पुष् (puS)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 पुष् पु॑ष्यात (पु॑ष्य°ते,  पुष्णाति & पोषति),  pp.
  
पुष्ट॑ (q.v. ) intr.
   thrive,  bloom,  grow,  prosper
 tr.  cause to thrive
etc.
 cherish,  foster,  develop,  unfold,  display,  possess,  enjoy. C.
 
पोषयति cherish,  foster,  rear,  bring up,  cause to be nourished by
(instr.  ). —उद् (उत्पुष्णाति) nourish,  make fat.  उप = S.
 * - Cf. 
परिपुष्ट,  विपुष्ट.

Yates

English

 पुष् पोषति 1.
a. To cherish or nur-
ture. (य,  ऌ,  औ) पुष्यति 4.
a. To
nourish
 to share out. (क) पुष्णाति
9.
a. To cherish. (क) पोषयति 10.
a. To put on,  to wear.

Spoken Sanskrit

English

पुष् 	-	 puS 	-	 adj.
  	-	  displaying
पुष् 	-	 puS 	-	 adj.
  	-	  nourishing
पुष् 	-	 puS 	-	 adj.
  	-	  causing to thrive showing
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  develop
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  prosper
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  enjoy
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  increase
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  unfold
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  cause to thrive or prosper
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  possess
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  further
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  display
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  nourish
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  promote
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  thrive
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  gain
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  foster
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  fulfil
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  flourish
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 1 	-	  obtain

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

पुष् [puṣ],  1,  4,  9 P.
  (पोषति,  पुष्यति,  पुष्णाति,  पुष्ट or पुषित)

To nourish,  foster,  rear,  bring up,  nurture
 तेनाद्य वत्समिव लोकममुं पुषाण Bh.*
  2.46
 पुष्णामि चौषधीः सर्वाः Bg.*
  15. 13
 Bk.*
  3.13
17.32.

To support,  maintain,  bear, 

To cause to thrive or grow,  unfold,  develop,  bring into relief
 पुपोष लावण्यमयान् विशेषान् Ku.*
  1.25
 R.*
  3.32
 न तिरोधीयते स्थायी तैरसौ पुष्यते परम् S. D.*  3.

To increase,  augment further,  promote,  enhance
 पञ्चानामपि भूताना- मुत्कर्षं पुपुषुर्गुणाः R.*
  4.11
9.5.

To get,  possess,  have,  enjoy
 विमुक्तः संकल्पः किमभिलषितं पुष्यति न ते Bh.*
  3.34.

To show,  exhibit,  bear,  display
 वपुरभिनवमस्याः पुष्यति स्वां न शोभाम् Ś.*
  1.19
 Ku.*
  7.18, 78
 R.*
  16.58
 18.32
 न हीश्वरव्याहृतयः कदाचित् पुष्णन्ति लोके विपरीतमर्थम् Ku.*
  3.63
 सूर्यापाये न खलु कमलं पुष्यति स्वामभिख्याम् Me.*
  82.

To be increased or nourished,  thrive,  prosper.

To magnify,  extol.

To bud,  bloom,  blossom
 पुष्यत्- पुष्करवासितस्य पयसो गण्डूषसंक्रान्तयः U.*
  3.16. Māl.
 9.34.

To share,  divide.

To shine,  beam,  gleam
 साधु साध्विति संहृष्टाः पुष्यमाणैरिवाननैः Mb.
 *  12.58.26. Caus.
   or 1 U.
  (पोषयति-ते)

To nourish,  bring up,  maintain &c.
 

To increase,  promote.

To take care of,  provide for.

To put on,  wear.

पुष् [puṣ],  a.
 

Nourishing.

Showing,  displaying
 योषितामतिमदेन जुघूर्णुर्विभ्रमातिशयपुंषि वपूंषि Śi.*
  1.32.

