| YouTube Channel

पुष्यस्नान (puSyasnAna)

 
Monier Williams Cologne
English
पुष्य—स्नान
n.
 a partic. ceremony of purification performed while the moon is passing through the asterism P°,
Var.
 (v.l. पुष्प-स्°).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुष्यस्नानं,
क्ली,
 (पुष्ये पुष्यनक्षत्रकाले स्नानम् ।)पुष्याभिषेकः । तस्य विधिर्यथा, --और्व्व उवाच ।“शृणु राजन् ! प्रवक्ष्यामि पुष्यस्नानविधिक्रमम् ।येन विज्ञातमात्रेण विघ्ना नश्यन्ति सन्ततम् ॥
पौषे पुष्यर्क्षगे चन्द्रे पुष्यस्नानं नृपश्चरेत् ।सौभाग्यकल्याणकरं दुर्भिक्षमरकापहम् ॥
विष्ट्यादिदुष्टकरणे व्यतीपाते च वैधृतौ ।वज्रे शूले हर्षणादौ योगे यदि न लभ्यते ॥
तृतीयायुक्तपुष्यर्क्षं रविसौरिकुजेऽहनि ।तदा समस्तदोषाणां तत्स्नानं हानिकारकम् ॥
ग्रहदोषाश्च जायन्ते यदि राज्येषु चेतयः ।तदा पुष्यर्क्षमात्रे तु कुर्य्यान्मासान्तरेऽपि तत् ॥
इयन्तु ब्रह्मणा शान्तिरुद्दिष्टा गुरवे पुरा ।शक्रार्थं सर्व्वदेवानां शान्त्यर्थञ्च जगत्पते ! ॥
* ॥
तुषकेशास्थिवल्मीककीटदेशादिवर्ज्जिते ।शर्कराकृमिभस्मादिदोषेण परिवर्जिते ॥
काकोलूकककङ्कैश्च काकोलैर्गृध्रश्येनकैः ।वर्जिते कण्टकिवनविभीतकविवर्जिते ॥
शिग्रुश्लेष्मातकाभ्याञ्च जलौकाद्यैर्विवर्जिते ।सुस्थाने चम्पकाशोकवकुलादिविभूषिते ॥
हंसकारण्डवाकीर्णे सरस्तीरेऽथवा शुचौ ।पुष्यस्नानाय नृपतिर्गृह्णीयात् स्थानसुत्तमम् ॥
ततः पुरोहितो राजा नानावादित्रनिःस्वनैः ।प्रदोषसमये गच्छेत्तत्स्थानं पूर्व्ववासरे ॥
तस्य स्थानस्य कौवेर्य्यां दिशि स्थित्वा पुरोहितः ।सुगन्धचन्दनैः पानैः कर्पूराद्यधिवासितैः ॥
गोरोचनाभिः सिद्धार्थैरक्षतैश्च फलादिभिः ।गन्धद्वारेत्यादिभिस्तु मन्त्रैः सर्व्वाधिवासिकैः ।अधिवास्य तु तत् स्थानं पूजयेत्तत्र देवताः ॥
गणेशं केशवं शक्रं ब्रह्माणञ्चापि शङ्करम् ।उमया सहितं देवं सर्व्वाश्च गणदेवताः ।मातॄश्च पूजयेत्तत्र नृपतिः सपुरोहितः ॥
मङ्गलान् सकलान् कृत्वा नानानैवेद्यसञ्चयम् ।प्रदद्यात् पायसं स्वादु फलं मोदकयावकौ ॥
अधिवास्य तु तत् स्थानं दूर्व्वासिद्वार्थकाक्षतैः ।तस्मात् स्थानात्तु भूतान्निःसारयेन्मन्त्रमीरयन् ॥
अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भूमिपालकाः ।भूतानामविरोधेन स्नानमेतत् करोम्यहम् ॥
