| YouTube Channel

पृतना (pRtanA)

 
शब्दसागरः
English
पृतना
f.
 (-ना)
1. An army.
2. A small army or division consisting of
243 elephants, as many chariots, 729 horse, and 1215 foot.
3.
Fight, encounter.
E.
 पृ to fill, तनन्
aff.
Yates
English
पृतना (ना) 1.
f.
 An army
a de-
tachment
243 elephants and
chariots, 729 horse, 1215 foot.
Spoken Sanskrit
English
पृतना - pRtanA -
f.
 - men
पृतना - pRtanA -
f.
 - battle
पृतना - pRtanA -
f.
 - next
पृतना - pRtanA -
f.
 - contest
पृतना - pRtanA -
f.
 - strife
पृतना - pRtanA -
f.
 - hostile armament
पृतना - pRtanA -
f.
 - mankind
पृतना - pRtanA -
f.
 - army
Wilson
English
पृतना
f.
 (-ना)
1 An army.
2 A small army or division consisting of 243 elephants, as many chariots, 729
horse, and 1215 foot.
E.
 पृ to fill, तन
aff.
Apte
English
पृतना [pṛtanā], 1 An army (in general).
A division of an army consisting of 243 elephants, as many chariots, 729 horse, and 1215 foot
see अक्षौहिणी.
Battle, fight, encounter.
A hostile army.
(pl. ) Men, mankind (Ved. ).
Comp.
 -साहः an epithet of Indra.
Apte 1890
English
पृतना 1 An army (in general).
2 A division of an army consisting of 243 elephants, as many chariots, 729 horse, and 1215 foot.
3 Battle, fight, encounter.
4 A hostile army.
5 (pl.) Men, mankind (Ved.).
Comp.
साहः an epithet of Indra.
Monier Williams Cologne
English
पृ॑तना a
f.
 See next.
पृ॑तना b (आ),
f.
 battle, contest, strife,
RV.
VS.
Br.
a hostile armament, army,
RV.
&c.
&c.
 (in later times
esp.
 a small army or division consisting of 243 elephants, as many chariots, 729 horse, and 1215 foot
=
 3 Vāhinīs)
pl.
 men, mankind,
Naigh.
 ii, 3.
Benfey
English
पृतना पृतना,
f.
 , the base of many
cases is पृत्।
1. Battle, Chr. 291, 14 =
Rigv. i. 64, 14.
2. An army, MBh. 1, 291.
Apte Hindi
Hindi
पृतना
स्त्री*
 - पृ + तनन् + टाप्
सेना
पृतना
स्त्री*
 - पृ + तनन् + टाप्
"सेना का एक प्रभाग जिसमें २४३ हाथी, २४३ रथ, ७२९ घोड़े और १२१५ पैदल होते हैं "
पृतना
स्त्री*
 - पृ + तनन् + टाप्
"युद्ध, संग्राम, मुठभेड़"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पृतना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇನೆ /ದಂಡು /ಪಡೆ
निष्पत्तिः - > पृङ् (व्यायामे) - "ततन्" बाहु० ।
प्रयोगाः - > "पुरः सुराणां पृतनां प्रथीयसीं विलोक्य वीरः पुलकं प्रमोदजम्"
उल्लेखाः - > कुमा० १५-४६
पृतना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೨೪೩ ಆನೆಗಳು ೨೪೩ ರಥಗಳು ೭೨೯ ಕುದುರೆಗಳು ೧೨೨೫ ಪದಾತಿ (ಕಾಲುಬಲ) ಗಳುಳ್ಳ ಸೈನ್ಯದ ಒಂದು ಗುಂಪು
पृतना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಗ್ರಾಮ /ಯುದ್ಧ
L R Vaidya
English
pftanA {% f. %} 1. An army in general
2. a division of an army consisting of 243 chariots, as many elephants, 729 horse and 1215 foot
3. fight, encounter.
