प्रतिपद् (pratipad)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रतिपद् f.
  (-पद्-पत्)
	 1. The first day of a lunar fortnight,  the first of
the moon's increase or wane.
	 2. Beginning,  commencement.
	 3.
Understanding,  intellect.
	 4. Rank,  consequence.
	 5. A kettle
drum. 
 E.
  प्रति severally,  पद् to go,  and क्विप् aff.
  

Capeller Eng

English

 प्रतिप॑द् f.
  access,  entrance,  beginning,  commencement, 
first day of a half-month
 introductory verse or stanza (r).

Yates

English

 प्रतिपद् (द्-त्) 5.
f.
  The first day
of the moon's increase or wane
intellect
 rank
 kettle-drum. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  kettle-drum
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  entrance
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  understanding
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  consequence
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  path to be walked
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  ingress
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  first day of a lunar fortnight
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  rank
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  beginning
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  intelligence
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  right path
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  commencement
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  introductory verse or stanza
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  access
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  taste for anything
प्रतिपद् 	-	 pratipad 	-	 f.
  	-	  introductory verse
प्रतिपद्यते  { प्रतिपद् } 	-	 pratipadyate  { pratipad } 	-	 verb 	-	  return
प्रतिपद्यते  { प्रतिपद् } 	-	 pratipadyate  { pratipad } 	-	 verb 	-	  explain
प्रतिपद्यते  { प्रतिपद् } 	-	 pratipadyate  { pratipad } 	-	 verb 	-	  find out
प्रतिपद्यते  { प्रतिपद् } 	-	 pratipadyate  { pratipad } 	-	 verb 	-	  discover

 
   प्रतिपद्  pratipad f.
   ingress   
   वेशिका  vezikA f.
   ingress    
   वेश  veza m.
   ingress      
            

Wilson

English

 प्रतिपद्
f.
  (-पद् or पत्)
1 The first day of a lunar fortnight,  the first of the moon's increase or
wane.
2 Understanding,  intellect.
3 Rank,  consequence.
4 A kettle drum. 
E.
  प्रति severally,  पद to go,  and क्विप् aff.
  

Apte

English

प्रतिपद् [pratipad],  4 Ā.

To step or go towards,  approach,  resort or betake oneself to
 उमामुखं तु प्रतिपद्य लोलाद् द्विसंश्रयां प्रीतिमवाप लक्ष्मीः Ku.*
  1.43.

To enter upon,  step upon,  take,  follow (as a way &c.
 )
 इतः पन्थानं प्रतिपद्यस्व Ś.*
  4
 प्रतिपत्स्ये पदवीमहं तवं Ku.*
  4.1.

To arrive at,  reach
 attain
 मरणमप्यपराः प्रतिपेदिरे Śi.*
  6.16.

To get,  gain,  obtain,  share,  partake
 स हि तस्य न केवलां श्रियं प्रतिपेदे सकलान् गुणानपि R.*
  8.5, 13
4.1, 41
 11.34
12.7
19.55
 तदोत्तमविदां लोकानमलान् प्रतिपद्यते Bg.*
  14.14
 Śi.*
  1.63.

To accept,  take to
 प्रतिपत्तुमङ्ग घटते च न तव नृपयोग्यमर्हणम् Śi.*
  15.22
16.24.

To recover,  reobtain,  regain,  receive
 प्रायः स्वं महिमानं क्षोभात् प्रतिपद्यते जन्तुः Ś.*
  6.31
 Ku.*
  4.16
7.22.

To admit,  acknowledge
 न मासे प्रतिपत्तासे मां चेन्मर्तासि मैथिलि Bk.*
  8.95
 Ś.*
  5.23
 प्रमदाः पतिवर्त्मगा इति प्रतिपन्नं हि विचेतनैरपि Ku.*
  4.33.

To hold,  grasp,  seize
 सुमन्त्रप्रतिपन्नरश्मिभिः R.*
  14.47

To consider,  regard,  deem,  look upon
 तद्धनुर्ग्रहणमेव राघवः प्रत्यपद्यत समर्थमुत्तरम् R.*
  11.79.

To undertake,  promise to do,  take in hand
 निर्वाहः प्रतिपन्नवस्तुषु सतामेतद् हि गोत्रव्रतम् Mu.*
  2.18
 कार्यं त्वया नः प्रतिपन्नकल्पम् Ku.*
  3.14
 R.*
  1.4.

To assent or agree to,  consent
 तथेति प्रतिपन्नाय R.*
  15.93.

To do,  perform,  practise,  observe
 आचार प्रतिपद्यस्व Ś.*
  4
 V.*
  2 'do the formal obeisance'
 शासनमर्हतां प्रतिपद्यध्वम् Mu.*
  4.18 'act up to or obey'.

