| YouTube Channel

पैत्र (paitra)

 
शब्दसागरः
English
पैत्र
mfn.
 (-त्रः-त्री-त्रं)
1. Paternal, ancestral, relating or belonging to a
parent or progenitor.
2. Sacred to the manes.
n.
 (-त्रं)
1. The part
of the hand between the thumb and forefinger, or according to
some the root of the forefinger.
2. A year, month, day, &c. of the
Pitris.
E.
 पितृ a parent,
aff.
 अण् । Also पैत्र्य ।
Capeller Eng
English
पैत्र (f. ई) & पैत्र्य
a.
 relating to the Manes.
Yates
English
पैत्र (त्रः-त्रा-त्रं)
a. Paternal.
n.
 The
part of the hand between the
thumb and fore-finger
a year,
month or day of the
Pitris.
Wilson
English
पैत्र
mfn.
 (-त्रः-त्री-त्रं) Paternal, ancestral, relating or belonging
to a parent or progenitor.
n.
 (-त्रं)
1 The part of the hand between the thumb and forefinger, or according to some
the root of the forefinger.
2 A year, month, day, &c. of the Pitṛs.
E.
 पितृ a parent,
aff.
 अण्.
Apte
English
पैत्र [paitra],
a.
 (-त्री
f.
 ) [पितुरिदम् अण्]
Relating to a father or ancestors generally, paternal, ancestral.
Sacred to the Manes.
त्रम् The part of the hand between the forefinger and the thumb. (Also पैत्र्य in this sense.)
A year, month, or day sacred to the Pitṛis.
Comp.
 -अहोरात्रः one month.
Apte 1890
English
पैत्र a. (त्री f.) [पितुरिदं अण्] 1 Relating to a father or ancestors generally, paternal, ancestral.
2 Sacred to the Manes.
त्रं 1 The part of the hand between the forefinger and the thumb. (Also पैत्र्प in this sense).
2 A year, month, or day sacred to the Pitṛs.
Monier Williams Cologne
English
पैत्र mf(ई)n.
=
 पैतृक,
ŚāṅkhŚr.
MBh.
पैत्र
n.
 a partic. part of the hand (cf. पितृ-तीर्थ),
W.
Monier Williams 1872
English
पैत्र, अस्, ई, अम् (fr. पितृ), belonging or re-
lating to a father or to ancestors generally, paternal,
ancestral
belonging or relating to the Manes, sacred
or consecrated to the Manes
(अम्), n. the part of
the hand between the thumb and fore-finger, (ac-
cording to others) the root of the fore-finger [cf.
पितृ-तीर्थ]
a year or month or day of the
Pitṛs.
—पैत्राहोरात्र (°र-अह्°), अस्, m. a day and
night of the Pitṛs or progenitors (= one month).
Macdonell
English
पैत्र paitra,
a.
 (ī) relating or sacred to the 🞄Manes.
Benfey
English
पैत्र पैत्र, i. e. पितृ + अ,
I.
adj.
 Re-
lating to the Manes, MBh. 7, 9466.
II.
n.
 The part of the hand between the
thumb and forefinger.
Apte Hindi
Hindi
पैत्र
वि* - पितृ+अण्
"पिता या पुरखाओं से संबंध रखने वाला, पैतृक, पुश्तैनी"
पैत्र
वि* - पितृ+अण्
पित्रों के लिए पुनीत
पैत्रम्
नपुं*
 - पितृ+अण्
तर्जनी और अंगूठे का मध्यवर्ती हाथ का भाग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पैत्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಿತೃತೀರ್ಥ /ಪಿತೃಸಂಬಂಧವಾದ ತೀರ್ಥ /ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಂಗುಷ್ಠ ಮತ್ತು ತರ್ಜಿನಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಿಡುವ ತೀರ್ಥ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१२०)
व्युत्पत्तिः - > पितॄणामिदम्
विस्तारः - > "मध्येऽङ्गुष्ठाङ्गुल्योः पैत्रम्" - अम०
पैत्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಿತೃಗಳ ದಿವಸ ಮಾಸ ಮತ್ತು ವರ್ಷ
L R Vaidya
English
pEtra {% (I) a. (f. त्री) %} 1. Relating to a father or to ancestors, ancestral
2. sacred to the Manes.
pEtra {% (II) n. %} The part of the hand between the forefinger and the thumb. (Also पैत्र्य.)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भवेत्पैत्रं त्वहोरात्रं मासेनाब्देन दैवतम् ॥ १५९ ॥
-wordlist-
पैत्र (क्ली), दैवत (क्ली)
Mahabharata
English
*Paitra, adj. (“belonging to the pitṛs”): VII, †9466 (karma).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पैत्रं,
क्ली,
 (पितुरिदमिति । पितृ + अण् )पितृतीर्थम् । अङ्गुष्ठतर्ज्जन्योर्मध्यम् । इत्यमरः ।२ । ७ । ५१ ॥
पितृसम्बन्धिनि, त्रि । (यथा, महाभारते । ७ । १९९ । ७१ ।“ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यंपैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म्म सौम्यञ्च तुभ्यम् ।रूपं ज्योतिः शब्दमाकाशवायुःस्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्व्वी ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पैत्र
त्रि०
 वितुरिदम् अण् । १ पितृसम्बन्धिनि श्राद्धादौ । अङ्गु-ष्ठतर्जन्योर्मध्यस्थाने २ पितृतीर्थे
न०
 । ३ पितृसम्बन्धिदिनेच तन्मानं च अहन्शब्दे ५७६ पृ० उक्तं दृश्यम् ।
Capeller
German
पैत्र (f. ई) u. पैत्र्य auf die Manen bezüglich,
Burnouf
French
पैत्र पैत्र a. (पितृ) paternel
relatif aux
Ancêtres. -- S.
n.
 la paume de la main [consacrée aux Ancêtres].
Stchoupak
French
पैत्र-
-ई- a. relatif aux Mânes, consacré aux Mânes.