ततः करौ पुटीकृत्य मन्त्रेणानेन पार्थिवः ।आवाहयेदिमान्देवान् पूज्यान् पुष्याभिषेकतः ॥
आगच्छन्तु सुराः सर्व्वे येऽत्र पूजाभिलाषिणः ।दिशोऽभिपालकाः सर्व्वे ये चान्येऽप्यंशभागिनः ।ततः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा पुनर्मन्त्रं पठेदिमम् ॥
अद्य तिष्ठन्तु विबुधाः स्थानमासाद्य मामकम् ।श्वः पूजां प्राप्य यातारो दत्त्वा शान्तिं मही-भुजे ॥
तत्र तां नृपती रात्रिं नयेत्तु सपुरोहितः ।स्वप्ने शुभाशुभं विद्यान्नृपस्तु सपुरोहितः ॥
कृत्वा पूजान्तु देवानां रात्रौ स्थाने नृपः स्वपेत् ।शुभाशुभफलं स्वप्ने ज्ञेयं दोषज्ञसम्मते ॥
दुःस्वप्नदर्शनं चेत् स्यात्तदा पुष्याभिषेचने ।होमं चतुःशतं कुर्य्याद्दद्याद्बापि गवां शतम् ॥
गोवाजिकुञ्जराणाञ्च प्रासादस्य गिरेस्तरोः ।आरोहणं शुभकरं राज्यश्रीवृद्धिकारकम् ॥
दधिदेवसुवर्णानां भुजगस्य च दर्शनम् ।वीणादूर्व्वाक्षतफलपुष्पच्छदविलेपनम् ॥
शितांशुच्छत्रशङ्खानां पद्मस्य सुहृदां तथा ।लाभः क्षयकरः शत्रोरलङ्कारस्य भूभृतः ॥
दर्शनञ्चोपरागस्य निगडेनास्य बन्धनम् ।मांसस्य भोजनञ्चैव पर्व्वतस्य विवर्त्तनम् ॥
नाभिमध्ये तरूत्पत्तिर्मृतं प्रत्यनुरोदनम् ।अगम्यागमनं कूपपङ्कगर्त्तावतीर्णता ॥
पर्व्वतस्य तथा नद्याः प्रोत्तारः शत्रुकर्त्तनम् ।स्वपुत्त्रमरणञ्चैव पानं रुधिरमद्ययोः ॥
भोजनं पायसस्यापि मनुष्यारोहणं तथा ।कल्याणसुखसौभाग्यराज्यशत्रुक्षयांस्तथा ।एते स्वप्नाश्च कुर्व्वन्ति नृपस्य नृपसत्तम ! ॥
खरोष्ट्रमहिषाणान्तु आरोहो राज्यनाशकः ।नृत्यं गीतं तथा हास्यं पाठश्चाप्यशुभप्रदः ॥
रक्तवस्त्रपरीधानं रक्तमाल्यानुरञ्जनम् ।रक्तां कृष्णां स्त्रियञ्चैव कामयन् मृत्युमाप्नुयात् ॥
कूपान्तरे प्रवेशश्च दक्षिणाशागतिस्तथा ।पङ्के निमज्जनं स्नानं भार्य्यापुत्त्रविनाशनम् ॥
नाभौ यस्य भवेत् स्वप्ने तरूत्पत्तिर्नृपस्य च ।आदाय गर्भनाडीन्तु शकुनो याति खं द्रुतम् ।स तु राज्यान्तरं प्राप्य महाकल्याणमाप्नुयात् ॥
दीर्घं विंशतिहस्तन्तु हस्तषोडशविस्तृतम् ।कुर्य्यात्तु लक्षणोपेतं यज्ञमण्डलमुत्तमम् ॥
ततोऽपरेऽह्नि पूर्व्वाह्णे मातॄणां पूजनञ्चरेत् ।कुड्यलग्नां वसोर्धारां वृद्धिश्राद्धं तथैव च ॥
चन्दनागुरुकस्तूरीधूपकर्पूरचूर्णकैः ।सम्पूज्य मण्डलस्थानं तस्मिन् हौं शम्भवे नमः ॥