Apte 1890

English

 पुष् {c1c} {c4c} {c9c} P. (पोषति,  पुष्यति,  पुष्णाति,  पुष्ट or पुषित) 1 To nourish,  foster,  rear,  bring up,  nurture
 तेनाद्य वत्समिव लोकममुं पुषाण Bh. 2. 46
 Bg. 15. 13
 Bk. 3. 13,  17. 32. 
2 To support,  maintain,  bear. 
3 To cause to thrive or grow,  unfold,  develop,  bring into relief
 पुपोष लावण्यमयान् विशेषान् Ku. 1. 25
 R. 3. 32
 न तिरोधीयते स्थायी तैरसौ पुष्यते परं S. D. 3. 
4 To increase,  augment,  further,  promote,  enhance
 पंचानामपि भूतानामुत्कर्षं पुपुषुर्गुणाः R. 4. 11
 9. 5. 
5 To get,  possess,  have,  enjoy
 Bh. 3. 34. 
6 To show,  exhibit,  bear,  display
 वपुरभिनवमस्याः पुष्यति स्वां न शोभां Ś. 1. 19
 Ku. 7. 18,  78
 R. 16. 58
 18. 32
 न हीश्वरव्याहृतयः कदाचित्पुष्णंति लोके विपरीतमर्थं Ku. 3. 63
 Me. 80. 
7 To be increased or nourished,  thrive,  prosper. 
8 To magnify,  extol. 
9 To bud,  bloom,  blossom
 U. 3. 16. v. l.,  Māl. 9. 34. 
10 To share,  divide. 
Caus. or {c10c} U. (पोषयति ते) 1 To nourish,  bring up,  maintain &c. 
2 To increase,  promote. 
3 To take care of,  provide for. 
4 To put on,  wear. 

Monier Williams Cologne

English

 1. पुष् cl.
  4. P.
  पुष्यति,  to divide,  distribute,  Dhātup.
   xxvi,  106 (v.l. for व्युष्,  q.v.)

 2. पुष् cl.
  1. P.
  (Dhātup.   xvii,  50) पोषति (trans.),  only,  Nir.
  x,  34
 cl.
  4. P.
  (Dhātup.   xxvi,  73) पु॑ष्यति (trans. and intrans.
 mc.  also,  Ā. °ते),  RV.
   &c.
   &c.
  
 cl.
  9. P.
  (Dhātup.   xxxi,  57) पुष्णाति (trans.),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
   (pf.  पुपो॑ष,  पुपुष्यास्,  RV.
  
 aor.
  अपुषत् or अपोषीत् Gr.
 
 Pot.
  पुषेयम्,  RV.
  
 Prec.  पुष्यासम्,  °स्म,  Br.
 
 fut. पोषिष्यति,  पोक्ष्यति
पोषिता,  पोष्टा Gr.
 
 Pass.
  पुष्यते,  Kāv.
 
 aor.
  अपोषि Gr.
 
 inf.
   पुष्य॑से,  RV.
  ), 
to be nourished (with instr.,  e.g. भार्यया,  MBh.
   xiii,  4569), 
to thrive,  flourish,  prosper (also with पो॑षम्,  पुष्टिम् or वृद्धिम्),  RV.
  
 AV.
  
 VS.
 
 ŚBr.
   (rarely in later language,  e.g. MBh.
   [see above],  and sometimes in Bhaṭṭ.
 ,  where also 3. sg. पुष्यति-तराम्)
to cause to thrive or prosper,  nourish,  foster,  augment,  increase,  further,  promote,  fulfil (e.g. a wish),  develop,  unfold,  display,  gain,  obtain,  enjoy,  possess,  RV.
   &c.
   &c.
  :
Caus.
  पोष॑यति (aor.  अपूपुषत् Gr.
 ),  to rear,  nourish,  feed,  cause to thrive or prosper,  RV.
   &c.
   &c.
  
to cause to be reared or fed by (instr.),  Śak.
  :
Desid.
  पुपोषिषति,  पुपुषिथति,  पुपुक्षति Gr.
 :
Intens.
  पोपुष्यते,  पोपोष्टि,  ib.

 3. पुष् mfn.
   (ifc. ) nourishing,  causing to thrive (cf.   विश्व-प्°)
 showing,  displaying,  Śiś.
  x,  32.

Monier Williams 1872

English

 पुष् 1. पुष् (various reading for व्युष्, 
q. v.),  cl. 4. P. पुष्यति,  &c.,  to divide, 
distribute.

