| YouTube Channel

पृत् (pRt)

 
शब्दसागरः
English
पृत्
f.
 An army. This word has no form, for the first five cases
accord-
ing to some it is an optional substitute for the next.
Capeller Eng
English
पृ॑त्
f.
 fight, battle (only
loc.
pl.
 ).
Spoken Sanskrit
English
पृत् - pRt -
f.
 - battle
पृत् - pRt -
f.
 - contest
पृत् - pRt -
f.
 - strife
पृत् - pRt -
f.
 - army
पृत् - pRt -
f.
 - strife
पृतना - pRtanA -
f.
 - strife
विरोधक्रिया - virodhakriyA -
f.
 - strife
विरोधिता - virodhitA -
f.
 - strife
सङ्का - saGkA -
f.
 - strife
समद् - samad -
f.
 - strife
संयत् - saMyat -
f.
 - strife
विग्रह - vigraha -
m.
 - strife
कलह - kalaha -
m.
 - strife
विरोध - virodha -
m.
 - strife
सम्प्रहार - samprahAra -
m.
 - strife [ Mil. ]
व्यायाम - vyAyAma -
m.
 - strife
कलि - kali -
m.
 - strife
दुर्दान्त - durdAnta -
m.
 - strife
व्यतिक्षेप - vyatikSepa -
m.
 - strife
द्वन्द्व - dvandva -
n.
 - strife
वैशस - vaizasa -
n.
 - strife
समदन - samadana -
n.
 - strife
समन - samana -
n.
 - strife
समरण - samaraNa -
n.
 - strife
वाक्कलह - vAkkalaha -
m.
 - speech-strife
घनाघन - ghanAghana -
adj.
 - fond of strife
कलिद्रु - kalidru -
m.
 - tree of strife
मन्मथयुद्ध - manmathayuddha -
n.
 - strife of love
न्यस्तशस्त्र - nyastazastra -
adj.
 - averse from strife
व्यायामकलह - vyAyAmakalaha -
m.
 - contest and strife
विरोध - virodha -
m.
 - strife between or with
रणकारिन् - raNakArin -
adj.
 - causing battle or strife
मन्मथयुद्ध - manmathayuddha -
n.
 - amorous strife or contest
संयतते { संयत् } - saMyatate { saMyat } - verb - engage in contest or strife
सिंहासनरण - siMhAsanaraNa -
n.
 - strife or struggle for the throne
Apte
English
पृत् [pṛt],
f.
 An army. (This word has no forms for the first five inflections and is optionally substituted for पृतना after
acc.
 dual).
Apte 1890
English
पृत् f. An army. (This word has no forms for the first five inflections and is optionally substituted for पृतना after acc. dual).
Monier Williams Cologne
English
पृत्
f.
 (only in
loc.
pl.
 पृत्सु॑, in one place [i, 129, 4] पृत्सु॑षु,
RV.
but according to,
Vop.
 also in other cases, viz. पृतस्, पृता, पृद्भ्याम्) battle, contest, strife.
Monier Williams 1872
English
पृत् पृत्, त्, f., Ved. (usually in loc. pl.
पृत्सु, in Ṛg-veda I. 129, 4. पृत्सुषु, but
according to native grammarians also in other cases,
viz. पृतस्, पृता, पृद्भ्याम्), battle, contest,
strife.
—पृत्-सुति, इस्, f., Ved. a hostile attack
(Sāy.) a host.
—पृत्सु-तुर्, ऊर्, ऊर्, उर्, Ved. vic-
torious
(Sāy.) = पृतनासु तरण-शील = शूर।
Macdonell
English
पृत् pṛ́t,
f.
 combat, battle (only lc.
pl.
 ).
Benfey
English
पृत् पृत्, see पृतना।
Apte Hindi
Hindi
पृत्
स्त्री*
 - "पृ + क्विप्, तुक्"
सेना
L R Vaidya
English
pft {% f. %} An army.(This word has no forms for the first five cases
according to some, it is an optional substitute for पृतना q.v.).