अस्त्राय हुं फडित्येवं लिखेन्मन्त्रद्वयं बुधः ।मन्त्रविन्मण्डलज्ञश्च सूत्रैः कम्बलसम्भवैः ॥
कौषेयैर्व्वा स्वस्तिकाख्यं प्रथमं मण्डलं लिखेत् ।चतुर्हस्तप्रमाणन्तु मण्डलं विलिखेत्ततः ॥
हस्तप्रमाणं पद्मन्तु मण्डलस्य प्रकीर्त्तितम् ।द्बाराणि सार्द्धहस्तानि कर्णिकाकेशरोज्ज्लम् ॥
सितं रक्तञ्च पीतञ्च कृष्णं हरितमेव च ।शालिचूर्णैस्तु कौसुम्भैर्हारिद्रैर्हरिदुद्भवैः ॥
कुर्य्यात्तथाञ्जनैश्चूर्णै राजा मण्डलवृद्धये ।पद्मात्ततः समारभ्य नालां पश्चिमगामिनीम् ॥
पश्चिमद्वारमध्येन शतहस्तां विनिर्द्देशेत् ।प्रत्येकद्वारमध्ये तु पद्मञ्चैवाष्टपत्रकम् ॥
कुर्य्यान्मण्डलभागे तु चूर्णैरेव पृथक् पृथक् ।चूर्णैस्तु मण्डलं कृत्वा सूत्राण्युत्सारयेत्ततः ॥
उत्सार्य्य सूत्रं प्रथमं मण्डलं पूजयेत्ततः ।भवनाय नम इति ततो हस्तं वियोजयेत् ॥
सव्यावलम्बहस्तस्तु रजःपातं समारभेत् ।मध्यमानामिकाङ्गुष्ठैरुपरिष्टाद्यथेच्छया ॥
अधोमुखाङ्गुलिं कृत्वा पातयेत् सुविचक्षणः ।समरेखा तु कर्त्तव्या विच्छिन्ना पुञ्जवर्ज्जिता ।अङ्गुष्ठपर्व्वनैपुण्यात् समा कार्य्या विजानता ॥
संसक्तं विषमं स्थूलं विच्छिन्नं कृशरावृतम् ।पर्य्यन्तमर्पितं ह्रस्वमालिखेन्न कदाचन ।संसक्ते कलहं विद्यादूर्द्धरेखे तु विग्रहम् ॥
अतिस्थूले भवेद्व्याधिर्नित्यपीडा विमिश्रिते ॥
विन्दुभिर्भयमाप्नोति शत्रुपक्षान्न संशयः ।कृशायां चार्थहानिः स्याच्छिन्नायां मरणंध्रुवम् ॥
वियोगो वा भवेत्तस्य इष्टद्रव्यसुतस्य वा ॥
अविदित्वा लिखेद्यस्तु मण्डलन्तु यथेच्छया ।सर्व्वदोषानवाप्नोति ये दोषाः पूर्व्वभाषिताः ॥
सितसर्षपदूर्व्वाढ्या रेखाः कार्य्याः प्रमाणतः ।विमलं विजयं भद्रं विमानं शुभदं शिवम् ॥
वर्द्धमानञ्च देवञ्च रताख्यं कामदायकम् ।रुचकं स्वस्तिकाख्यञ्च द्वादशैते तु मण्डलाः ॥
यथास्थानं यथायज्ञं योजनीया विचक्षणैः ॥
सागरे मथ्यमाने तु पीयूषार्थं सुरासुरैः ।पीयूषधारणार्थाय निर्म्मिता विश्वकर्म्मणा ॥
कलां कलान्तु देवानामसित्वा ते पृथक् पृथक् ।यतः कृतास्तु कलसास्ततस्ते परिकीर्त्तिताः ॥
नवैव कलसाः प्रोक्ता नामतस्तान्निबोधत ।गोह्योपगोह्यो मरुतो मयूखश्च तथापरः ॥
मनोहा त्वसिभद्रश्च विरुजस्तनुशोषकः ।इन्द्रियघ्नोऽथ विजयो नवमः परिकीर्त्तितः ॥
तेषामेव क्रमाद्भूप ! नव नामानि यानि तु ।शृणु तान्यपराण्येव शान्तिदानि सदैव हि ॥