To act or behave towards,  deal,  do anything to any one (with gen.
   or loc.
 )
 स कालयवनश्चापि किं कृष्णे प्रत्यपद्यत Hariv.
 स भवान् मातृपितृवदस्मासु प्रतिपद्यताम् Mb.
 
 कथमहं प्रतिपत्स्ये Ś.*
  5
 न युक्तं भवतास्मासु प्रतिपत्तुमसांप्रतम् Mb.
 

To give or return (as a reply)
 कथं प्रतिवचनमपि न प्रतिपद्यसे Mu.*
  6
 न जाने किं तातः प्रतिपत्स्यत इति Ś.*
  4.

To perceive,  become aware of. 

To know,  understand,  become acquainted with,  learn,  discover.

To roam,  wander.

To take place,  occur.

To restore.

To permit,  allow.

To take place,  happen. 

To go back,  return.  (Caus.  )

To give,  present,  bestow,  confer upon,  impart
 अर्थिभ्यः प्रतिपाद्यमानमनिशं प्राप्नोति वृद्धिं पराम् Bh.*
  2.16
 Ms.*
  11.4
 गुणवते कन्या प्रतिपादनीया Ś.*
  4.

To substantiate,  prove,  establish by proof
 उक्तमेवार्थ- मुदाहरणेन प्रतिपादयति.

To explain,  expound.

To bring or lead back,  convey or transport (to a place)

To regard,  consider.

To assert,  declare to be represent.

To procure.

To effect,  accomplish.

To communicate,  teach.

To appoint to,  install (loc. )

To prepare,  get ready.

To dispose off
 एष हि न्यायो यदन्यत्र कृतार्थमन्यत्र प्रतिपाद्यते ŚB on MS.*  4.2.21

प्रतिपद् [pratipad],  f.
 

Access,  entrance,  way.

Beginning,  commencement.

Intelligence,  intellect.

The first day of a lunar fortnight.

A kettle-drum. 

An introductory stanza. 

Rank. Comp.
   -चन्द्रः the new moon (the moon on the first day) particularly revered and saluted by people
 प्रतिपच्चन्द्रनिभो$यमात्मजः R.*
  8. 65. -तूर्यम् a kind of kettle-drum. 

Apte 1890

English

 प्रतिपद् {c4c} A. 1 To step or go towards,  approach,  resort or betake oneself to
 उमामुखं तु प्रतिपद्य लोला द्विसंश्रयां प्रीतिमवाप लक्ष्मीः Ku. 1. 43. 
2 To enter upon,  step upon,  take,  follow (as a way &c.)
 इतः पंथानं प्रतिपद्यस्व Ś. 4
 प्रतिपत्स्ये पदवीमहं तव Ku. 4. 10. 
3 To arrive at,  reach,  attain
 Śi. 6. 16. 
4 To get,  gain,  obtain,  share,  partake,  स हि तस्य न केवलां श्रियं प्रतिपेदे सकलान् गुणानपि R. 8. 5,  13
 4. 1,  41
 11. 34
 12. 7
 19. 55
 Bg. 14. 14
 Śi. 10. 63. 
5 To accept,  take to
 Śi. 15. 22
 16. 24. 
6 To recover,  reobtain,  regain
 receive
 Ś. 6. 30
 Ku. 4. 16
 7. 22. 
7 To admit,  acknowledge
 न मासे प्रतिपत्तासे मां चेन्मर्तासि मैथिलि Bk. 8. 95
 Ś. 5. 23
 प्रमदाः पतिवर्त्मगा इति प्रतिपन्नं हि विचेतनैरपि Ku. 4. 33. 
8 To hold,  grasp,  seize
 सुमंत्रप्रतिपन्नरश्मिभिः R. 14. 47. 
9 To consider,  regard,  deem,  look upon
 तद्धनुर्ग्रहणमेव राघवः पत्यपद्यत समर्थमुत्तरं R. 11. 79. 
10 To undertake,  promise to do,  take in hand
 निर्वाहः प्रतिपन्नवस्तुषु सतामेतद्धि गोत्रव्रतं Mu. 2. 18
 कार्यं त्वया नः प्रतिपन्नकल्पं Ku. 3. 14
 R. 10. 40. 
11 To assent or agree to,  consent
 तथेति मतिपन्नाय R. 15. 93. 
12 To do,  perform,  practise,  observe
 आचारं प्रतिपद्यस्व Ś. 4
 V. 2 ‘do the formal obeisance’
 शासनमर्हतां प्रतिपद्यध्वं Mu. 4. 18 act up to or obey.’ 
13 To act or behave towards,  deal,  do anything to any one (with gen. or loc.)
 स कालयवनश्चापि किं कृष्णे प्रत्यपद्यत Hariv.
 स भवान् मातृपितृवदस्मासु प्रतिपद्यतां Mb.
 कयमहं प्रतिपत्स्ये Ś. 5
 न युक्तं भवतास्मासु प्रतिपत्तुमसांप्रतं Mb. 
14 To give or return (as a reply)
 कथं प्रतिवचनमपि न प्रतिपद्यसे Mu. 6
 न जाने किं तातः प्रतिपत्स्यत इति Ś. 4. 
15 To perceive,  become aware of 
16 To know,  understand,  become acquainted with,  learn,  discover. 
17 To roam,  wander. 
18 To take place,  occur. 
19 To restore. 
20 To permit,  allow. 
21 To take place,  happen. 
22 To go back,  return. (
Caus.) 1 To give,  present,  bestow,  confer upon,  impart
 अर्थिभ्यः प्रतिपाद्यमानमनिशं प्रप्नोति वृद्धिं परां Bh. 2. 16
 Ms. 11. 4
 गुणवते कन्या प्रतिपादनीया Ś. 4. 
2 To substantiate,  prove,  establish by proof
 उक्तमेवार्थमुदाहरणेन प्रतिपादयति. 
3 To explain,  expound. 
4 To bring or lead back,  convey or transport (to a place). 
5 To regard,  consider. 
6 To assert,  declare to be,  represent. 
7 To procure. 
8 To effect,  accomplish. 
9 To communicate,  teach. 
10 To appoint to,  install (loc.). 
11 To prepare,  get ready. 

