| YouTube Channel

पृष्ठ्य (pRSThya)

 
शब्दसागरः
English
पृष्ठ्य
mfn.
(-ष्ठ्यः-ष्ठ्या-ष्ठ्यं) Relating or belonging to the back.
m.
(-ष्ठ्यः) A
pack-horse.
n.
(-ष्ठ्यं) A multitude of back bones.
E.
पष्ठ the back,
यत्
aff.
Capeller Eng
English
पृष्ठ्य॑
a.
carrying on the back
m.
(±अश्व) pack- or
riding-horse.
Yates
English
पृष्ठ्य (ष्ठ्यः) 1.
m.
A pack-horse.
n.
Many backbones.
a. Of the back.
Spoken Sanskrit
English
पृष्ठ्य - pRSThya -
adj.
- carrying on the back
पृष्ठ्य - pRSThya -
adj.
- having these stotras
पृष्ठ्य - pRSThya -
adj.
- belonging to or coming from the heights
पृष्ठ्य - pRSThya -
m.
- horse for riding or for draught
Wilson
English
पृष्ठ्य
mfn.
(-ष्ठ्यः-ष्ठ्या-ष्ठ्यं) Relating or belonging to the back.
m.
(-ष्ठ्यः) A pack horse.
n.
(-ष्ठ्यं) A multitude of back bones.
E.
पृष्ठ the back, यत्
aff.
Apte
English
पृष्ठ्य [pṛṣṭhya],
a.
Relating to the back. -ष्ठ्यः A packhorse, पृष्ठ्यानामपि चाश्वानां बाल्हिकानां जनार्दनः ददौ शतसहस्राख्यं कन्याधनमनुत्तमम्
Mb.
* 1.221.51.
ष्ठ्या A mare for draught.
An edge on the back of the altar.
ष्ठ्यम् The back-bones.
A collection of Sāmans.
Apte 1890
English
पृष्ठ्य a. Relating to the back.
ष्ठ्यः A pack-horse.
ष्ठ्या 1 A mare for draught.
2 An edge on the back of the altar.
Monier Williams Cologne
English
पृष्ठ्य᳡
mfn.
belonging to or coming from the heights (with पयस् or अन्धस्,
n.
the milk or the plant from the heights, i.e. the Soma),
RV.
carrying on the back
पृष्ठ्य᳡
m.
(with or sc. अश्व) a horse for riding or for draught,
Lāṭy.
MBh.
पृ॑ष्ठ्य (पृ॑°),
mfn.
forming the Stotras called Pṛṣṭha,
TāṇḍBr.
having these Stotras (said of a partic. period of 6 sacrificial days [as
subst.
m.
], viz. पृष्ठ्याहन्, पृष्ठ्य-त्र्यह, -पञ्चाह, -स्तोत्रिय, -चतुर्थ, -षष्ठ,
Vait.
)
पृ॑ष्ठ्य
m.
=
पृष्ठानां समूहः,
Pāṇ.
iv, 2, 42,
Vārtt.
1,
Pat.
Monier Williams 1872
English
पृष्ठ्य, अस्, आ, अम्, relating or belonging to
the back
belonging to or coming from the heights
(Ved., e. g. पृष्ठ्यम् पयः, ‘milk from the
heights, i. e. Soma, or according to Sāy. = धार-
कम् पयः, sustaining milk)
forming the Pṛṣṭha
hymns (Ved.)
having the Pṛṣṭha hymns (said of
a particular period of six sacrificial days, Ved.)
(अस्),
m. with or without अश्व, a horse for riding or for
draught, a pack-horse
(अस्, अम्), m. n. = पृष्ठा-
नां समूहः [cf. Pāṇ. IV. 2, 42] = स्तोत्राणां
समूहः (Ujjvala-datta on Uṇādi-s. II. 12)
(आ),
f. with or without अश्वा, a mare for riding or for
draught
an edge or ridge along the back of the
Vedi (Ved.).
—पृष्ठ्य-स्तोम, अस्, m., Ved., N.
of six Ekāhas or of a period of six sacrificial days.
—पृष्ठ्यावलम्ब (°य-अव्°), अस्, m., Ved.,
scil. पञ्चाह, a period of five sacrificial days.
Macdonell
English
पृष्ठ्य pṛ́ṣṭh-ya,
a.
bearing on the back
🞄± aśva,
m.
riding- or pack-horse
a.
coming 🞄from the heights.
Benfey
English
पृष्ठ्य पृष्ठ्य, i. e. पृष्ठ + य,
m.