क्षितीन्द्रः प्रथमः प्रोक्तो द्बितीयो जलसम्भवः ।पवनाग्नी ततो द्वौ तु यजमानस्ततः परः ॥
कोषसम्भवनामा तु षष्ठः स परिकीर्त्तितः ।सोमस्तु सप्तमः प्रोक्तश्चादित्यस्तु तथाष्टमः ॥
विजयो नाम कलसो योऽसौ नवम उच्यते ।स तु पञ्चमुखः प्रोक्तो महादेवस्वरूपधृक् ॥
घटस्य पञ्चवक्त्रेषु पञ्चवक्त्रः स्वयन्तथा ।यथाकाष्ठास्थितः सम्यक् वामदेवादिनामतः ।मण्डलस्य च पद्मान्तः पञ्चवक्त्रं घटं न्यसेत् ॥
क्षितीन्द्रं पूर्व्वतो न्यस्य पश्चिमे जलसम्भवम् ।वायव्ये वायवं न्यस्य आग्नेये ह्यग्निसम्भवम् ॥
नैरृत्यां यजमानन्तु ऐशान्यां कोषसम्भवम् ।सोममुत्तरतो न्यस्य सौरं दक्षिणतो न्यसेत् ॥
न्यस्यैवं कलसांश्चैव तेषु चतान् विचिन्तयेत् ।कलसानां मुखे ब्रह्मा ग्रीवायां शङ्करः स्थितः ॥
मूले तु संस्थितो विष्णुर्मध्ये मातृगणाः स्थिताः ॥
दिक्पाला देवताः सर्व्वा वेष्टयन्ति दिशो दश ॥
कुक्षौ तु सागराः सप्त सप्तद्बीपाश्च संस्थिताः ।नक्षत्राणि ग्रहाः सव्व तथैव कुलपर्व्वताः ॥
गङ्गाद्याः सरितः सर्व्वा वेदाश्चत्वार एव च ।कलसेषु स्थिताः सर्व्वे तेषु तानपि चिन्तयेत् ॥
रत्नानि सर्व्वबीजानि पुष्पाणि च फलानि च ।वज्रमौक्तिकव दूर्य्यमहापद्मन्द्रस्फाटिकैः ॥
सर्व्वधाममयं विल्वं नागरोडम्बरं तथा ।बीजपूरकजम्बीरकाश्मीराम्रातदाडिमान् ॥
यवं शालिञ्च नीवारं गोधूमं सितसर्षपम् ।कुङ्कुमागुरुकस्तूरीमदनं रोचनं तथा ॥
चन्दनञ्च तथा मांसीमेलां कुष्ठं तथैव च ।कर्परं पत्रचण्डञ्च जलं निर्यासकाम्बुदम् ॥
शैलेयं वदरं जातीपत्रपुष्पे तथैव च ।कालशाकं तथा पृक्का देवी पूर्णकमेव च ॥
वचां धात्रीं समञ्जिष्ठां तुरुष्कं मङ्गलाष्टकम् ।दूर्व्वां मोहनिकां भद्रां शतमूलीं शतावरीम् ॥
पर्णानां सवलां क्षुद्रां सहदेवां गजाह्वयाम् ।पूर्णकोषां सितां पाठां गुञ्जां शिरसिकानलौ ॥
व्यामकं गजदन्तञ्च शतपुष्पां पुनर्नवाम् ।ब्राह्मीं देवीं शिवां रुद्रां सर्व्वसन्धानिकां तथा ।समाहृत्य शुभानेतान् कलसेषु निधापयेत् ॥
कलसस्य यथादेशं विधिं शम्मुं गदाधरम् ।यथाक्रमं पूजयित्वा शम्मं मुख्यतया यजेत् ॥
प्रासादेन तु मन्त्रेण शम्भतन्त्रेण शङ्करम् ।प्रथमं पूजयेन्मध्ये नानानैवेद्यवेदनैः ।दिक्पालानां घटेष्वेव दिक्पालानपि पूजयेत् ॥
पूर्व्वं बहिःस्थापितेषु ग्रहाणां कलसेषु च ।नवग्रहान् पूजयेत्तु मातर्मातृघटेषु च ॥
