| YouTube Channel

प्रज्ञ (prajJa)

 
शब्दसागरः
English
प्रज्ञ
mfn.
 (-ज्ञः-ज्ञा-ज्ञं)
1. Wise, learned
also प्राज्ञ.
2. Bandy-legged,
having the knees for apart: see प्रज्ञु.
f.
 (-ज्ञा)
1. A clever or
sensible woman.
2. Understanding, wisdom, knowledge.
3. The
goddess of arts and eloquence, SARASWATĪ.
4. Discrimination,
judgment.
5. Power of device or design.
E.
 प्र before, ज्ञा to know,
aff.
 क ।
Capeller Eng
English
प्रज्ञ
a.
 intelligent, wise, knowing (—°)
f.
 प्रज्ञा॑
intelligence, wisdom, discernment, judgment, reason.
Yates
English
प्र-ज्ञ (ज्ञः-ज्ञा-ज्ञं)
a. Wise
bandy-
legged.
f.
 A clever woman
un-
derstanding
Sarashwatī.
Wilson
English
प्रज्ञ
mfn.
 (-ज्ञः-ज्ञा-ज्ञं)
1 Wise, learned
also प्राज्ञ.
2 Bandy-legged, having the knees far apart: see प्रज्ञु.
f.
 (-ज्ञा)
1 A clever or sensible woman.
2 Understanding, wisdom, knowledge.
3 The
goddess of arts and eloquence, SARASVATĪ.
E.
 प्र before ज्ञा, to know,
aff.
 क.
Apte
English
प्रज्ञ [prajña],
a.
Wise, intelligent, learned.
(At the end of
comp.
 ) conversant with. -ज्ञः A wise or learned man.
Apte 1890
English
प्रज्ञ a. 1 Wise, intelligent, learned.
2 (At the end of comp.) conversant with.
ज्ञः A wise or learned man.
Monier Williams Cologne
English
1. प्र-ज्ञ
mfn.
=
 प्र-ज्ञु,
L.
2. प्र-ज्ञ mf(आ)n. (for 1. See above) wise, prudent,
MāṇḍUp.
(ifc. ) knowing, conversant with (cf. निकृति-, पथि-)
Monier Williams 1872
English
प्रज्ञ 1. प्र-ज्ञ, अस्, आ, अम्, = प्र-ज्ञु, q. v.
2. प्र-ज्ञ, अस्, आ, अम्, wise, intelligent, learned
(at the end of a comp.) knowing, conversant with
(आ), f. a clever or sensible woman
intelligence, un-
derstanding, intellect, wisdom, knowledge
discern-
ment, discrimination, judgment
device, design, de-
termination
Wisdom personified as the goddess of
arts and eloquence, Sarasvatī
(with Buddhists) the
energy of the Ādi-buddha.
—प्रज्ञ-ता, f., Ved.
knowledge.
—प्रज्ञा-कर, अस्, m., N. of the author
of a commentary on the Nalodaya.
—प्रज्ञा-काय,
अस्, m. an epithet of Mañju-śrī a Buddhist saint.
—प्रज्ञा-कूट, अस्, m., N. of a Bodhi-sattva.
—प्रज्ञा-गुप्त-शरीर, अस्, आ, अम्, having the
body protected by understanding.
—प्रज्ञा-चक्षुस्,
उस्, उस्, उस्, ‘mind-eyed, ’ ‘having the understanding
or wisdom as the only eyes, ’ blind
(उस्), m. an
epithet of the blind king Dhṛta-rāṣṭra.
—प्रज्ञा-
ढ्य (°ञा-आढ्°), अस्, m. ‘rich in wisdom, ’ N. of a
man.
—प्रज्ञादित्य (°ञा-आद्°), अस्, m. ‘sun of
wisdom, ’ N. of a man.
—प्रज्ञा-पारमिता, f. (with
Buddhists) one of the six perfections, perfection in
wisdom, (the other five are दान-प्°, शील-प्°, क्षान्-
ति-प्°, वीर्य-प्°, and ध्यान-प्°)
N. of a Buddhist
work.
—प्रज्ञा-मय, अस्, ई, अम्, made or consist-
ing of wisdom.
—प्रज्ञा-वत्, आन्, अती, अत्, possessing
wisdom, wise, knowing, intelligent.
—प्रज्ञा-वर्-
मन्, आ, m. ‘having wisdom for armour, ’ N. of a
man.
—प्रज्ञा-वाद, अस्, m. a wise speech, wise
saying.
—प्रज्ञा-वृद्ध, अस्, आ, अम्, old in wisdom
or knowledge.
—प्रज्ञा-सहाय, अस्, आ, अम्, ‘hav-
ing wisdom for a companion, ’ wise, intelligent.
—प्रज्ञा-हीन, अस्, आ, अम्, destitute of wisdom,
ignorant, silly, unwise.