,
f.
A pack-horse or riding-horse,
MBh. 1, 8011.
Apte Hindi
Hindi
पृष्ठ्य
वि* - पृष्ठ+यत्
पीठ से संबंध रखने वाला
पृष्ठ्यः
पुं*
- पृष्ठ+यत्
लट्टू घोड़ा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पृष्ठ्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಲು ಅಗಲವಾದ ಬೆನ್ನುಳ್ಳ ಕುದುರೆ ಎತ್ತು ಮೊದಲಾದುವು
निष्पत्तिः - > "यप्" (वा० ५-२-१२०)
व्युत्पत्तिः - > प्रशस्तमतिशयितं वा पृष्ठमस्य
प्रयोगाः - > "पृष्ट्यानामपि चाश्वानां बाह्लीकानां जनार्दनः ददौ शतसहस्राणि कन्याधनमनुत्तमम् ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि० २४७-४४
पृष्ठ्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಥಂತರ ಬೃಹತ್ ವೈರೂಪ ವೈರಾಜ ಶಾಕ್ವರ ಮತ್ತು ರೈವತಗಳೆಂಬ ಆರು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆರು ದಿನಗಳ ಸಮೂಹ
निष्पत्तिः - > "यन्" (वा० ४-२-४२)
व्युत्पत्तिः - > रथन्तरबृहद्वैरूपवैराजशाक्वररैवताख्यानि षट् पृष्ठाख्यस्तोत्राणि तद्युक्तान्यहानि लक्षणया पृष्ठानि, तेषां समूहः
पृष्ठ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿರುವ /ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ /ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-३-५५)
व्युत्पत्तिः - > पृष्ठे भवः
L R Vaidya
English
pfzWya {% (I) a. (f. ष्ठ्या) %} Relating to the back.
pfzWya {% (II) m. %} A pack-horse.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्थौरीपृष्ठ्यः पृष्ठवाह्यो द्विदन्षोडन्द्विषड्रदौ १२६३
-wordlist-
स्थौरिन् (पुं), पृष्ठ्य (पुं), पृष्ठवाह्य (पुं), द्विदन्त् (पुं), द्विरद (पुं), षोडन्त् (पुं), षड्रद (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पृष्ठ्यं,
क्ली,
(पृष्ठानां स्तोत्रविशेषाणां समूहइति पृष्ठ + “ब्राह्मणमाणववाडवाद् यत् ।”४ ४२ इत्यस्य “पृष्ठादुपसंख्यानम् ।”इति वार्त्तिकोक्त्या यत् ।) पृष्ठानां समूहः ।इत्यमरः ४२
पृष्ठ्यः,
पुं,
(पृष्ठेन वहतीति पृष्ठ + यत् ।)पृष्ठेन भारवाहकाश्वः तत्पर्य्यायः स्थौरी२ इत्यमरः ४६
(यथा, महा-भारते २२२ ४९ ।“पृष्ठ्यानामपि चाश्वानां वाह्लिकानां जनार्द्दनः ।ददौ शतसहस्राणि कन्याधनमनुत्तमम्
”धारके, त्रि यथा, ऋग्वेदे १० ।“ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिदक्तःपुमाँ अग्निः पयसा पृष्ठ्येन
”“पृष्ठ्येन धारकेण पयसाक्तः ।” इति तद्भाष्येसायनः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पृष्ठ्य
न०
पृष्ठानां स्तीत्रभेदानां समूहः “पृष्ठेस्योपसंख्यानम्”वार्त्ति० समूहे यत् स्तोत्रसमूहे पृष्ठे भवः यत् ।२ पृष्ठभवे
त्रि०
“सोमयागेषु छन्दोगैः क्रियमाणः पृष्ठ्यातिसज्ञिका स्तुतिः स्तोषः” मि० कौ० पृष्ठेन वहति यत् ।३ पृष्ठेन भारवाहके अश्वे (वेटोघोडा) अमरः
Capeller
German
पृष्ठ्य᳡ auf dem Rücken tragend
m.
(mit u.
ohne अश्व) Last- o. Reitpferd.
Grassman
German
(pṛṣṭhyà), pṛṣṭhía, a., auf dem Rücken [pṛṣṭhá] (des Agni oder Soma) getragen.
-ena páyasā {299, 10} (vṛṣabhás agnís)
ándhasā {316, 4}.
Stchoupak
French
पृष्ठ्य-
a.
m.
(s. c. अश्व-) cheval (de trait ou de course).