सर्व्वे देवा घटे पूज्या घटस्तेषां पृथक् पृथक् ।नवैव तत्र पूर्व्वोक्ताः सदा मुख्यतमा नृप ! ॥
* ॥
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पेयैश्च पुष्पैर्नानाविधैः फलैः ।यावकैः पायसैश्चापि यथासम्भवयोजितैः ।पुष्यस्नानाय नृपतिः पूजयेत् सकलान् सुरान् ॥
दक्षिणे मण्डलस्याथ कुण्डं निर्म्माय पायसैः ।समिद्भिः शालिसिद्धार्थैर्घृतैर्दर्वाक्षतैस्तथा ।केवलैश्च तथैवाज्यः पूजयेत सकलान् सुरान् ॥
होमान्ते तोषयेद्वृद्धैर्नृपः सार्द्धं पुरोहितम् ॥
होमान्ते मण्डलोदीच्यां वेदिकायां सपट्टकम् ।रोचनाख्यमलङ्कारान् तथा सर्व्वान्नियोजयेत् ॥
वृद्ध्या ह्मङ्गुलमङ्गुष्ठं द्विर्दशाङ्गुलयावधि ।वृत्तं वा चतुरस्रं वा पद्मकत्रिकसंहितम् ।रत्नेशान् पद्ममध्ये तु गोस्वस्तिकविनायकैः ॥
श्रीः श्रीवृक्षो वरारोहा स्वामी देषी शुभान्विता ।रत्नैः सर्व्वैरलङ्कारैः पट्टं कार्य्यं द्विहस्तकम् ।हस्तविस्तारमुच्छ्रायं कर्त्तव्यन्तु दशाङ्गुलम् ॥
स्नानार्थं सार्द्धहस्तन्तु पट्टं वृत्तासनान्वितम् ।शय्या चतुर्गुणा दीर्घा धनुर्मानन्तु पीठकम् ॥
गजसिंहकृताटोपं हेमरत्नविभूषितम् ।सिंहाख्यं साद्धविस्ताराद्दण्डासनमथापि वा ॥
व्याघ्रचित्रकपट्टैर्वा उपधानानि कारयेत् ।अन्यैर्वा निर्म्मितैश्चर्म्ममृदुतूत्वकपूरितान् ॥
शय्या दैर्घ्यार्द्धविस्तीर्णा चतुर्हस्ता सुलक्षणा ।वितस्त्यधिकमिच्छन्ति नृपस्य गुरुविद्यया ॥
अर्द्धचन्द्रसमं कुर्य्यादासनं चतुरस्रकम् ।उपधानानि शय्यायाः कर्णादिमूलदेशतः ॥
षोडशैवात्र कार्य्याणि वर्णचित्रयुतानि च ।यानं सिंहासनं पट्टं शय्योपकरणादिकम् ॥
राज्ञो नूतनयोग्यं तद्वेद्या उत्तरतो न्यसेत् ।तेषान्तु पश्चिमे स्वर्णरत्नौघनिचिते वरे ॥
पर्य्यङ्के यज्ञदार्व्वौषनिर्म्मिते महदास्तरे ।ऊर्द्धाच्छादनसंयुक्त चर्म्मावृत्त्या चतुष्टयम् ॥
वृषभस्य तथोर्णायाः सिंहशार्दूलयोरपि ।पादपीठे रत्नयुते पादावारोप्य पार्थिवः ॥
तस्मिन् पर्य्यङ्कपृष्ठस्थे चर्म्मखण्डचतुष्टये ।नानालङ्कारभूषाढ्यं नृपतिं रत्नमालिनम् ॥
स्नापयेद्ब्राह्मणैः सार्द्धं राजानं सुखसङ्गतम् ।संवीतकम्बलं कृष्णं रत्नवस्त्रावशोभितम् ॥
कलसैर्ब्बलिपुष्पाद्यैः शालिचूर्णैश्च स्नापयेत् ॥
अष्टौ षोडशविंशाष्टशतमष्टाधिकञ्च वा ।कलसानां समाख्याता अधिकस्योत्तरोत्तरम् ॥