 पुष् 2. पुष्,  cl. 1. P. पोषति,  पुपोष, 
पोषिष्यति,  अपोषीत्,  पोषितुम्,  cl. 4. P.
पुष्यति,  &c.,  to be nourished,  thrive,  prosper,  in-
crease (intrans.)
 to share,  divide
 cl. 4. P. later also
9. P. पुष्यति,  पुष्णाति,  &c.,  to nourish,  nurture, 
cherish,  foster,  rear,  bring up
 to support,  maintain, 
bear
 to cause to thrive or prosper,  cause to grow, 
unfold,  develop
 to increase (trans.),  augment
 to
further,  advance,  promote,  enhance,  aggrandize
 to
magnify,  exalt,  extol
 to increase in (with acc.), 
receive,  get,  possess,  have,  enjoy
 to manage
 to
exhibit,  show,  display,  evince,  make to appear:
Caus. पोषयति,  -यितुम्,  Aor. अपूपुषत्,  to
nourish,  cherish,  foster,  rear,  bring up
 to cause to
thrive or pros per,  take care of,  provide for
 to cause
to be fostered or brought up
 to wear,  put on:
Desid. पुपोषिषति,  पुपुषिषति,  पुपुक्षति:
Intens. पोपुष्यते,  पोपोष्टि।

 3. पुष् in विश्व-प्°,  q. v.

Macdonell

English

 पुष् PUṢ,  Ⅳ. P. púṣya (tr.,  int.),  Ⅸ. 🞄P. puṣṇā (tr.,  C. only: less common),  🞄thrive,  flourish,  prosper
 cause to thrive,  🞄nourish,  cherish,  bring up
 support,  maintain
 🞄augment
 further
 render more glorious
 🞄fulfil (a wish)
 feel increase of (ac.),  🞄increase in,  acquire in abundance
 obtain,  🞄gain (e. g. a friend)
 possess,  have,  enjoy
 🞄develope,  unfold,  display: pp. puṣṭá,  🞄nourished
 well-fed,  strong
 thriving
 abundant,  🞄eminent (prosperity)
 rich in,  blessed 🞄with (in. )
 cs. poṣaya,  rear,  nourish,  cherish,  🞄feed
 cause to e fed or reared by (in. ). 🞄ud,  Ⅸ. P. feed up,  fatten
 Ⅳ. P. swell. 🞄pari,  pp. cherished
 abounding in (in.  or —°)
 🞄augmented
 cs. cause to be cherished
 cherish. 🞄pra,  nourish,  support. vi,  pp. ill-fed,  🞄starved. sam,  Ⅸ. P. increase.

 पुष् puṣ (—°),  a.
  nourishing,  causing to 🞄thrive
 acquiring
 displaying.

Benfey

English

 पुष् पुष्,  ii. 9,  Par.
 1. To
nourish,  MBh. 3,  13639.
 2. To cherish, 
Pañc. 238,  7.
 3. To manage,  Bhartṛ.
2,  38.
 4. To augment,  Rājat. 5,  159.
i. 4,  Par.
 1. To thrive,  to prosper,  Chr.
291,  13 = Rigv. i. 64,  13.
 2. To enjoy, 
Ragh. 18,  32.
 3. To possess,  Ragh. 16, 
58.
 4. To exhibit,  Man.  9,  37.
 5. To
unfold,  Śāk. d. 18.
 6. To support,  to
maintain,  Rām.  4,  61,  24. Ptcple. of
the pf.  pass. पुष्ट, 
 1. Nourished.
 2.
Well-fed,  strong,  Chr. 4,  18.
 3. Emi-
nent,  Man.  4,  231.
 4. Loud,  Hariv.
14063.
 Comp.
  अ-पुष्ट,  adj.
  deficient, 
Sāh. D. 7,  19.
अन्य-,  m.
  the Indian
cuckoo.
बलि-,  m.
  a crow. Caus. To
cause to be nourished,  Śāk. 107,  7.
Caus. or i. 10,  Par.
 1. To nourish,  Lass.
99,  3 = Rigv. v. 9,  7. To cherish, 
Böhtl. Ind. Spr. 1890. Cf. 
 2. व्युष्।
 -- With the prep. अति अति,  अतिपुष्ट, 
Very strong,  Pañc. iii. d. 8.
 Comp.
 