 प्रतिपद् f. 1 Access,  entrance,  way. 
2 Beginning,  commencement. 
3 Intelligence,  intellect. 
4 The first day of a lunar fortnight. 
5 A kettle-drum. 
6 An introductory stanza. 
7 Rank. 
Comp. 
चंद्रः the new moon (the moon on the first day.) particularly revered and saluted by people
 प्रतिपच्चंद्रनिभोयमात्मजः R. 8. 65. 
तूर्यं a kind of kettle-drum. 

Monier Williams Cologne

English

 प्रति—पद् a ind.
  (cf.   प्रति-√ पद्,  p.
  667) =
  -पदम्

 प्रति-√ पद् b Ā. -पद्यते (ep.   fut. also -पत्स्यति),  to set foot upon,  enter,  go or resort to,  arrive at,  reach,  attain,  VS.
  &c.
   &c.
  
to walk,  wander,  roam,  ChUp.
   
to come back to (acc.  ),  return,  MBh.
  
to happen,  occur,  take place,  PārGṛ.
 
 MBh.
  
to get into (acc.  ),  meet,  with,  find,  obtain,  receive,  take in or upon one's self,  ŚBr.
   &c.
   &c.
  
to receive back,  recover,  AitBr.
  
 Śak.
 
to restore to favour,  Ragh.
 
to undertake,  begin (acc.   dat.
  or inf.
  ),  practise,  perform,  accomplish,  Nir.
 
 MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to do anything to any person,  act or proceed or behave towards or against (loc.   gen.
   or acc.
  ),  MBh.
  
 Hariv.
 
 R.
 
to make,  render,  MBh.
  
to fall to a person's (acc.  ) lot or share,  PārGṛ.
 
to let a person (dat. ) have anything,  Āpast.
 
to give back,  restore,  Mn.
   viii,  183
to perceive,  find out,  discover,  become aware of or acquainted with,  understand,  learn,  MBh.
  
 R.
  &c.
  
to deem,  consider,  regard,  Śaṃk.
 
 Sāh.
 
to answer affirmatively say yes (with or scil.
  तथा,  or तथेति),  acknowledge,  assent,  agree,  promise,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to begin to speak,  commence (with acc.
   or instr.),  RV.
  
 Br.
 
to answer,  ChUp.
    (also with उत्तरम्,  R.
 ) :
Caus.
  -पादयति,  to convey or lead to,  procure,  cause to partake of (2 acc.
  ). give a present to,  bestow on (loc.   dat.
  or gen.
  ),  Kauś.
 
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  
to give in marriage,  Āpast.
 
to spend,  ib.
to present with (instr.),  Kāraṇḍ.
 
to put in,  appoint to (loc.  ),  R.
 
to produce,  cause,  effect,  MBh.
  
 R.
  &c.
  
to establish,  substantiate,  prove,  set forth,  explain,  teach,  impart,  MBh.
  
 R.
  &c.
  
to deem,  consider,  regard as (2 acc.
  ),  Pañcat.
  (v.l. -वदसि for -पादयसि) :
Desid.
  -पित्सते (Pāṇ.  vii,  4,  54),  to wish to attain,  Śaṃk.
 
to wish to know,  Bhām.
   :
Desid.
  of Caus.
  -पिपादयिषति,  to wish or intend to explain or analyze,  Śaṃk.
 