Lanman
English
pṛ́t, f. fight, battle.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 युद्धम्, संग्रामः, समरः, समरम्, आयोधनम्, आहवम्, रण्यम्, अनीकः, अनीकम्, अभिसम्पातः, अभ्यामर्दः, अररः, आक्रन्दः, आजिः, योधनम्, जम्यम्, प्रधनम्, प्रविदारणम्, मृधम्, आस्कन्दनम्, संख्यम्, समीकम्, साम्यरायिकम्, कलहः, विग्रहः, संप्रहारः, कलिः, संस्फोटः, संयुगः, समाघातः, संग्रामः, अभ्यागमः, आहवः, समुदायः, संयत्, समितिः, आजिः, समित्, युत्, संरावः, आनाहः, सम्परायकः, विदारः, दारणम्, संवित्, सम्परायः, बलजम्, आनर्त्तः, अभिमरः, समुदयः, रणः, विवाक्, विखादः, नदनुः, भरः, आक्रन्दः, आजिः, पृतनाज्यम्, अभीकम्, समीकम्, ममसत्यम्, नेमधिता, सङ्काः, समितिः, समनम्, मीऴ् हे, पृतनाः, स्पृत्, स्पृद्, मृत्, मृद्, पृत्, पृद्, समत्सु, समर्यः, समरणम्, समोहः, समिथः, सङ्खे, सङ्गे, संयुगम्, सङ्गथः, सङ्गमे, वृत्रतूर्यम्, पृक्षः, आणिः, शीरसातौ, वाजसातिः, समनीकम्, खलः, खजः, पौंस्ये, महाधनः, वाजः, अजम्, सद्म, संयत्, संयद्, संवतः
noun
शत्रुतावशाद् अन्यराज्यैः सह सशस्त्रसेनाबलेन धर्मलाभार्थम् अर्थलाभार्थं यशोलाभार्थं वा योधनम्।
"यत्र अयुद्धे ध्रुवं नाशो युद्धे जीवितसंशयः तं कालम् एकं युद्धस्य प्रवदन्ति मनीषिणः।"
Vedic Reference
English
Pṛt^1 and Pṛtanā^2 denote, in the Rigveda and later, ‘contest, ’
whether in arms or in the chariot race. Pṛtanā has also the
concrete sense of ‘army’ in some passages
^3 in the Epic
system^4 it denotes a definite body of men, elephants, chariots,
and horses. Pṛtanājya^5 has only the sense of ‘combat.’
1) Only in the locative, Rv. ii. 27, 15
26, 1
iii. 49, 3
vi. 20, 1, etc.
pṛtsuṣn,
i. 129, 4 (with double case-ending).
2) Rv. i. 85, 8
91, 21
119, 10
152. 7
ii. 40, 5
iii. 24, 1
vi. 41, 5
x. 29, 8
Vājasaneyi Saṃhitā, xi. 76
Kauṣītaki Brāhmaṇa, xv. 3
Taittirīya
Brāhmaṇa, iii. 1, 1, 6
2, 6, etc.
3) Rv. vii. 20, 3
viii. 36, 1
37, 2
Av. vi. 97, 1
viii. 5, 8
Nirukta,
ix. 24
perhaps also as neuter in Tait-
tirīya Brāhmaṇa, ii. 4, 7, 5.
4) Mahābhārata, i. 291.
5) Rv. iii. 8, 10
37, 7
vii. 99, 4
viii. 12, 25
ix. 102, 9
Taittirīya
Saṃhitā, iii. 4, 4, 1.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पृत् स्त्री पृ--पालने क्विप् । सेनायाम् ऋ० २ । २७ । १५ ।
Capeller
German
पृ॑त्
f.
 Kampf, Streit (nur Loc. Pl.).
Grassman
German
pṛ́t, f., Kampf, Streit, aus einem Verb pṛt, was im zendischen pěrěṭ, pěrět (pěrětěnte d. h. sanskr. pṛtante sie kämpfen) sich wiederspiegelt, und dies ist wieder aus zend. par (pěrěnāite man kämpft d. h. sanskr. pṛ́ṇīte) kämpfen entstanden, welches der Form nach mit par füllen (pěrěnā d. h. sanskr. pṛṇā fülle) zusammenfällt, aber doch wol ursprünglich von ihm gesondert ist. Im Sanskrit kommt das Wort nur im Loc. pṛtsú vor, und ist in dieser Form so erstarrt, dass daran sogar ein zweites Locativ-Suffix gehängt wird, also pṛtsúṣu.
-ṛtsú {27, 7}
{54, 1}
{64, 14}
{79, 8}
{122, 10}
{173, 12}
{178, 3}
{202, 15}
{217, 1}
{218, 15}
{283, 3}
{288, 22}
{363, 7}
{364, 7}
{370, 5}
{371, 5}
{461, 1}
{474, 3}. _{474, 4}
{485, 18}
{487, 8}
{514, 2}
{629, 13}
{635, 4}
{640, 20}
{651, 15}
{670, 3}
{677, 9}
{701, 11}
{720, 8}
{808, 8}.
-ṛtsúṣu {129, 4} (ávā 〰 kā́su cid).