पृषत (pRSata)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पृषत m.
  (-तः)
	 1. A drop of water.
	 2. The porcine deer.
 E.
  पृष् to
sprinkle,  Unādi aff.
   अतच्
 see the last.

Capeller Eng

English

 पृषत॑ m.
  the spotted antelope
 drop of water
 spot,  mark.

Yates

English

 पृषत (तः) 1.
m.
  A drop
 a deer.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पृषत 	-	 pRSata 	-	 adj.
  	-	  having white spots
पृषत 	-	 pRSata 	-	 adj.
  	-	  variegated
पृषत 	-	 pRSata 	-	 adj.
  	-	  speckled
पृषत 	-	 pRSata 	-	 m.
  	-	  spot
पृषत 	-	 pRSata 	-	 m.
  	-	  drop of water
पृषत 	-	 pRSata 	-	 m.
  	-	  spotted antelope
पृषत 	-	 pRSata 	-	 m.
  	-	  mark
पृषत 	-	 pRSata 	-	 m.
  n.
  	-	  wife of the paaNDu princes in mahaabhaarata

 
   पृषत  pRSata m.
  n.
   wife of the paaNDu princes in mahaabhaarata     

 
   पृषत  pRSata m.
  n.
   wife of the paaNDu princes in mahaabhaarata    

Wilson

English

 पृषत
m.
  (-तः)
1 A drop of water.
2 The porcine deer.
E.
  पृष to sprinkle,  Uṇādi aff.
   अतच्: see the last.

Apte

English

पृषत [pṛṣata],  a.
  [पृष्-अतच् किच्च] Spotted.

तः The spotted antelope
 तौ तत्र हत्वा चतुरो महामृगान् वराहमृश्यं पृषतं महारुरुम् Rām.*
  2.52.12.

A drop of water
 सकृदेव कृतो रावः सरक्तपृषतो घनैः Rām.*
  7.32.22
 पृषतैरपां शमयता च रजः Ki.*
  6.27
 R.*
  3.3
4.27
6.51.

A spot,  mark.

An antelope considered as the vehicle of VāyuComp.   -अश्वः air,  wind. 

Apte 1890

English

 पृषत a. [पृस्-अतच् किच्च] Spotted. 
तः 1 The spotted antelope. 
2 A drop of water
 पृषतैरपां शमयता च रजः Ki. 6. 27
 R. 3. 3
 4. 27
 6. 51. 
3 A spot,  mark. 
4 An antelope considered as the vehicle of Vāyu. 
Comp. 
अश्वः air,  wind. 

Monier Williams Cologne

English

 पृषत mfn.
   having white spots,  speckled,  variegated,  L.
 

 पृषत॑ (°त॑),  m.
  the spotted antelope,  VS.
  &c.
   &c.
  

 a drop of water,  MBh.
  
 Hariv.
 
 Kāv.

 a spot,  mark,  Var.
 

 N.
  of the father of Dru-pada,  MBh.
  
 Hariv.
 
 Pur.

Monier Williams 1872

English

 पृषत,  अस्,  आ,  अम्,  spotted,  speckled,  having
white spots,  variegated
 (अस्),  m. the spotted ante-
lope,  the porcine deer
 a drop of water
 a spot, 
mark
 N. of the father of Dru-pada.
—पृषताश्व
(°त-अश्°),  अस्,  m. air,  wind (= पृषद्-अश्व).

Macdonell

English

 पृषत pṛṣ-at-á,  m.
  spotted gazelle
 drop 🞄of water
 spot.

Benfey

English

 पृषत पृषत i. e. पृषन्त् + अ, 
 I.
adj.
  Speckled.
 II. m.
 
