्पर्य्यायः । प्राजनम् २ प्रवयणम् ३तोत्रम् ४ तोदनम् ५ । इति जटाधरः ॥
(यथा, महाभारते । २ । ५४ । ८ ।“प्रकालयेद्दिशः सर्व्वाः प्रतोदेनेव सारथिः ।प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां जिघृक्षुर्भरतर्षभ ! ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रतोद
पु०
 प्रतुद्यतेऽने न प्र + तुद--करणे घञ् । अश्वादिताडनदण्डे (चावुक्) अमरः ।
Capeller
German
प्रतोद॑
m.
 Stachelstock.
Burnouf
French
प्रतोद प्रतोद
m.
 (तुद्) bâton pointu, aiguillon.
Stchoupak
French
प्र-तोद-
m.
 aiguillon.