| YouTube Channel

पृषदश्व (pRSadazva)

 
शब्दसागरः
English
पृषदश्व
m.
 (-श्वः) The god of air, or wind divinely personified.
E.
 पृषत्
the porcine deer, or a drop of rain, and अश्व a horse
whose steeds
are like deer, or may be considered as the drops of rain, accom-
panying a gale.
Capeller Eng
English
पृ॑षदश्व
a.
 having spotted horses or having antelopes
for horses.
Yates
English
पृषद_श्व (श्वः) 1.
m.
 The god of air.
Wilson
English
पृषदश्व
m.
 (-श्वः) The god of air, or wind divinely personified.
E.
 पृषत् the porcine deer, or a drop of rain, and अश्व a horse
whose
steeds are like deer, or may be considered as the drops of rain, accompanying a
gale.
Monier Williams Cologne
English
पृ॑षद्—अश्व (पृ॑°),
mfn.
 having piebald horses or having antelopes for horses (said of the Maruts),
RV.
पृ॑षद्—अश्व
m.
 wind or the god of w°,
Hcar.
N.
 of Śiva,
Śivag.
N.
 of a man (pl. his descendants),
Pravar.
MBh.
of a son of An-araṇya and father of Hary-aśva,
VP.
of a son, of Virūpa,
BhP.
Macdonell
English
पृषदश्व pṛ́ṣad-aśva,
a.
 having dappled 🞄horses (RV.)
m.
 wind (also personified)
🞄-ājya,
n.
 speckled butter, ghee clotted with 🞄curds.
Benfey
English
पृषदश्व पृषदश्व, i. e. पृषन्त् +
अश्व,
I.
adj.
 Riding on antelopes, epi-
thet of the Maruts, Chr. 293, 4 = Rigv.
i. 87, 4.
II.
m.
1. The God of air, or
wind divinely personified.
2. A proper
name.
L R Vaidya
English
pfzat-aSva {% m. %} wind, air.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पृषदश्व 2. m. a) Wind auch Śrīk. 6, 60.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।
वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥
मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।
मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥
-wordlist-
वायु (पुं), समीर (पुं), समिर (पुं), पवन (पुं), आशुग (पुं), नभःश्वास (पुं), नभस्वत् (पुं), अनिल (पुं), श्वसन (पुं), समीरण (पुं), वात (पुं), अहिकान्त (पुं), पवमान (पुं), मरुत् (पुं), प्रकम्पन (पुं), कम्पाङ्क (पुं), नित्यगति (पुं), गन्धवह (पुं), प्रभञ्जन (पुं), मातरिश्वन् (पुं), जगत्प्राण (पुं), पृषदश्व (पुं), महाबल (पुं), मारुत (पुं), स्पर्शन (पुं), दैत्यदेव (पुं), झञ्झा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पवन
पवन, श्वसन, वायु, मरुत्, अनिल, मारुत, जगत्प्राण, पृषदश्व, पवमान, प्रभञ्जन, स्पर्शन, वात, नभस्वत्, मातरिश्वन्, समीर, समीरण, सदागति, गन्धवह, हरि, महाबल
पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।
पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥
नभस्वान्मातरिश्वा च समीरश्च समीरणः ।
सदागतिर्गन्धवहो हरिः प्रोक्तो महाबलः ॥ ७६ ॥
verse 1.1.1.75
page 0010
Mahabharata
English
Pṛshadaśva, an ancient king. § 267 (Yamasabhāv.): II, 8, 323 (in the palace of Yama).--§ 656 (Khaḍgotpattik.): XII, 166, 6200 (received the sword from Ashṭaka, from P. it passed over to Bharadvāja).
पुराणम्
English
पृषदश्व / PṚṢADAŚVA. An ancient King who got a dagger from king aṣṭaka. (Śloka 80. Chapter 166, śānti Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पृषदश्वः,
पुं,
 (पृषन् मृगविशेषोऽश्व इव वाहकोयस्य ।) वायुः । इत्यमरः । १ । १ । ६५ ॥
(यथा, ऋग्वेदे । १ । ८७ । ४ ।“स हि स्वसृत् पृषदश्वो युवा गणोऽया ईशान-स्तवीषिभिरावृतः ॥
”राजर्षिभेदः । यथा, महाभारते । २ । ८ । १२ ।“व्यश्वः सदश्वो वध्र्यश्वः पृथुवेगः पृथुश्रवाः ।पृषदश्वो वसुमनाः क्षुपश्च सुमहाबलः ॥
”विरूपस्य पुत्त्रः । यथा, भागवते । ९ । ६ । १ ।“विरूपः केतुमान् शम्भुरम्बरीषसुतास्त्रयः ।विरूपात् पृषदश्वोऽभूत् तत्पुत्त्रस्तु रथीतरः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पृषदश्व
पु०
 पृषन् मृगभेदोऽश्व इव वाहकत्वात् यस्य । वायौ अमरः
Capeller
German
पृ॑षदश्व bunte Rosse habend.
Grassman
German
pṛ́ṣad-aśva, a., gefleckte [pṛ́ṣat 1.] Rosse [áśva] habend.
-as yúvā gaṇás {87, 4}.
-ās [V.] marutas {556, 3}.
-ās [N.] marútas {89, 7}.
-āsas marútas {186, 8}
{225, 4}
{260, 6}.
-ān (marútas) {396, 15}.