 प्रति-°प॑द् c f.
  access,  ingress,  entrance,  VS.
 
 ŚBr.
  

 the path to be walked,  the right path,  L.
 

 beginning,  commencement,  TS.
 
 TBr.

 an introductory verse or stanza,  Br.
 
 ŚrS.

 (also °पदा or °पदी) the first day of a lunar fortnight (esp.   of the moon's wane),  AgP.
  
 L.

 understanding,  intelligence,  L.
 

 taste for anything,  Jātakam.
  

 rank,  consequence,  W.
 

 a kettle-drum,  ib.

Monier Williams 1872

English

 प्रतिपद् 1. प्रति-पद्,  cl. 4. A. -पद्यते, 
-पत्तुम्,  to set foot on,  step upon,  step up to
 to
light upon,  meet with,  find
 to go towards,  approach, 
betake one's self to,  resort to,  take refuge with
 to
go into,  enter
 to arrive at,  reach,  attain
 to gain, 
get,  obtain,  share,  partake of
 to receive back,  re-
gain,  reobtain,  recover
 to go back,  return
 to walk, 
roam,  wander,  go
 to perceive,  observe,  become
aware of,  become conscious of
 to find out,  discover
to obtain a knowledge of,  become acquainted with, 
learn
 to comprehend,  understand,  know
 to regard
as,  consider,  deem
 to affirm,  admit
 to answer
affirmatively,  express assent,  comply with,  consent, 
agree,  promise
 to permit,  allow
 to avow,  acknow-
ledge
 to begin to speak,  begin to answer,  commence
a reply
 to apply one's self to,  perform,  practise, 
observe,  fulfil,  accomplish
 to do anything to any one
(with loc. or gen.),  undertake anything against,  pro-
ceed against
 to act towards
 to take place,  occur, 
transpire
 to give,  give up,  restore,  return
 उत्तरम्
प्रति-पद्,  to give an answer: Caus. -पादयति, 
-यितुम्,  to cause to go back,  bring back,  lead back
to convey or transport to (a place)
 to cause to
attain,  cause to share in,  cause to partake of
 to
give to (with loc.,  dat.,  or gen.),  deliver over,  present, 
bestow
 to communicate,  impart,  teach
 to declare, 
represent,  assert
 to establish,  substantiate,  prove
to explain,  expound,  make clear
 to consider,  regard
as,  deem
 to appoint to,  install in (with loc.)
 to
procure
 to prepare
 to effect,  cause: Desid. of Caus.
-पिपादयिषति,  to wish or intend to explain or
analyze.

 2. प्रति-पद्,  त्,  f. access,  ingress,  entrance,  way
beginning,  commencement
 an introductory verse
or stanza
 the first day of a lunar fortnight,  the first
day of the moon's increase or wane (especially of
the former,  cf. प्रति-पदा)
 understanding,  intel-
ligence,  intellect
 rank,  consequence
 a kettle-drum.
—प्रतिपत्-तूर्य,  अम्,  n. a kind of kettle-drum
[cf. प्रतिपत्ति-पटह।]

Benfey

English

 प्रतिपद् प्रति-पद्,  f.
 
 1. The first
day of a lunar fortnight,  the first of
the moon's increase or wane,  especially
that of its increase,  Rām.  2,  122,  28
Gorr.
 2. Understanding.

Hindi

के लिए 'प्राप्त करने के लिए मूल शब्द'

Apte Hindi

Hindi

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"कदम रखना,  जाना,  पहुँचना,  सहारा लेना (किसी व्यक्ति का) आश्रय लेना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"ग्रहण करना,  कदम रखना,  लेना,  अनुसरण करना,  (मार्ग आदि)"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"पधारना,  पहुँचना,  प्राप्त करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"हासिल करना,  उपलब्ध करना,  प्राप्त करना,  भाग लेना,  हिस्सा लेना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"स्वीकार करना,  मान लेना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"वसूल करना,  फिर प्राप्त करना,  पुनः उपलब्ध करना,  ग्रहण करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"मान लेना,  स्वीकार करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"थामना,  ग्रहण करना,  पकड़ना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"विचार करना,  ख़याल करना,  सोचना,  अवलोकन करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"अपने जिम्मे लेना,  करने की प्रतिज्ञा करना,  हाथ में लेना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"हामी भरना,  सहमत होना,  स्वीकृति देना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"करना,  अनुष्ठान करना,  अभ्यास करना,  पालन करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"व्यवहार करना,  बर्ताव करना,  किसी का कोई कार्य करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"(उत्तर) देना,  (प्रत्युत्तर) देना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"प्रत्यक्षज्ञान प्राप्त करना,  जानकार होना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"जानना,  समझना,  परिचित होना,  सीखना,  मालूम करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"घूमना,  भ्रमण करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"होना,  घटित होना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"देना,  प्रस्तुत करना,  प्रदान करना,  अभिदान करना,  समर्पित करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"सिद्ध करना,  प्रमाणित करना,  प्रमाण देकर पक्का करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"व्याख्या करना,  स्पष्ट करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"लाना या वापिस मोड़ना,  (किसी स्थान पर) ले जाना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"ख़याल करना,  विचार करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"उपस्थिति की घोषणा करना,  पुनः प्रस्तुत करना"

