प्रतियत्न (pratiyatna)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रतियत्न mfn.
   (-त्नः-त्ना-त्नं) Active,  vigorous,  diligent,  making effort or
exertion. 
	 m.
  (-त्नः)
	 1. Desire,  wish.
	 2. Taking prisoner,  making
captive.
	 3. Comprehension. 
	 4. Acting well or properly.
	 5. Acquiring
a new virtue or accomplishment.
	 6. Making complete or perfect.
7. A making or preparing.
	 8. Retaliating,  recrimination,  revenge.
9. Opposition,  counteraction. 
 E.
  प्रति much or against and यत्न effort.

Capeller Eng

English

 प्रतियत्न m.
  care for anything,  effort,  endeavour
arrangement,  preparation. 

Yates

English

 प्रति-यत्न (त्नः) 1.
m.
  Desire
 capture.
captive
 comprehension
 worthy
endeavour
 preparing
 revenge.
a. Active,  diligent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   प्रतियत्न  pratiyatna  adj.
   exerting one's self  
   प्रतियत्न  pratiyatna  adj.
   cautious   
   प्रतियत्न  pratiyatna  adj.
   heedful  
   प्रतियत्न  pratiyatna  adj.
   taking care or trouble   
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   preparation  
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   exertion   
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   requital  
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   effort   
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   retaliation  
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   elaboration   
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   imparting a new quality or virtue on  
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   endeavour   
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   manufacture  
   प्रतियत्न  pratiyatna  m.
   care bestowed upon anything     
            

 
   प्रतियत्न  pratiyatna adj.
   heedful   
   विदुस्  vidus adj.
   heedful    
   सावधान  sAvadhAna adj.
   heedful   
   स्वाधी  svAdhI adj.
   heedful    
   चेतु  cetu m.
   heedfulness  
   विश्वतोधी  vizvatodhI adj.
   heedful of all     
            

Wilson

English

 प्रतियत्न
mfn.
   (-त्नः-त्ना-त्नं) Active,  vigorous,  diligent,  making
effort or exertion. 
m.
  (-त्नः)
1 Desire,  wish.
2 Taking prisoner,  making captive.
3 Comprehension. 
4 Acting well or properly.
5 Acquiring a new virtue or accomplishment.
6 Making complete or perfect.
7 A making or preparing.
8 Retaliating,  recrimination,  revenge.
9 Opposition,  counteraction. 
E.
  प्रति much or against,  and यत्न effort.

Apte

English

प्रतियत्न [pratiyatna],  a.
 

Troubling about.

Active,  vigorous.

त्नः An effort,  endeavour,  exertion. 

Preparation,  elaboration
 'प्रतियत्नस्तु संस्कारः' Vaijayantī सुगन्धि- तामप्रतियत्नपूर्वां बिभ्रन्ति यत्र प्रमदाय पुंसाम् Śi.*
  3.54.

Making complete or perfect.

Imparting a new quality or virtue
 सतो गुणान्तराधानं प्रतियत्नः Kāṣi. on P.
 II.3.53.

Wish,  desire.

Opposition,  resistance.

Retaliation,  retribution,  revenge.

Making captive,  taking prisoner.

Favour.

Acting well or properly.

Comprehension. 

Apte 1890

English

 प्रतियत्न a. 1 Troubling about. 
Active,  vigorous. 
त्नः 1 An effort,  endeavour,  exertion. 
Preparation,  elaboration
 Śi. 3. 54. 
Making complete or perfect. 
Imparting a new quality or virtue
 सतो गुणांतराधानं प्रतियत्नः Kāśi. on P. II. 3. 53. 
Wish,  desire. 
Opposition,  resistance. 
Retaliation,  retribution,  revenge. 
Making captive,  taking prisoner. 
Favour. 
Acting well or properly. 
Comprehension. 

Monier Williams Cologne

English

 प्रति-°यत्न m.
  care bestowed upon anything,  effort,  endeavour,  exertion,  Pāṇ.
  i,  3,  32

 ii,  3,  53 &c.
  

 preparation,  elaboration,  manufacture,  Śiś.
  iii,  54 (cf.   अ-प्रति-पूर्व)

 imparting a new quality or virtue,  Kāś.
  on Pāṇ.
  ii,  3,  53

 retaliation,  requital,  W.
 