Macdonell
English
प्रज्ञ pra-jña,
a.
 intelligent
knowing, 🞄acquainted with (—°): (á) -tā,
f.
 knowledge
🞄-jñapti,
f.
 instruction, information
kind of 🞄magic art personified: -kauśika,
m.
 N. of a 🞄teacher familiar with this art.
Benfey
English
प्रज्ञ प्र-ज्ञ,
I.
adj.
1. (vb. ज्ञा),
Intelligent.
2. i. e. प्र-जानु, Bandy-
legged, having the knees far apart.
II.
f.
 ज्ञा, Understanding, wisdom, Pañc.
i. d. 475
knowledge, Man. 4, 41.
--
Comp.
 दीर्घ-प्रज्ञ,
adj.
 having a
far-seeing understanding. दुष्प्रज्ञ,
i. e.
दुस्-,
adj.
 foolish.
स्थित-,
adj.
calm.
Apte Hindi
Hindi
प्रज्ञ
वि* - प्र+ज्ञा+क
"बुद्धिमान, मेधावी, विद्वान्"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रज्ञ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿದ್ವಾಂಸ /ಪಂಡಿತ /ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವನು /ಬುದ್ಧಿವಂತ
निष्पत्तिः - > ज्ञा (अवबोधने) - "कः" (३-१-१३६)
व्युत्पत्तिः - > प्रकर्षेण जानाति
L R Vaidya
English
prajYa {% a. (f. ज्ञा) %} Wise, intelligent, learned.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पण्डित, विद्वस्, ज्ञानिन्, विद्यावत्, विद्याविशिष्ट, विद्यासम्पन्न, कृतविद्य, विद्यालङ्कृत, अभिज्ञ, सविद्य, लब्धविद्य, ज्ञानवत्, प्राज्ञ, प्रज्ञ, प्रज्ञावत्, कृतधी, अधीतिन्, बहुश्रुत, मनीषिन्, बुद्धीमत्, धीमत्, बुध, वेत्तृ
adjective
येन विद्या सम्पादिता।
"अद्य सभायां बहवः पण्डिताः जनाः अभ्यभाषन्त।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mkhyen rab
प्रज्ञ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विकलाङ्गस्तु पोगण्ड ऊर्ध्वज्ञुरूर्ध्वजानुकः ॥ ४५५ ॥
ऊर्ध्वज्ञश्चाप्यथ प्रज्ञुप्रज्ञौ विरलजानुके ।
-wordlist-
विकलाङ्ग (पुं), पोगण्ड (पुं), ऊर्ध्वज्ञु (पुं), ऊर्ध्वजानुक (पुं), ऊर्ध्वज्ञ (पुं), प्रज्ञु (पुं), प्रज्ञ (पुं), विरलजानुक (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रज्ञः, त्रि, (प्रकर्षेण जानातीति । प्र + ज्ञा +“आतश्चोपसर्गे ।” ३ । १ । १३६ । इति कः ।)पण्डितः । इति प्राज्ञशब्दटीकायां भरतः ॥
(यथा, माण्डूक्योपनिषदि । ७ ।“नान्तःप्रज्ञं न बहिःप्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं नप्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् ॥
”) प्रगतजानुकः ।इति प्रज्ञुशब्दटीकायां भरतः धरणिश्च ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रज्ञ
त्रि०
 प्रजानाति प्र + ज्ञा कर्त्तरि क । १ प्रज्ञायुते प्रज्ञएव प्रज्ञादि० स्वार्थे अण् । प्राज्ञ तत्रार्थे
त्रि०
 भायेअङ् । २ बुद्धौ स्त्री । प्रज्ञा अस्त्यस्य प्रज्ञा० ण । प्राज्ञप्रज्ञायुते
त्रि०
 ।
Capeller
German
प्रज्ञ verständig, kundig (—°)
f.
 प्रज्ञा॑
Einsicht, Verstand, Vorsatz, Entschluss.
Burnouf
French
प्रज्ञ प्रज्ञ a., cf. प्रज्ञु।
प्रज्ञ प्रज्ञ a. (ज्ञा) instruit, savant. -- S.
f.
connaissance, intelligence.
Surn. de Sarasvatī
surn. de
Guhyeśvarī [énergie féminine d'Ādibuddha au Népâl].
Qqf.
femme adroite ou sensée.
प्रज्ञाकाय
m.
 surn. de Mañjughoṣa.
प्रज्ञाचक्षुस् a. qui a pour œil l'intelligence, c-à-d.
aveugle (?).
प्रज्ञान a. instruit. -- S.
n.
 science
intelligence.
Signe de reconnaissance.
प्रज्ञापारमिता
f.
 la perfection de la science [une des 6
vertus cardinales du Buddhisme].
Grande compilation buddhique du
Népâl en 100, 000 articles.
प्रज्ञावत् a. instruit
intelligent.
प्रज्ञावाद
m.
 sage discours.
Stchoupak
French
प्र-ज्ञ-
a. sage, prudent
ifc. qui connaît.