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
उपार्जन करना

प्रतिपद्
दिवा* आ* प्रति-पद् -
"कार्यान्वित करना,  निष्पन्न करना"

प्रतिपद्
स्त्री*
  - प्रति+पद्+क्विप्
"पहुँच, प्रवेश,  मार्ग"

प्रतिपद्
स्त्री*
  - प्रति+पद्+क्विप्
"आरम्भ,  शुरु"

प्रतिपद्
स्त्री*
  - प्रति+पद्+क्विप्
"प्रज्ञा,  बुद्धि"

प्रतिपद्
स्त्री*
  - प्रति+पद्+क्विप्
शुक्लपक्ष का पहला दिन

प्रतिपद्
स्त्री*
  - प्रति+पद्+क्विप्
नगाड़ा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रतिपद्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ತಿಥಿ
निष्पत्तिः - > प्रति + पद (गतौ) - "क्विप्" (वा० ३-३-१०८)
व्युत्पत्तिः - > प्रतिपद्यते उपक्रम्यतेऽनया पक्षो मासो वा
प्रतिपद्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧಿ /ಪ್ರಜ್ಞೆ /ತಿಳುವಳಿಕೆ

L R Vaidya

English

 pratipad {% f. %} 1. Beginning,  commencement
intelligence,  intellect
a kettle-drum
the first day of a lunar fortnight,  प्रतिपच्चंद्रनिभोयमात्मजः R.viii.65.

Bopp

Latin

 प्रतिपद् f. (a r. पद् ire praef. °ति) mensis lunaris dimi-
diati primus dies
 lunae crescentis vel decrescentis pri-
mus dies. N. 17. 7.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 pratipad,  f.,  also °dā (= Pali paṭipadā),  course of conduct,  practice,  behavior,  esp. good,  approved behavior,  = pratipatti,  q.v.
 acc. to Childers and PTSD,  so also primarily Pali paṭipadā
 this mg. is recognized by Speyer on Av 〔ii.130.2〕,  which he reads by em. araṇya-°daṃ samādāya (better,  I think araṇāṃ pra°,  see s.v. araṇya
 in that case render passionless way of behavior)
 he also accepts this mg. in puṇyāṃ pratipadam udbhāvayan dānadamasaṃyamādibhiḥ Jm 〔100.10〕,  displaying meritorious behavior by …
 vākpragraheṇa pratipanmayena Jm 〔105.2〕,  by (the kind of) acceptance of his words which consists of behavior,  i.e. by not only assenting verbally but putting them into practice
 (anayāpi … caryayānayāpi) pratipadā LV 〔263.11〕 (pratipad = caryā),  and similarly 〔264.18〕
 often rendered way,  path,  and called ‘a quasi-synonym of magga’ in PTSD
 this is due to the fact that the middle course of conduct,  madhyamā pratipad(ā),  is (in BHS as in Pali) identified with the eight-fold way (mārga) stated in the fourth Noble Truth,  but the terms are quite differently defined,  ma° pra° being the course of behavior which steers between the two extremes (anta) of violent asceticism and worldliness
 the lack of real synonymity between Pali magga and paṭipadā is shown,  e.g.,  by DN 〔ii.154.25—26〕 (kaṅkhā vā vimati vā) Buddhe vā dhamme vā saṃghe vā magge vā paṭipadāya vā (obviously different things must be meant)
 madhyamayaiva pratipadā LV 〔416.21〕 (contrasted with amadhyamā pratipad = violent asceticism,  〔416.19〕)
 here as elsewhere such a statement introduces the Four Noble Truths,  the fourth of which is duḥkhanirodhagāminī pratipad (with or without āryasatyam,  in LV 〔417.3,  12〕 without it,  in 12 = eṣa evāryāṣṭāṅgamārgaḥ)
 so Mvy 〔1314,  1319,  1324〕
 Mv 〔ii.138.5〕 (with āryasatyam) and 10 (without it)
 〔285.4〕 (without it)
 SP 〔179.3〕 (with it)
 more metaphysical interpretations of the term madhyamā pratipad in Bbh 〔39.26〕
 KP 〔52.6〕 and repeatedly in following sections
 one of the ten bala of a Tathāgata is sarvatragāmanī-pratipaj-jñānam Mvy 〔125〕,  cf. sarvatragāminī-(the more usual form)-pratipatti-jñāna-balam Dharmas 〔76〕 (note obvious equivalence of pratipad and pratipatti!),  power of knowledge of courses of conduct which may lead to any result
 in same context sarvatragāminīṃ ca pratipadaṃ (v.l. °dāṃ) vetti Mv 〔i.159.13〕 (vs),  and,  for another,  see s.v. pratipadā
 parānukampā-pratipad Jm 〔28.7〕,  conducting oneself with compassion for others
 nairyāṇika- (and °kī) pratipad,  see s.v. nairyāṇika
 śaikṣa-pratipady uttarikaraṇīyam (see this) Sukh 〔2.13〕,  in the course (practice
 here we could also,  no doubt,  translate path) of the śaikṣa (q.v.)
 there are four courses of conduct (Tib. lam,  way,  path,  but also manner of conduct) Mvy 〔1244—1248〕,  viz duḥkhā pra° dhandhābhijñā,  sukhā pra° dhandhābhijñā,  duḥkhā pra° kṣiprābhijñā,  sukhā pra° kṣiprā° (for the corresponding Pali list,  and interpretation,  see Childers s.v. paṭipadā). See also next.

