पौर्णमासः (paurNamAsaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiपौर्णमासः
- पूर्णमासी+अण्
अग्निहोत्री द्वारा पूर्णिमा के दिन अनुष्ठित संस्कार
Wordnet
Sanskrit पौर्णमासः
यागविशेषः।
"पौर्णमासः पौर्णमास्यां क्रियते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपौर्णमासः, (पौर्णमास्यां भवः । पौर्णमासी +“सन्धिवेलाद्यृतुनक्षत्रेभ्योऽण् ।” ४ । ३ । १६ ।इत्यण् ।) यागविशेषः । इत्यमरः । २ । ७ ।४८ ॥
(यथा, मनुः । ४ । २५ ।“दर्शेन चार्द्धमासान्ते पौर्णमासेन चैव हि ॥
”)तथा हि । अमावस्यायां अमावस्यया यजेतपौर्णमास्यां पौर्णमास्या यजेत इति श्रुति-विहितदर्शपौर्णमासयागयोः कर्म्मस्वरूपज्ञाप-कयोरुत्पत्तिश्रुतीः समामनन्ति । यथा ।आग्नेयाष्टाकपालोऽमावस्यायां पौर्णमास्याञ्चा-च्युतो भवति । उपांशुयाजमन्तरा यजति ताभ्या-मेवाग्नीसोमीयमेकादशकपालं पौर्णमास्या-मेव प्रायच्छत् ऐन्दं दधि भवत्यमावास्याया-मैन्द्रं पयो भवत्यमावास्यायामिति । ताभ्या-माग्नेयाष्टाकपालोपांशुयाजाभ्याम् । तेन आग्ने-याष्टाकपालोपांशुयाजाग्नीसोमीयैकादशकपा-लास्त्रयः पौर्णमास्याम् । आग्नेयाष्टाकपा-लैन्द्रदधियागैन्द्रपयोयागास्त्रयोऽमावास्याया-मित्यर्थः । आसु श्रुतिषु अमावास्यापौर्णमासी-पदानि प्रतिपत्सहिततदुभयपराणि । तत्रपूर्व्वयोर्यागारम्भः प्रतिपदोर्यागः । तथा च द्वे-ह वै पौर्णमास्यौ द्वे अमावास्ये तस्मात् प्रति-पद्युपवसन् यजेतापरेद्युरिति श्रुतिः । अस्यार्थः ।यावज्जीविकयोर्द्दर्शपौर्णमासयोः प्रकृतिभूतयोर्व्विकृतिभूतौ दर्शपौर्णमासौ कौण्डपायिनामय-नीयौ पक्षादौ कर्त्तव्यौ ।” इति मलमासतत्त्वम् ॥
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.