जयकल्याणदैर्मन्त्रैमङ्गलोत्थैश्च शाम्भवैः ।वैष्णवैरथ दिक्पालैर्ग्रहमन्त्रैश्च मातृकैः ॥
आज्यं तेजः समुद्दिष्टमाज्यं पापहरं परम् ।आज्यं सुराणामाहारमाज्ये लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥
भौमान्तरीक्षं दिव्यं वा यत्ते कल्मषमागतम् ।सर्व्वं तदाज्यसंस्पर्शात् प्रणाशमुपगच्छतु ॥
ततोऽपनीय गात्रात्त कम्बलं वस्त्रमेव च ।कलसैः स्नापयेद्भपं पुष्यस्नानार्थपूरितैः ।एभिर्मन्त्रैर्नरश्रेष्ठ ! तत्त्वतत्त्वार्थसाधकैः ॥
* ॥
सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ये च सिद्धाः पुरातनाः ।ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च साध्याश्च समरुद्गणाः ॥
आदित्या वसवो रुद्रा आश्विनेयौ भिषग्वरौ ।अदितिर्देवमाता च स्वाहा लक्ष्मीः सरस्वती ॥
कीर्त्तिर्लक्ष्मीर्धृतिः श्रीश्च सिनीवाली कुहूस्तथा ।दितिश्च सुरसा चैव विनता कद्रुरेव च ॥
देवपत्न्यश्च याः प्रोक्ता देवमातर एव च ।सर्व्वास्त्वामभिषिञ्चस्तु सर्व्वे चाप्सरसां गणाः ॥
नक्षत्राणि सुहूर्त्ताश्च पक्षाहोरात्रसन्धयः ।संवत्सरो दिवा रात्रिः कलाः काष्ठाः क्षणालवाः ॥
सर्व्वे त्वामभिषिञ्चन्तु कालस्यावयवाश्च ये ।वैमानिकाः सुरगणा मनवः सागरैः सह ॥
सरितश्च महानागा यक्षाः किंपुरुषास्तथा ।वैखानसा महाभागा द्विजा वैहायसास्तथा ॥
सप्तर्षयः सदाराश्च ध्रुवस्थानानि यानि तु ।मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यो भृगुरङ्गिराः ॥
क्रतुः सनत्कुमारश्च सनकोऽथ सनन्दकः ।सनातनश्च दक्षश्च जेगीषव्योऽथ नन्दनः ॥
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितो जावालिकाश्यपौ ।दुर्व्वासा दुर्व्विनीतश्च कण्वः कात्यायनस्तथा ॥
मार्कण्डेयो दीर्घतपाः शुनःशेफो विदूरथः ।और्व्वः सम्बर्त्तकश्चैव च्यवनोऽत्रिः पराशरः ॥
द्वैपायनो यवक्रीतो देवरातः सहानुजः ।एते चान्ये च वहवो देवव्रतपरायणाः ॥
सशिष्यास्तेऽभिषिञ्चन्तु सदाराश्च तपोधनाः ॥
पर्व्वतास्तरवो नद्यः पुण्यान्यायतनानि च ।प्रजापतिः क्षितिश्चैव गावो विश्वस्य मातरः ॥
वाहनानि च दिव्यानि सर्व्वे लोकाश्चराचराः ।अग्नयः पितरस्तारा जीमूताः खं दिशो जलम् ॥
एते चान्ये च बहवः पुण्यसंकीर्त्तनाः शुभाः ।तोयैस्त्वामभिषिञ्चन्तु सर्व्वोत्पातनिवर्हणाः ॥