Indian Epigraphical Glossary

English

 pratipad (CII 1),  ‘to follow’
 same as anuvṛt,  anupratipad.
(Select Inscriptions,  p. 281,  text line 10)
 cf. pratipādya, 
‘having decided’.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 प्रतिपद् Sinn (für etwas),  Jātakam. 17
 (der zu wandelnde) *Pfad,  Mahāvy. 7,  6
 8,  4
 58. 64.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  उत्कृष्टपदे नियुज्,  श्रेष्ठपदे नियुज्,  प्रतिपद्,  पदवृद्धिं कृ,  पदवर्धनं कृ,  प्रतिपत्तिं दा,  पुरस्कृ
verb
 
वर्तमानपदात् उत्कृष्टपदे नियोजनानुकूलः व्यापारः।
 "संस्था माम् उत्कृष्टपदे नियोक्ष्यति।"

Synonyms:
  प्रतिज्ञा,  प्रतिपद्,  ज्ञा,  अभिज्ञा,  समभिज्ञा
verb
 
महत्त्वस्वीकारानुकूलः व्यापारः।
 "प्रतिजाने अहं यत् त्वं गृहविज्ञानं सम्यक् जानासि।"

Synonyms:
  स्वीकृ,  अंगीकृ,  उरीकृ,  ऊरीकृ,  अभ्युपगम्,  अभ्युपि,  प्रतिपद्,  प्रपद्,  अध्यवसो,  अभिपद्,  अभिप्रपद्,  इ
verb
 
दायित्वस्वीकरणानुकूलः व्यापारः।
 "विवाहस्य उत्तरदायित्वम् अहं स्व्यकरोत्।"

Synonyms:
  अट्,  पर्यट्,  चर्,  परिव्रज्,  व्रज्,  विचर्,  हिण्ड्,  अन्वाहिण्ड्,  उपाहिण्ड्,  प्रचर्,  प्रया,  विपरिवृत्,  विप्रतिपद्,  संक्रम्,  सङ्क्रम्,  संया,  प्रतिपद्,  द्रम्
verb
 
प्रयोजनम् उद्दिश्य इतस्ततः गमनानुकूलः व्यापारः।
 "उद्योगम् अन्वेष्टुं श्यामः अटति।"

Synonyms:
  प्रत्यागम्,  प्रतिगम्,  पुनर् आगम्,  निवृत्,  प्रत्यावृत्,  प्रतिनिवृत्,  सन्निवृत्,  पर्यावृत्,  उपावृत्,  व्यावृत्,  विनिवृत्,  आवृत्,  पुनर् आवृत्,  प्रतिया,  प्रत्याया,  पुनर् आया,  प्रत्युपया,  प्रत्ये,  पुनर् ए,  प्रतिक्रम्,  प्रतिपद्,  पुनर् अभिपद्,  पुनर् उपस्था,  प्रत्युपस्था,  पुनर् आव्रज्
verb
 
अन्यस्मात् स्थानात् पूर्वस्थानसंयोगानुकूलः व्यापारः।
 "मम पिता ह्यः एव देहलीतः प्रत्यागच्छत्।"

Synonyms:
  अट्,  चर्,  भ्रम्,  परिभ्रम्,  परिव्रज्,  ऋ,  प्रतिपद्,  प्रध्मा,  प्रभ्रम्,  प्रया,  द्रम्
verb
 