 (also =
  लिप्सा,  उपग्रह or °हण,  निग्रहादि,  ग्रहणादि,  प्रतिग्रह,  L.
 )

 प्रति-°यत्न mfn.
   exerting one's self,  taking care or trouble,  L.
 

 cautious,  heedful,  Jātakam.
  

Monier Williams 1872

English

 प्रति-यत्न,  अस्,  m. care bestowed upon anything, 
exertion for anything,  effort,  endeavour
 a making
or preparing,  elaboration
 making complete or per-
fect
 acquiring a new virtue or quality
 acting well
or properly
 comprehension
 taking prisoner,  mak-
ing captive
 desire,  wish
 making an effort against, 
opposition,  counteraction,  resistance
 retaliating,  re-
crimination,  revenge
 (अस्,  आ,  अम्),  exerting one's
self for,  troubling about
 making effort or exertion, 
strenuous,  diligent,  active,  vigorous.

Macdonell

English

 प्रतियत्न prati-yatna,  m.
  trouble bestowed 🞄upon anything,  elaboration,  preparation,  🞄manufacture
 -yātana,  n.
  requital: ā,  f.
  🞄image,  figure,  statue (of a god)
 -yāna,  n.
  🞄return
 -yāmini,  ad. every night
 -yāyin,  🞄a.  going against,  attacking
 -yuddha,  n.
  🞄counter-contest,  fight in return
 -yuvati,  f.
  🞄female rival,  concubine
 -yuvam,  ad. towards 🞄the youth
 -yoga,  m.
  opposition,  resistance: 🞄in.  pl.
  by remedies or antidotes
 🞄-yogam,  ad. rule by rule
 -yogika,  a.
  correlative,  🞄contrasting with (—°): -tva,  n.
  correlativeness
 🞄-yog-in,  a.
  correlative,  contrasting
 🞄m.  opponent,  adversary: (-i) -tā,  f.
 ,  (-i)- 🞄tva,  n.
  correlation,  contrast
 -yojayitavya,  🞄fp. to be strung or the strings of which are to 🞄be tuned (lute)
 -yoddhavya,  fp. to be fought 🞄against in return
 -yoddhṛ,  m.
  combatant
 🞄well-matched adversary
 -yodha,  m.
  combatant,  🞄antagonist
 -yodhana,  n.
  combating
 🞄combat
 -yodhin,  m.
  combatant,  equal antagonist 🞄(—°)
 -yoṣit,  f.
  female rival,  concubine.

Apte Hindi

Hindi

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
"प्रयास,  उद्योग,  चेष्टा"

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
"तैयारी,  परिश्रम द्वारा सम्पादन"

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
पूर्ण या पूरा करना

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
नया गुण सिखाना

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
"अभिलाषा,  इच्छा"

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
"विरोध,  मुकाबला"

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
"प्रतिहिंसा,  प्रतिशोध,  बदला"

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
"बंदी बनाना,  कैद करना"

प्रतियत्नः
पुं*
  - प्रति+यत्+नङ्
अनुग्रह

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಯತ್ನ
निष्पत्तिः - > प्रति + यती (प्रयत्ने) - "नङ्" (३-३-९०)
व्युत्पत्तिः - > प्रतियत्यते
प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭಿಲಾಷೆ /ಅಪೇಕ್ಷೆ /ಪಡೆಯುವ ಆಸೆ
प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಸ್ಕಾರ /ಗಂಧ ಪುಷ್ಪ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸುವುದು /ಸೊಗಸು ಮಾಡುವುದು
प्रयोगाः - > "सुगन्धितामप्रतियत्नपूर्वां बिभ्रन्ति यत्र प्रमदाय पुंसाम्"
उल्लेखाः - > माघ० ३-५४
प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಯ್ಯಿ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು /ಸೇಡು ತೀರಿಸುವುದು /ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡುವುದು
प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಚನೆ /ಮಾಡುವುದು /ನಿರ್ಮಿಸುವುದು
प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬೇರೆ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು /ಹೊಸ ಗುಣವನ್ನು ಕೂಡಿಸುವುದು /ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "प्रतियत्नो गुणाधानम्"
उल्लेखाः - > सि० कौ०
प्रतियत्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವುದು /ಬಂಧಿಸುವುದು
प्रतियत्न
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಯತ್ನವುಳ್ಳವನು
विस्तारः - > "प्रतियत्नः प्रयत्नवान्" - त्रिकाण्ड०

