प्रजागर (prajAgara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रजागर m.
  (-रः)
	 1. Waking,  watching.
	 2. A guardian. 
	 3. A name of
Krishṇa.
 E.
  प्र before,  जागर wakefulness.

Capeller Eng

English

 प्रजागर a.
  waking,  watchful
 m.
  waking or watching,  a
guardian. 

Yates

English

 प्र-जागर (रः) 1.
m.
  Waking,  watching.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   प्रजागर  prajAgara  adj.
   one who wakes  
   प्रजागर  prajAgara  adj.
   waking   
   प्रजागर  prajAgara  m.
   watching  
   प्रजागर  prajAgara  m.
   lying awake at night   
   प्रजागर  prajAgara  m.
   guardian  
   प्रजागर  prajAgara  m.
   watchman   
   प्रजागर  prajAgara  m.
   sleeplessness  
   प्रजागर  prajAgara  m.
   being awake at night   
   प्रजागर  prajAgara  m.
   attention  
   प्रजागर  prajAgara  m.
   waking up   
   प्रजागर  prajAgara  m.
   care     
            

Wilson

English

 प्रजागर
m.
  (-रः) Waking,  watching.
E.
  प्र before जागर wakefulness.

Apte

English

प्रजागरः [prajāgarḥ],  1 Lying awake at night,  sleeplessness
 स राजर्षिरिमानि दिवसानि प्रजागरकृशो लक्ष्यते Ś.*
  3
 प्रजागरात् खिली- भूतस्तस्याः स्वप्ने समागमः Ś.*
  6.22.

Vigilance,  carefulness.

A guardian. 

An epithet of Kṛiṣṇa or Viṣṇu (नित्यं प्रबुद्धत्वात् प्रजागर्ति इति प्रजागरः).

Apte 1890

English

 प्रजागरः 1 Lying awake at night,  sleeplessness
 स राजर्षिरिमानि दिवसानि प्रजागरकृशो लक्ष्यते Ś. 3
 प्रजागरात्खिलीभूतस्तस्याः स्वप्ने समागमः Ś. 6. 21. 
2 Vigilance,  carefulness. 
3 A guardian. 
4 An epithet of Kṛshṇa. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-°जागर mfn.
   one who wakes,  waking,  MBh.
   &c.
  

 प्र-°जागर m.
  a watchman,  guardian,  BhP.
  

 N.
  of Viṣṇu,  MBh.
  

 waking,  watching,  attention,  care (also pl.
 ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 waking up (intr.),  Kām.
  

Monier Williams 1872

English

 प्र-जागर,  अस्,  आ,  अम्,  one who wakes,  waking, 
an epithet of Viṣṇu
 (अस्),  m. a guardian
 the act
of waking or watching,  lying awake at night,  sleep-
lessness,  being awake,  being roused,  awaking
 taking
care
 (आ),  f.,  N. of an Apsaras.

Macdonell

English

 प्रजागर pra-jāgara,  a.
  watching,  waking
 🞄m.  watchman
 watching,  waking
 waking 🞄up (int.)
 -jāgaraṇa,  n.
  waking,  sleeplessness.

Benfey

English

 प्रजागर प्रजागर,  i. e. प्र-जागृ +
अ, 
 I. m.
 
 1. One who wakes,  MBh. 13, 
7051.
 2. A guardian,  Bhāg. P. 4,  27, 
15.
 3. The act of waking,  watching, 
MBh. 1,  330.
 4. Taking care,  Rājat.
5,  317.
 5. Awaking,  being roused, 
Kām.  Nītis. 7,  58.
 II. f.
  रा,  The name
of an Apsaras.