वृथा अत्र तत्र गमनानुकूलः व्यापारः।
 "विद्याभ्यासं विहाय प्रतिदिनं सः इतस्ततः अटति। "

Synonyms:
  सञ्जन्,  प्रसञ्जन्,  सम्पद्,  समापद्,  प्रतिपद्,  सम्भू,  आपद्,  उपजन्,  सम्प्रवृत्,  उपपद्,  समुत्पद्,  उपगम्,  उपे,  घट्,  निपत्,  पत्,  सम्पत्,  समुपे
verb
 
तथ्यानुभवानुकूलः व्यापारः।
 "दैवज्ञेन कथितं मम जीवने याथार्थेन समजायत।"

Synonyms:
  भू,  घट्,  अभिवृत्,  अभ्याभू,  सम्भू,  सम्प्रवृत्,  प्रतिपद्
verb
 
भवनानुकूलव्यापारः।
 "तद् मम समक्षम् एव अभवत्।"

Synonyms:
  प्रविश्,  उपविश्,  उपाविश्,  आविश्,  विविश्,  अन्वाविश्,  अनुप्रपद्,  आगम्,  आया,  प्रया,  अभ्युपे,  अभ्यवगाह्,  अवस्था,  आपद्,  आश्रि,  आवस्,  उपपद्,  उपप्रसद्,  उपसंचर्,  उपसंव्रज्,  विगाह्,  समारुह्,  समाश्रि,  समे,  संगाह्,  सम्प्रगाह्,  संप्रगाह्,  सम्प्रपद्,  व्याविश्,  प्रतिपद्,  अध्यावस्,  प्रपद्,  आप्,  पदं कृ,  लङ्घ्
verb
 
अन्तर्गमनानुकूलः व्यापारः।
 "सः पठितुम् अध्ययनकक्षं प्राविशत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bsgrub pa
१) अर्जन २) ३) निर्हार ४) प्रतिपत्ति ५) प्रतिपद् ६) विधान ७) विधि ८) ९) समुदागत १०) समुदानयन ११) साधक १२) साधन १३) साधित १४) साध्य १५) सिद्धि १६)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
तिथिः पुनः कर्मवाटी प्रतिपत्पक्षतिः समे ॥ १४७ ॥
-wordlist-
 
तिथि (पुंस्त्री),  कर्मवाटी (स्त्री),  प्रतिपद् (स्त्री),  पक्षति (स्त्री)

--source--
 
मतिर्मनीषा बुद्धिर्धीर्धिषणाज्ञप्तिचेतनाः ॥ ३०८ ॥
प्रतिभाप्रतिपत्प्रज्ञाप्रेक्षाचिदुपलब्धयः ।
संवित्तिः शेमुषी दृष्टिः सा मेधा धारणक्षमा ॥ ३०९ ॥
-wordlist-
 
मति (स्त्री),  मनीषा (स्त्री),  बुद्धि (स्त्री),  धी (स्त्री),  धिषणा (स्त्री),  ज्ञप्ति (स्त्री),  चेतना (स्त्री),  प्रतिभा (स्त्री),  प्रतिपद् (स्त्री),  प्रज्ञा (स्त्री),  प्रेक्षा (स्त्री),  चित् (स्त्री),  उपलब्धि (स्त्री),  संवित्ति (स्त्री),  शेमुषी (स्त्री),  दृष्टि (स्त्री),  मेधा (स्त्री)

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: प्रतिपद्
Root: प्रतिपद्
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ पर्वसन्धिः
Meaning(s):
⇒ The first day of a paksa
Shloka(s):
2|1|69|2 ► तिथिर्न षण् कर्मवाटी प्रतिपत्त्वेकपक्षतिः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|70|1 ► पक्षतिश्चाथ पाटुरो स्याद्दर्शाऽमावास्यमावसी। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|69|2 ⇢ प्रतिपद् (प्रतिपद्) (स्त्री) ⇒ The first day of a paksa ⇒ पर्वसन्धिः
➠ 2|1|69|2 ⇢ एकपक्षतिः (एकपक्षति) (स्त्री) ⇒ The first day of a pakṣa ⇒ पर्वसन्धिः
➠ 2|1|70|1 ⇢ पक्षतिः (पक्षति) (स्त्री) ⇒ The first day of a paksa ⇒ प्रतिपत्तिथिः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ भूतेष्टा
जातिः ➡ कालः
    