L R Vaidya

English

 pratiyatna {% m. %} 1. Wish,  desire
taking prisoner,  making captive
opposition,  resistance
retaliation,  revenge
exertion,  effort,  endeavour
favour,  encouragement
preparation,  elaboration,  Sis.iii.54.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 2. प्रतियत्न auf der Hut seiend,  Jātakam. 31.

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
रचनायां परिस्पन्दः प्रतियत्नोऽथ कुण्डले ।
कर्णादर्शो मेखला तु लालिनी कटिमालिका ॥ १३३ ॥
-wordlist-
 
परिस्पन्द (पुं),  प्रतियत्न (पुं),  कर्णादर्श (पुं),  लालिनी (स्त्री),  कटिमालिका (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रतियत्न
प्रतियत्न,  संस्कार,  लिप्सा,  उपग्रहण
प्रतियत्नः संस्कारे लिप्सोपग्रहणयोश्च निर्दिष्टः ।
verse 5.1.1.843
page 0096

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रतियत्नः,  पुं,
   (प्रतियत्यते इति । प्रति + यत्प्रयत्ने + “यजयाचयतरिच्छप्रच्छरक्षो नङ् ।” ३ ।३ । ९० । इति नङ् ।) लिप्सा । वाञ्छा । उप-ग्रहः । वन्दी । इत्यमरः । ३ । ३ । १०६ ॥
निग्रहादिः । सतो गुणान्तराधानम् । इति भरतः ॥
संस्कारः । इति स्वामी ॥
 (यथा,  माघे । ३ । ५४ ।“सुगन्धितामप्रतियत्नपूर्व्वांविभ्रन्ति यत्र प्रमदाय पुंसाम् ॥
”“यत्र पुरि न प्रतियत्नः संस्कारः पूर्व्वो यस्या-स्ताम् ।” इति तट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
) ग्रह-णादिः । इति रामाश्रमः ॥
 प्रतिग्रहः । इतिमुकुटः ॥
“प्रतियत्नस्तु संस्कारलिप्सोपग्रहणेषु च ॥
”इति मेदिनी । ने,  १९६ ॥
रचना । इति जटाधरः ॥
 प्रयत्नवति,  त्रि । इतित्रिकाण्डशेषः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रतियत्न पु०
  प्रति + यत--नञ् । १ वाञ्छायाम् २ उपग्रहे३ निग्रहादौ ४ वन्द्याम अमरटीकायां भरतमुकुटादयः ।सतो गुणान्तराधानरूपे ५ संस्कारे मेदि० ६ ग्रहणे७ प्रतिग्रहे च त्रिका० । प्रतिरूपो यत्नो यस्य घाब० ।८ प्रतियत्नयुक्ते त्रि०
  । ९ रचनायां जटाधरः ।

Capeller

German

 प्रतियत्न m.
  Mühewaltung.

Burnouf

French

 प्रतियत्न प्रतियत्न a. (यत्) qui fait effort,  actif, 
diligent. -- S. m.
  effort [en sens contraire]
 revanche.
		 Effort
renouvelé
 acquisition d'une vertu nouvelle
		 en gén.  action de
faire,  de préparer,  d'agir convenablement.
		 Désir,  effort d'esprit, 
tendance vers.
		 Action de faire ou de retenir prisonnier
 cf. 
यम्।

Stchoupak

French

 प्रति-यत्न-
 m.
  préparation,  élaboration. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.