Lanman
English
pṛ́tanā, f. battle. [cf. pṛ́t.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वाहिनी पृतना सेना बलं सैन्यमनीकिनी ॥ ७४५ ॥
कटकं ध्वजिनी तन्त्रं दण्डोऽनीकं पताकिनी ।
वरूथिना चमूश्चक्रं स्कन्धवारोऽस्य तु स्थितिः ॥ ७४६ ॥
शिबिरं रचना तु स्याद्व्यूहो दण्डादिको युधि ।
-wordlist-
वाहिनी (स्त्री), पृतना (स्त्री), सेना (स्त्री), बल (क्ली), सैन्य (क्ली), अनीकिनी (स्त्री), कटक (क्ली), ध्वजिनी (स्त्री), तन्त्र (क्ली), दण्ड (पुं), अनीक (क्ली), पताकिनी (स्त्री), वरूथिनी (स्त्री), चमू (स्त्री), चक्र (पुंक्ली), स्कन्धावार (पुं), शिबिर (क्ली), व्यूह (पुं)
--source--
सेना सेनामुखं गुल्मो वाहिनी पृतना चमूः ॥ ७४८ ॥
अनिकिनी च पत्तेः स्यादिभ्याद्यैस्त्रिगुणैः क्रमात् ।
दशानिकिन्येऽक्षौहिणी सज्जनं तूपरक्षणम् ॥ ७४९ ॥
-wordlist-
सेना (स्त्री), सेनामुख (क्ली), गुल्म (पुंक्ली), वाहिनी (स्त्री), पृतना (स्त्री), चमू (स्त्री), अनीकिनी (स्त्री), अक्षौहिणी (स्त्री), सज्जन (क्ली), उपरक्षण (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पृतना
पृतना, सेना, ध्वजिनी, पताकिनी, वाहिनी, बल, सैन्य, चक्र, चमू, वरूथिनी, अनीकिनी, अनीक
पृतना सेना ध्वजिनी पताकिनी वाहिनी बलं सैन्यम् ।
चक्रं चमूर्वरूथिन्यनीकिनी स्यादनीकं च ॥ ४५७ ॥
verse 2.1.1.457
page 0053
नाममाला
Sanskrit
अक्षौहिणी, बल, अनीक, वाहिनी, साधन, चमू, ध्वजिनी, पृतना, सेना, सैन्य, दण्ड, वरूथिनी
अक्षौहिणी बलानीकं वाहिनी साधनं चमूः ।
ध्वजिनी पृतना सेना सैन्यं दण्डो वरूथिनी ॥ ८६ ॥
verse 0.1.1.86
page 0044
पुराणम्
English
पृतना / PṚTANĀ. The name of a division of the army. (See under akṣauhiṇī).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पृतना,
स्त्री,
 (प्रियते इति । पृङ् व्यायामे + बाहु-लकात् तनन् गुणाभावश्च ।) सेना । सेना-भेदः । इति मेदिनी । ने, ९४ ॥
वाहिनीत्रयम् ।अत्र गजास्त्रिचत्वारिंशदधिकशतद्वयम् २४३ ।रथास्त्रिचत्वारिंशदधिकशतद्वयम् २४३ । अश्वाऊनत्रिंशदधिकसप्तशतम् ७२९ । पदातिकाःपञ्चदशाघिकशतद्वयाधिकसहस्रम् १२१५ । समु-दायेन त्रिंशदधिकचतुःशताधिकसहस्रद्वयम्२४३० । इत्यमरभरतौ ॥
(यथा, महाभारते ।१ । २ । २१ ।‘त्रयो गुल्मा गणो नाम वाहिनी तु गणास्त्रयः ।स्मृतास्तिस्रस्तु वाहिन्यः पृतनेति विचक्षणैः ॥
”“व्याप्रियन्तेऽत्र योद्धारः इति । पृङ् व्यायामे ।‘पृपूसां कित् ।’ इति तनन्प्रत्ययः ।” इतिनिघण्टौ देवराजयज्वा ॥
संग्रामः । इतिनिघण्टुः ॥
यथा, ऋग्वेदे । १ । ८५ । ८ ।“शूरा इवेद्युयुधयो न जग्मयःश्रवस्य वो न पृतनासु येतिरे ॥
”“पृननासु संग्रामेषु येतिरे ।” इति तद्भाष्येसायनः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पृतना स्त्री पृ--तनन्--किच्च । १ सेनायाम् २ सङ्ख्याविशेषान्वित-रथहस्त्यश्वादिसैन्यभेदे च (रथाः २४३ गजाः २४३अश्वाः ७२९ पदातयः १३१५) । अमरः । अनीकिनीशब्दे १६९ पृ० रथादिसंख्या दृश्या । ३ संग्रामे४ मनुष्ये च भिघण्टुः ।
Grassman
German
pṛ́tanā, f., von pṛt (s. pṛ́t), 1〉 Kampf, Treffen
2〉 feindliches Heer.
-ās [A. pl.] 1〉 mit ji, wo auch Bed. 2. angenommen werden könnte {231, 5}
{268, 4}
{516, 5}
{705, 7}
{954, 1}. — 2〉 mit ji {878, 5}
sah {258, 1}
{656, 1}
{657, 2}
{930, 10}
ví āsa {536, 3}
ví ānat {855, 8}
abhibhū́taram {706, 10}.
-ānaam 2〉 víśvāsaam tarutā́ 〰 {679, 1}.
-āsu 1〉 {85, 8}
{91, 21}
{102, 9}
{111, 3}
{119, 10}
{129, 2}
{131, 5}
{152, 7}
{157, 2}
{214, 11}
{250, 2}
{283, 2}
{332, 6}
{337, 11}
{440, 2}
{460, 8}
{482, 5}
{489, 19}
{509, 7}
{524, 4}
{572, 22}. _{572, 23}
{575, 4}
{598, 1}. _{598, 4}
{606, 6}
{652, 14}
{666, 8}
{669, 12}
{670, 12}
{679, 4}
{802, 3}
{855, 8}
{909, 4}
{913, 19}.
Burnouf
French
पृतना पृतना
f.
 armée, corps d'armée.
पृतन्यामि (dénom. ) Vd. provoquer au combat
être en
armes.
पृतनासाह्
m.
 (सह्) surn. d'Indra.
Stchoupak
French
पृतना-
f.
 bataille, combat
armée, certaine division de l'armée
-या- armée.
°जित्- ag. vainqueur d'une armée ou d'armées.
°निर्मथन- nt. destruction de l'armée.
°नी- °पति-
m.
 général, chef d'armée.