न-,  adj.
  rather insignificant,  paltry, 
Daśak. in Chr. 184,  14. -- With परि
परि,  परिपुष्ट, 
 1. Cherished.
 2.
Abounding in.  Caus.
 1. To cause to
be cherished or managed,  Bhartṛ. 2, 
38.
 2. To cherish,  Böhtl. Ind. Spr.
2602. -- With प्र प्र,  To nourish, 
Bhāg. P. 5,  26,  10. -- With वि वि,  विपुष्ट, 
Ill-fed,  low,  Pañc. i. d. 313 (rather
पुष्ट,  with वि). -- With सम् सम्,  ii. 9, 
To increase,  Bhartṛ. 2,  13.

Apte Hindi

Hindi

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"पोषण करना,  (छाती से लगाकर) दूध पिलाना,  पालना,  पोसना,  शिक्षित करना"

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"सहारा देना,  भरण पोषण करना,  परवरिश करना"

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"बढ़ने देना,  खिलना,  विकसित होना,  राहत मिलना"

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"बढ़ाना वृद्धि करना,  आगे बढ़ाना,  वर्धन (मूल्यादि) "

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"प्राप्त करना,  अधिकार में करना,  रखना,  उपभोग करना"

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"बतलाना,  दिखलाना,  धारण करना,  प्रदर्शन करना"

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"बढ़ना,  पुष्ट होना,  फलना-फूलना,  समृद्ध होना"

पुष्
"भ्वा* ,  दिवा* पर* , क्र्या* पर*" - -
"प्रशंसा करना,  स्तुति करना"

पुष्
भ्वा*प्रेर* - -
"पालन-पोषण करना,  परवरिश करना,  भरणपोषण करना आदि"

पुष्
भ्वा*प्रेर* - -
"बढ़ाना,  उन्नति करना"

पुष्
"चुरा* उभ* ,  " - -
"पालन-पोषण करना,  परवरिश करना,  भरणपोषण करना आदि"

पुष्
"चुरा* उभ* ,  " - -
"बढ़ाना,  उन्नति करना"

L R Vaidya

English

 puz {% (I) vt. or vi. 4P,  1P,  9P (pp. पुष्ट
 pres. पुष्यति
 pp. पुषित
 pres. पोषति,  पुष्णाति) %} 1. To nourish,  to foster,  to rear,  to bring up,  Bt.xvii.32,  iii.13,  Bg.xv.13
 2. to cause to thrive,  to develop,  न तिरोधीयते स्यामी तैरसौ पुष्यते परम् S.D.iii.
 3. to support,  to maintain,  to bear
 4. to further,  to augment,  to enhance,  to increase,  पंचानामपि भूतानामुत्कर्षं पुपुषुर्गुणाः R.iv.11,  K.S.i.25
 5. to get,  to possess,  to have,  to enjoy
 6. to show,  to display,  to evince,  न हीश्वरव्याहृतयः कदाचित्पुष्णंति लोके विपरीतमर्थम् K.S.iii.63
 7. to be increased.

 puz {% (II) vt. 10U pres. पोषयति-ते) %} 1. To maintain
 2. to promote.

Bopp

Latin

 1. पुष् 1. 9. 10. P. पोषामि,  पुष्णामि,  पोषयामि. Nutrire.
BH. 15. 13.: पुष्णामिचौ ऽषधीः सर्वाः
 MAH. 3.
1963.: सुतान् इव पुपोष तान्
 13639.: पुत्रान् नार्यः
पुष्णन्ति
 HIT. ed. Ser. p. 37.: किम् अहम् परपिण्डेना
"त्मानम् पोषयामि
 H. 4. 50.: मांसैः पुष्टः. -- Caus.
nutriendum curare. SAK. 107. 7.: स्वम् अपत्यजातम्
अन्याद्विजैः परभृताः पोषयन्ति.
c. परि 10. nutrire,  sustentare. BHAR. 2. 38.: तस्मिंश्च (लो-
के) परिपोष्यमाणे.
c. सम् 9. augeri,  crescere. BHAR. 2. 13.

 2. पुष् 4. P.
1) nutrire. BHATT. 17. 32.: देहम् इहा ऽपुष्यः
सुरामिषैः.
2) frui,  possidere. R. Schl. 94. 10.: श्रि-
यम् पुष्यत्य् अयङ् गिरिः
 RAGH. 16. 58.: वर्णम् पु-
ष्यत्य् अनेकं सरयूप्रवाहः
 18. 31.
3) adipisci. RAGH.
3. 22.: दिने दिने पुपोष वृद्धिम् (Schol. लेभे).