इत्येवं शुभदैवत्यैर्मन्त्रैर्दिव्यैस्तथापरैः ।शैवैर्नारायणै रौद्रैर्ब्रह्मशक्रसमुद्भवैः ॥
आपोहिष्टा हिरण्येति सम्भवेति सुरेति च ।मानस्तोकेतिमन्त्रेण गन्धद्वारेत्यनेन च ॥
सर्व्वमङ्गलमङ्गल्यैः श्रीश्च ते ग्रहयोगिभिः ।इत्येवं स्नानमासाद्य गात्रमावृत्य कम्बलैः ॥
सर्व्वमङ्गलमन्त्रेण वस्त्रं कार्पासकं ध्रियात् ।आचम्य च ततो देवान् गुरुं विप्रांश्च पूजयेत् ॥
ध्वजं छत्रं चामरञ्च घण्टामश्वान् गजांस्तथा ।मन्त्रं जप्त्वा धारयेत्तु ततो गच्छेद्धुताशनम् ॥
तत्र गत्वा वह्निमध्ये वह्निश्रीर्वीक्ष्य पार्थिवः ।अनिमित्तनिमित्तानि लक्षयेत्तत्र विन्दुभिः ॥
दैवज्ञकञ्चुकामात्यवन्दिपौरजनैर्वृतः ।वादित्रघोषैस्तुमुलैस्तथा तौर्य्यत्रिकैः शुभैः ॥
कृत्वा शेषे पुनः शान्तिमाशीर्व्वाच्य च वैद्विजान् ।पूर्णां विधाय विघिवद्दक्षिणां कनकान्युत ॥
धान्यानि चाथ वासांसि दत्त्वा कुर्य्याद्विसर्ज्जनम् ।ततः शेषजलैः सर्व्वानमात्यादीन् पुरोहितः ।सेचयेच्चतुरङ्गञ्च बलञ्चापि सराष्ट्रकम् ॥
एबं कृत्वा नृपः पश्चात्त्रिरात्रं संयतो भवेत् ।मांसमैथुनहीनश्च कुर्य्यान्मङ्गल्यसेवनम् ॥
पुष्यनक्षत्रयुक्ता तु तृतीया यदि लभ्यते ।तस्यां पूज्या सदा देवी चण्डिका शङ्करेण ह ॥
पञ्चालिकाविवाहाद्यैः शिशूनां कौतुकैस्तथा ।वैवाहिकेन विधिना मोदयेच्चण्डिकां शिवाम् ॥
चतुष्पथेषु सर्व्वेषु देवदेवीगृहेषु च ।पताकाभिरलङ्कुर्य्यादेवं कुर्व्वन्न सीदति ॥
एवं कृत्वा शान्तियागं तथा पुष्याभिषेचनम् ।चतुरङ्गैः समं राजा भार्य्याभिस्तनयैः सह ।राज्यमण्डलसंयुक्तः परत्रेह न सीदति ॥
नातः परतरो यज्ञो नातः परतरोत्मवः ।नातः परतरा शान्तिर्नातः परतरं शिवम् ॥
अनेनैव विधानेन नृपतेरभिषेचनम् ।युवराज्याभिषेकञ्च कुर्य्याद्राजपुरोहितः ॥
नृपाभिषेककरणमादौ यदि समाचरेत् ।अनेनैव विधानेन स्थिरः स्यान्नृपतिस्तदा ॥
अयं यज्ञः समुद्दिष्टः शक्रार्थं ब्रह्मणा पुरा ।एवं यज्ञं नृपो दृष्ट्वा परत्रेह न सीदति ॥
”इति कालिकापुराणे पुष्याभिषेकः ८६अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुष्यस्नान
न०
 पुष्यनक्षत्रकाले स्नानम् । शास्त्रोक्तविधानेनपुष्यनक्षत्रयुक्तकाले नृपस्याभिषेकभेदे तद्विधानं वृ० सं० ४८अ० दृश्यम् । तत्कालश्च तत्रोक्तो यथा “शुभे मुहूर्त्तेसंप्राप्ते पुष्ययुक्ते निशाकरे” पुष्याभिषेकोऽप्यत्र ।