Apte Hindi

Hindi

प्रजागरः
पुं*
  - प्र+जागृ+अप्
"रात को जागते रहन,  निद्रा का अभाव"

प्रजागरः
पुं*
  - प्र+जागृ+अप्
"चौकसी,  सावधानी "

प्रजागरः
पुं*
  - प्र+जागृ+अप्
"अभिभावक,  संरक्षक"

प्रजागरः
पुं*
  - प्र+जागृ+अप्
कृष्ण का विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रजागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾಗರಣೆ /ನಿದ್ರೆ ಮಾಡದಿರುವುದು
निष्पत्तिः - > प्र + जागृ (निद्राक्षये) - "अप्" (३-३-५७)
प्रयोगाः - > "प्रजागरात्खिलीभूतस्तस्याः स्वप्ने समागमः"
उल्लेखाः - > शाकु० ६-२२
प्रजागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು /ನಾರಾಯಣ
निष्पत्तिः - > प्र + जागृ (निद्राक्षये) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > प्रजागर्ति इति
प्रयोगाः - > "आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > ಭಕ್ತರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನವರತವೂ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವುದರಿಂದ प्रजागारः ಎಂಬ ಹೆಸರು. "रात्रिन्दिवं प्रजागर्ति सस्येष्विह कृषीवलः । भक्तेषु नितरां योऽसौ प्रजागार इहोच्यते ॥" - निरुक्तिः
प्रजागर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಣ

L R Vaidya

English

 prajAgara {% m. %} 1. Lying awake at night,  sleeplessness,  प्रजागरात्खिलीभूतस्तस्याः स्वप्ने समागमः Sak.vi.
 2. a guardian
 3. an epithet of Kṛishṇa.

Bopp

Latin

 प्रजागर m. (r. जागृ praef. प्र s. अ) vigiliae,  pervigilatio.
HIT. 102. 9.

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

जागर्या
जागर्या,  जागरण,  प्रजागर,  जागरा
जागर्या जागरणं प्रजागरो जागरा च विज्ञेया ॥ ६०३ ॥
verse 2.1.1.603
page 0068

Mahabharata

English

Prajāgara^1 (“sleeplessness, ” sc. Dhṛtarāshṭrasya,  cf. Prajāgaraparvan). § 10 (Parvasaṅgr.): I,  2,  330 (ºḥ parva,  i.e. Prajāgaraparvan).--§ 11 (do.): I,  2,  502.

Prajāgara^2 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रजागरः,  पुं,
   (प्र + जागृ + “ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ ।इति भावे अप् ।) प्रकर्षेण जागरणम् । इतिहलायुधः ॥
 यथा,  अग्निपुराणे ।“देवतानां पितॄणाञ्च घोरं कृत्वा प्रजागरम् ।त्रेतायुगे चतुर्थांशे रावणस्तपसः क्षयात् ।रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान् ॥
”(विष्णुः । यथा,  महाभारते । १३ । १४९ । ११५ ।“आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः ॥
”“नित्यबुद्धस्वरूपत्वात् प्रजागरः ।” इति तद्-भाष्यम् ॥
 प्राणः । यथा,  भागवते । ४ ।२७ । १५ ।“ते चण्डवेगानुचराः पुरञ्जनपुरं यदा ।हर्त्तुमारेभिरे तत्र प्रत्यषेधत् प्रजागरः ॥
”“प्रजागरः प्राणः ।” इति तट्टीकायां स्वामी ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रजागर पु०
  प्र + जागृ--अप् । प्रकर्षेण जागरणे १ निद्रा-क्षये हला० । कर्त्तरि अच् । २ विष्णौ “पुष्पहासः प्रजा-गरः” विष्णुस० “नित्यं प्रबुद्धत्वात् प्रजागर्त्तीति प्रजा-गरः” भा० प्रजागरयति णिच्--अच् । ३ अप्सरोभेदे स्त्रीभा० व० ४३ अ० ।

Capeller

German

 प्रजागर wachend
 m.
  der Wächter o. das
Wachen. 

Stchoupak

French

 प्र-जागर-
 a. qui veille 
 m.
  gardien,  veilleur 
 Viṣṇu 
 fait de
veiller,  de ne pas dormir 
 réveil 
 -आ- f.
  n.
  d'une Apsaras.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.