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रतिपद् स्त्री प्रतिपद्यते उपक्रम्यते पक्षोमासो वाऽनया प्रति +पद--करणे क्विष । पक्षयोः प्रथमायां १ तिथौ तिथिशब्देतत्स्वरूपं ३२९१ पृ० दर्शित कर्मभेदे तत्कालव्यवस्था च३२९२ पृ० दर्शिता । २ द्रनडवाद्ये त्रिका० । भावे सम्प०क्विप् । ३ ज्ञानं ४ उपक्रमे कालमा० तच्छब्दस्योपक्रमा-र्थत्वमुक्तं यथा“तत्र प्रतिपच्छब्द उपक्रमे वर्त्तते । चान्द्रः पक्षो मासोवा प्रतिपद्यते प्रारभ्यते यस्यां तिथौ सा तिथिः प्रति-पत् । प्रारम्भवाचित्वं प्रतिपच्छब्दस्य बहुषु ब्राह्मा-खानुवाक सूत्रेषु प्रयोनादवगम्यते ताथा च श्रुतिः“आत्वारथं यथोतय इदं वसोमृतमन्ध इति मरुत्वतीयस्यप्रतिपदनुचराविति” । अयमर्थः मरुत्वतीयं नाम किञ्चि-च्छस्त्रम् । तस्यात्वारथमित्ययं मन्त्रः प्रतिपत् प्रथमपाठ्यः । इदं वसोमृतमन्ध इत्ययं मन्त्रोनुचरः पश्चात्पाठ्य इति । तथा तैत्तिरीया आश्वमेधब्राह्मणे आम-नन्ति । “पवस्व वाजसातय इत्यनुष्टुप् प्रतिपद्भवतीति”तथा त एव दर्शपूर्णमासब्राह्मणे पठन्ति “सामिधेनीरनु-वक्ष्यन्ते ताव्याहृतीः पुरस्वाहृध्यात् ब्रह्मेव प्रतिपदंकुरुतः” इति ।तत्तिथौ वह्नेर्जन्म यथोक्तं वराहपु० “देवानामथ यक्षाणां नन्धर्वाणाञ्च सत्तम! क्षादौ प्रति-पदो येन त्वमुत्पन्नोऽसि पावक । तत्पदात् प्रातिपादिकंसभविष्यन्ति देवताः । अतस्ते प्रतिपन्नाम तिथिरेषा भवि-ष्यति” । ४ बहिष्पवमानस्तोत्रस्य प्रथमस्तुतौ ताण्ड्य० ब्रा०४ । २ । १५ यथा “कवन्ते वाजसातये सोमाः सहस्रपाजस इति संहस्रवती प्रतिपत्कार्य्या” । “प्रतिपद्यते प्रक-म्यते बहिष्पवमानस्तोत्रे एषा प्रतिपत् सा सहस्रवतीसहस्रशब्दोपेता एषा कार्य्यां” भा० । वा टाप् तत्रार्थे

Capeller

German

 प्रतिप॑द् f.
  Zugang,  Anfang
 Anfangsvers
(r.)
 Anfang einer Monatshälfte.

Burnouf

French

 प्रतिपद् प्रतिपद् f.
  (पद्) rang,  dignité
intelligence
 cf.  प्रतिपल्लि।
	-- (पत्ति) le 1ᵉʳ jour de la
quinzaine lunaire.
	-- (पद् m.
 ) marche pas à pas
		 vie
régulièrement vertueuse,  Bd.
प्रतिपत्तूर्य n.
  timbale.

Stchoupak

French

 १ प्रति-पद्-
 mettre pied dans,  entrer,  arriver,  atteindre 
 marcher, 
errer 
 retourner,  revenir 
 se réfugier (auprès de qq'un,  acc.) 
 avoir
lieu,  arriver 
 encourir,  trouver,  obtenir 
 se conduire,  agir vers (loc. gén. 
acc.) 
 recevoir,  recouvrer 
 rendre 
 percevoir,  découvrir,  connaître, 
reconnaître 
 répondre affirmativement (not. avec तथा तथेति) 
affirmer,  promettre,  accepter,  consentir 
 commencer à parler,  répondre 
 se
mettre à,  faire,  accomplir 
 caus. amener,  apporter,  conduire à 
 procurer
 
 faire partager (qqch. à qq'un,  2 acc.),  donner en cadeau,  donner,  offrir 
mettre dans,  élever à (loc.) 
 produire,  causer 
 établir,  faire savoir, 
enseigner 
 considérer comme (2 acc.) 
 °पन्न- arrivé,  qui a atteint, 
qui a obtenu,  qui a gagné 
 compris,  connu 
 familier avec (loc.) 
 qui a
accepté,  qui a promis (aussi -वन्त्-) 
 accepté,  promis,  consenti 
reconnu,  admis 
 répondu 
 qui agit vers (loc.) 
 -त्व- nt. fait d'avoir
promis.
प्रतिपन्न-प्रयोजन- a. qui a atteint son objet.

 २ प्रति-पद्-
 f.
  entrée.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.