Lanman

English

 √puṣ (púṣyati,  -te
 pupóṣa
 ápuṣat
puṣṭá). --1. thrive
 bloom
	—2. trans.
cause to thrive
 develop
 unfold,  display, 
78^4.

Kridanta Forms

Sanskrit

पुष् (पु꣡षँ꣡ पुष्टौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  पोषणम्
अनीयर् =  पोषणीयः - पोषणीया
ण्वुल् =  पोषकः - पोषिका
तुमुँन् =  पोषितुम्
तव्य =  पोषितव्यः - पोषितव्या
तृच् =  पोषिता - पोषित्री
क्त्वा =  पोषित्वा / पुषित्वा
ल्यप् =  प्रपुष्य
क्तवतुँ =  पुषितवान् / पोषितवान् - पुषितवती / पोषितवती
क्त =  पुषितः / पोषितः - पुषिता / पोषिता
शतृँ =  पोषन् - पोषन्ती

पुष् (पु॒षँ꣡ पुष्टौ - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  पोषणम्
अनीयर् =  पोषणीयः - पोषणीया
ण्वुल् =  पोषकः - पोषिका
तुमुँन् =  पोष्टुम्
तव्य =  पोष्टव्यः - पोष्टव्या
तृच् =  पोष्टा - पोष्ट्री
क्त्वा =  पुष्ट्वा
ल्यप् =  प्रपुष्य
क्तवतुँ =  पुष्टवान् - पुष्टवती
क्त =  पुष्टः - पुष्टा
शतृँ =  पुष्यन् - पुष्यन्ती

पुष् (पु꣡षँ꣡ विभागे च इति केचित् - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  पोषणम्
अनीयर् =  पोषणीयः - पोषणीया
ण्वुल् =  पोषकः - पोषिका
तुमुँन् =  पोषितुम्
तव्य =  पोषितव्यः - पोषितव्या
तृच् =  पोषिता - पोषित्री
क्त्वा =  पोषित्वा / पुषित्वा
ल्यप् =  प्रपुष्य
क्तवतुँ =  पुषितवान् - पुषितवती
क्त =  पुषितः - पुषिता
शतृँ =  पुष्यन् - पुष्यन्ती

पुष् (पु꣡षँ꣡ पुष्टौ - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् =  पोषणम्
अनीयर् =  पोषणीयः - पोषणीया
ण्वुल् =  पोषकः - पोषिका
तुमुँन् =  पोषितुम्
तव्य =  पोषितव्यः - पोषितव्या
तृच् =  पोषिता - पोषित्री
क्त्वा =  पोषित्वा / पुषित्वा
ल्यप् =  प्रपुष्य
क्तवतुँ =  पुषितवान् - पुषितवती
क्त =  पुषितः - पुषिता
शतृँ =  पुष्णन् - पुष्णती

पुष् (पु꣡षँ꣡ धारणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  पोषणम्
अनीयर् =  पोषणीयः - पोषणीया
ण्वुल् =  पोषकः - पोषिका
तुमुँन् =  पोषयितुम् / पोषितुम्
तव्य =  पोषयितव्यः / पोषितव्यः - पोषयितव्या / पोषितव्या
तृच् =  पोषयिता / पोषिता - पोषयित्री / पोषित्री
क्त्वा =  पोषयित्वा / पोषित्वा / पुषित्वा
ल्यप् =  प्रपोष्य / प्रपुष्य
क्तवतुँ =  पोषितवान् / पुषितवान् - पोषितवती / पुषितवती
क्त =  पोषितः / पुषितः - पोषिता / पुषिता
शतृँ =  पोषयन् / पोषन् - पोषयन्ती / पोषन्ती
शानच् =  पोषयमाणः / पोषमाणः - पोषयमाणा / पोषमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  पुष्
मूलधातुः:
   पुष
धात्वर्थः:
  पुष्टौ
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  पोषति

धातुः:
  पुष्
मूलधातुः:
   पुष
धात्वर्थः:
  पुष्टौ
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  पुष्यति

धातुः:
  पुष्
मूलधातुः:
   पुष
धात्वर्थः:
  पुष्टौ
गणः:
  क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  पुष्णाति

धातुः:
  पुष्
मूलधातुः:
   पुष
धात्वर्थः:
  धारणे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  पोषयति-ते