 1. A drop,  Rām. 
3,  32,  4.
 2. A spot.
 3. The porcine
deer,  2,  93,  2.
 3. The father of Drupada, 
Chr. 51,  7.

Apte Hindi

Hindi

पृषतः
पुं*
  - पृष्+अतच्
चित्तीदार हरिण

पृषतः
पुं*
  - पृष्+अतच्
पानी की बूँद

पृषतः
पुं*
  - पृष्+अतच्
"धब्बा,  निशान"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पृषत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೈಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆ
निष्पत्तिः - > पृषु (सेचने) - "अतच्" (उ० ३-१११)
पृषत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ರವವಸ್ತುವಿನ ಬಿಂದು /ನೀರು ಮೊದವಾದುವುಗಳ ಹನಿ
प्रयोगाः - > "पततैरपेतजलदान्नभसः पृषतैरपां शमयता च रजः"
उल्लेखाः - > किरा० ६-२७
पृषत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚುಕ್ಕಿ /ಬೊಟ್ಟು /ಗುರುತು
पृषत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಜಿಂಕೆ /ಗಾಳಿಗೆ ವಾಹನದಂತಿರುವ ಜಿಂಕೆ
पृषत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಸರು ಬೆರಸಿರುವ ತುಪ್ಪ
विस्तारः - > "पृषतोऽपि च दध्याज्ये" - वैज०

L R Vaidya

English

 pfzata {% m. %} 1. The spotted antelope
 2. a drop of water,  R.iii.3.,  iv.27,  vi.51
 3. a spot,  a mark.

Bopp

Latin

 पृषत m. (r. पृष् s. अत)
1) gutta. RAGH. 3. 3.
2) nomen
animalis (v. praec.). DR. 4. 15.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पृषत m. °durchlöchertes Goldkügelchen,  Kauṭ. 87,  10. 2 v.u. (ed. Mysore 1909 hat पृषित.)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सिकता वालुका बिन्दौ पृषत्पृषतविप्रुषः ॥ १०८९ ॥
-wordlist-
 
सिकता (स्त्रीब),  वालुका (स्त्रीब),  बिन्दु (पुं),  पृषत् (क्ली),  पृषत (पुं),  विपृष् (स्त्री)

--source--
 
मृगभेदा रुरुन्यङ्कुरङ्कुगोकर्णशम्बराः ॥ १२९३ ॥
चमूरुचीनचमराः समूरैणर्श्यरौहिषाः ।
कदली कन्दली कृष्णसारः पृषतरोहितौ ॥ १२९४ ॥
-wordlist-
 
रुरु (पुं),  न्यङ्कु (पुं),  रङ्कु (पुं),  गोकर्ण (पुं),  शम्बर (पुं),  चमूरु (पुं),  चीन (पुं),  चमर (पुं),  समूर (पुं),  एण (पुं),  ऋश्य (पुं),  रौहिष (पुं),  कदली (स्त्री),  कन्दली (त्रि),  कृष्णसार (पुं),  पृषत (पुं),  रोहित (पुं),  मृग (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

एण
एण,  कुरङ्ग,  हरिण,  मृग,  सारङ्ग,  ऋष्य,  पृषत,  रुरु,  न्यङ्कु,  रङ्कु,  वातप्रमी,  शम्बर,  कृष्णसार
एणः कुरङ्गो हरिणो मृगः स्यात्
सारङ्ग ऋष्यः पृषतो रुरुश्च ।
न्यङ्कुस्तथा रङ्कुरिति प्रसिद्धा, 
वातप्रमीशम्बरकृष्णसाराः ॥ २३० ॥
verse 2.1.1.230
page 0028

विप्रुष्
विप्रुष्,  बिन्दु,  पृषत्,  पृषत
विप्रुषो बिन्दवः प्रोक्ताः पृषतः पृषतास्तथा ॥ ६७७ ॥
verse 3.1.1.677
page 0077

नाममाला

Sanskrit

हरिण,  मृग,  पृषत
हरिणो मृगश्च पृषतः तदङ्कः शर्वरीकरः ॥ १२७ ॥
verse 0.1.1.127
page 0064

