| YouTube Channel

पूर्वरङ्ग (pUrvaraGga)

 
शब्दसागरः
English
पूर्व्वरङ्ग
m.
 (-ङ्गः) The commencement of a drama, or the prelude to
to instrumental or vocal performance
a prologue, an overture.
E.
 पूर्व्व first, रङ्ग a stage.
Yates
English
पूर्व्व-रङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
 The commence-
ment of a drama, a prologue.
Spoken Sanskrit
English
पूर्वरङ्ग - pUrvaraGga -
m.
 - prologue
आमुभ्य - Amubhya -
n.
 - prologue
आमुख - Amukha -
n.
 - prologue
प्रस्तावना - prastAvanA -
f.
 - dramatic prologue
रङ्गद्वार - raGgadvAra -
n.
 - prologue of a play
गुणनिका - guNanikA -
f.
 - prologue to a drama
प्रस्ताव - prastAva -
m.
 - prologue of a drama
नन्दि - nandi -
m.
 - speaker of a prologue
नन्दिन् - nandin -
m.
 - speaker of a prologue
नान्दीकर - nAndIkara -
m.
 - speaker of the prologue
प्रस्ताविक - prastAvika -
n.
 - Introduction or prologue [ of a book, play, music, etc ]
कथक - kathaka -
m.
 - speaker of a prologue or monologue
कथाप्राण - kathAprANa -
m.
 - speaker of a prologue or monologue
उद्घात्यक - udghAtyaka -
m.
 - abrupt interruption in the prologue of a drama
नान्दी - nAndI -
f.
 - kind of blessing pronounced as a prologue to a drama
अवलगित - avalagita -
n.
 - addition made in the prologue of a drama and not having any particular reference to the latter
पूर्वरङ्ग pUrvaraGga
m.
 overture
पूर्वरङ्ग pUrvaraGga
m.
 prologue
पूर्वरङ्ग pUrvaraGga
m.
 commencement or prelude of a drama
Wilson
English
पूर्व्वरङ्ग
m.
 (-ङ्गः) The commencement of a drama, or the prelude to
instrumental or vocal performance
a prologue, an overture.
E.
 पूर्व्व first, रङ्ग a stage.
Monier Williams Cologne
English
पूर्व—रङ्ग
m.
 the commencement or prelude of a drama, a prologue, an overture,
Śiś.
 ii, 8
Daśar.
Sāh.
&c.
Macdonell
English
पूर्वरङ्ग pūrva-raṅga,
m.
 prelude (of a play)
🞄-rāga,
m.
 incipient love
-rāja,
m.
 ex-king
🞄-rātra,
m.
 first part of the night
-rūpá,
n.
 🞄(previous appearance), omen
precursor of 🞄(g.), sure symptom of (prati)
first of two 🞄vowels or consonants coming into contact 🞄(gr.)
a.
 having its previous form, being as 🞄before
-lakṣaṇa,
n.
 preceding symptom
🞄-vát, 1. ad. as before, as formerly
as said 🞄above
2. -vat,
a.
 preceded by something
🞄containing an inference from cause to effect
🞄-vayas,
a.
 being in early life, young
-vartin,
a.
 being in front of (—°)
previously existing: 🞄(-i) -tā,
f.
 priority
-vāda,
m.
 (primā 🞄facie statement), action at law
-vādin,
m.
 🞄plaintiff
-vid,
a.
 knowing the past
-vidhi, 🞄m. preceding rule
-vṛta, pp. previously 🞄chosen
-vṛtta, pp. having happened before
🞄relating to a former occurrence
n.
 former 🞄[Page168-2] 🞄occurrence, event of old
former behaviour
🞄-vairin,
a.
 commencing hostilities first.
Apte Hindi
Hindi
पूर्वरङ्गः
पुं*
 पूर्व-रङ्गः -
"नाटक का उपक्रम या आरंभ, आमुख या प्रस्तावना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पूर्वरङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಟ್ಯಶಾಲೆ
निष्पत्तिः - > रञ्ज (रागे) - अधि० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > पूर्वं रज्यतेऽस्मिन्
पूर्वरङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕಾದ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ವಿಘ್ನಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕುಶೀಲವರಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ನಾಂದೀಪಠನ ಗೀತವಾದ್ಯ ರೂಪವಾದ ಕಾರ್ಯ
प्रयोगाः - > "पूर्वरङ्गः प्रसङ्गाय नाटकीयस्य वस्तुनः"
उल्लेखाः - > माघ० २-८
विस्तारः - > "यन्नाट्यवस्तुनः पूर्वं रङ्गविघ्नोपशान्तये । कुशीलवाः प्रकुर्वन्ति पूर्वरङ्गः स उच्यते ॥" - सा० द० ६-२२ "सभापतिः सभासभ्या गायका वादका अपि । नटी नटश्च मोदन्ते तत्रान्योन्यानुरञ्जनात् ॥ अतो रङ्ग इति ज्ञेयः पूर्वं यत्स प्रकल्पते । तस्मादयं पूर्वरङ्गः इति विद्वद्भिरुच्यते ॥" - भावप्रकाशिका
L R Vaidya
English
pUrva-raMga {% m. %} the commencement of a drama, a prologue, पूर्वरंगः प्रसंगाय नाटकीयस्य वस्तुनः Sis.ii.8.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्थानं नाट्यस्य रङ्गः स्यात्पूर्वरङ्ग उपक्रमः ।
-wordlist-
रङ्ग (पुं), पूर्वरङ्ग (पुं), उपक्रम (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पूर्वरङ्ग
पूर्वरङ्ग
आदावेव तु यन्नाट्यं पूर्वरङ्गः स उच्यते ॥ ९५ ॥
verse 1.1.1.95
page 0012
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पूर्व्वरङ्गः,
पुं,
 (पूर्व्वं रज्यतेऽस्मिन्निति । रञ्ज +अधिकरणे घञ् ।) नाट्योपक्रमः । इति हेम-चन्द्रः । २ । १९६ ॥
तत्पर्य्यायः । प्राक्संगीतम्२ गुणनिका ३ । इति जटाधरः ॥
(अस्य लक्षणंयथा, साहित्यदर्पणे । ६ । १० ।“यन्नाट्यवस्तुनः पूर्व्वं रङ्गविघ्नोपशान्तये ।कुशीलवाः प्रकुर्व्वन्ति पूर्व्वरङ्गः स उच्यते ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पूर्व(र्ब)रङ्ग
पु०
 पूर्वं रज्यतेऽस्मिन् रज--आधारे घञ । “यन्नाट्यवस्तुनः पूर्बं रङ्गविघ्नोपशान्तये । कुशीलयाः प्रकवन्तिपूर्व(र्ब)रङ्गः स उच्यते” दशरूपकोक्ते नान्दीपाठादौ ।