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: पृषतः
Root: पृषत
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ रक्तबिन्दुमान् हरिणः
Meaning(s):
⇒ Red spotted deer
Shloka(s):
3|4|13|2 ► शम्वरस्त्वल्पहरिणः पृषतस्तु स बिन्दुमान्॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|13|2 ⇢ पृषतः (पृषत) (पुं) ⇒ Red spotted deer ⇒ रक्तबिन्दुमान् हरिणः
Related word(s):
    

Mahabharata

English

Pṛshata,  king of the Pāñcālas,  father of Drupada).--§ 201b (Drupada): I,  130,  5109 (friend of Bharadvāja),  5111 (father of Drupada).--§ 217 (Caitrarathap.): I,  166,  6333 (friend of Bharadvāja (C. Bhāº) and father of Drupada),  6335 (succeeded by Drupada).

पुराणम्

English

पृषत / PṚṢATA. A king of pāñcāla. He was the father of drupada and a friend of the sage bharadvāja. It was from pṛṣata that pāñcālī,  daughter of drupada,  got the name Pārṣaṭī. (Śloka 41,  Chapter 129,  Ādi Parva).

Vedic Reference

English

 Pṛṣata is the name of an animal mentioned in the list of
victims at the Aśvamedha (‘horse sacrifice’) in the Yajurveda
Saṃhitās.^1 The dappled antelope or gazelle seems to be
meant.^2
1) Taittirīya Saṃhitā,  v. 5,  17,  1
Maitrāyaṇī Saṃhitā,  iii. 14,  9. 21
Vājasaneyi Saṃhitā,  xxiv. 27. 40.
2) Nirukta,  ii. 2.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  83.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पृषतः,  पुं,
   (पर्षतीति । पृषि सेके + “पृषिरञ्जिभ्यांकित् ।” उणा० ३ । १११ । इति अतच् । स चकित् ।) विन्दुः । इत्यमरः । १ । १० । ६ ॥
 (यथा, रघौ । ३ । ३ ।“करीव सिक्तं पृषतैः पयोमुचांशुचिव्यपाये वनराजिपल्वलम् ॥
”)श्वेतविन्दुयुक्तमृगः । इति मेदिनी । ते,  १३५ ॥
तत्पर्य्यायः । रङ्कुः २ शवलपृष्ठकः ३ । इतिराजनिर्घण्टः ॥
 (यथा,  सुश्रुते सूत्रस्थाने४६ अध्याये । “हरिणर्ष्यकुरङ्गकरालकृतमाल-शरभश्वदंष्ट्रा पृषतचारुस्करमृगमातृकाप्रभृतयोजङ्घाला मृगाः । कषाया मधुरा लघवो वात-पित्तहरास्तीक्ष्णा हृद्या वस्तिशोधनाश्च ॥
” * ॥
द्रुपदराजस्य पिता । यथा,  महाभारते । १ ।१३१ । १७ ।“भरद्वाजसखा चासीत् पृषतो नाम पार्थिवः ।तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत् सुतः ॥
”मण्डलिसर्पान्तर्गतसर्पविशेषः । यथा,  --“आदर्शमण्डलः श्वेतमण्डलो रक्तमण्डलश्चित्र-मण्डलः पृषतो रोध्रपुष्प इत्यादिषु ॥
” इतिसुश्रुते कल्पस्थाने चतुर्थेऽध्याये ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पृषत पुंस्त्री० पृष--अतच् किच्च । १ शुभ्रविन्दुमति मृगभेदेस्त्रियां जातित्वात् ङीष् । २ विन्दौ पु०
  अमरः ।३ वायुवाहने मृगे पुंस्त्री निघण्टुः । “पृषत्यो मरुताम्”इत्यत्र स्त्रीत्वमविवक्षितम् । भरद्वाजसुते ४ नृपभेदे पु०
 भा० आ० १३ अ० ।

Capeller

German

 पृषत॑ m.
  die bunte Gazelle
 Wassertropfen, 
Flecken. 

Stchoupak

French

 पृषत-
 m.
  antilope tachetée 
 goutte d'eau 
 roi des Pāñcāla,  père
de Drupada.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.