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. पुष् mit अभि verstärken,  Kir. 17,  1. — Mit °अव to diminish,  Pūrṇabh. 82,  18.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वृध्,  संवृध्,  एध्,  स्फुट्,  विकस्,  फुल्ल्,  उद्भिद्य,  रुह्,  ऋध्,  पुष्,  उपचीय,  स्फाय्,  प्यै
verb
 
अवयवोपचयनानुकूलः व्यापारः।
 "सम्यक् रक्षणेन क्षुपाः शीघ्रं वर्धन्ते।"

Synonyms:
  संविवृध्,  विवृध्,  प्रवृध्,  अध्येध्,  अधिवृध्,  अभिवृध्,  ऋध्,  एध्,  पुष्,  प्रकॢप्,  महीय,  रुह्,  समेध्,  उत्तु,  उदृ
verb
 
पूर्वापेक्षया श्रेष्ठतरावस्थाप्राप्यनुकूलः व्यापारः।
 "अहनि अहनि तस्य  कर्मयोगः संविवर्धते।"

Synonyms:
  पाल्,  पुष्,  परिपुष्,  प्रतिपाल्,  भृ,  सम्भृ,  संवृध्,  वृध्,  परिवृध्,  विनी,  अनुनी,  पोषणं कृ,  पालनं कृ,  पालनपोषणं कृ
verb
 
पशुपक्षिणाम् अन्नप्रदानेन पोषणानुकूलव्यापारः।
 "केचन जनाः गृहे मार्जारं पालयन्ति।"

Synonyms:
  रुह्,  अनुरुह्,  एध्,  पुष्,  वृध्,  उपचीय,  जन्,  सञ्जन्
verb
 
उत्पन्नानुकूलः व्यापारः।
 "अस्मिन् वर्षे क्षेत्रेषु अत्यधिकं धान्यं रोहति।"

Capeller

German

 पुष्,  पु॑ष्यति (°ते,  पुष्णाति u. पोषति) gedeihen, 
blühen,  wachsen,  glücklich sein
gedeihen,  machen,  nähren,  fördern, 
hegen und pflegen,  an sich erfahren, 
empfinden,  offenbaren,  zeigen.  p. p. पुष्ट॑
genährt,  wohlgeflegt,  reichlich (s. auch
bes.). Caus. पोषयति aufziehen,  ernähren
(lassen),  hegen,  pflegen. 

Grassman

German

 √puṣ. Der Grundbegriff scheint der des Wachsens der Pflanzen bis zu ihrer vollen Blüthenentwickelung und der des Blühens selbst zu sein. Der letztere Begriff tritt in púṣpa,  púṣia,  púṣkara (s. d.) deutlich hervor. Aus diesem Grund begriff entwickelte sich der des Gedeihens,  des Blühens im übertragenen Sinne,  und ferner mit transitiver Begriffswendung: die Bedeutung „in blühenden Zustand versetzen“,  oder „zur Entwickelung kommen lassen,  wachsen machen,  nähren“,  und mit anderer Beziehung des Objekts „etwas an sich,  wie eine Blüthe,  entwickeln,  es in blühender Fülle erlangen.“ Also 1〉 gedeihen,  blühen in übertragener Bedeutung: 2〉 etwas [A.] zur Blüthe bringen,  in blühen den Zustand versetzen,  herrlicher,  reichlicher machen
 3〉 jemand [A.] zur Entwickelung kommen lassen,  ihn auferziehen,  nähren
 4〉 etwas Herrliches [A.] in üppiger Fülle,  in reichlicher Menge erlangen
 5〉 Caus. gedeihen machen,  nähren
 6〉 Part. puṣṭá,  n.,  Nahrung,  Mahlzeit
 7〉 puṣṭá,  n.,  Wohlstand,  blühender Zustand.
Mit prá etwas Herrliches [A.] erlangen.
Stamm púṣya:
-asi 4〉 vā́riāṇi {164, 49}.
-ati 1〉 {83, 3} (vraté te kṣeti 〰)
 {548, 9}. — 2〉 ánnam asmai {905, 5} (oder als Nachsatz in Bedeutung 1). — 3〉 aryamáṇam,  sákhāyam {943, 6}. — 4〉 krátum {64, 13}
 réknas {958, 3}.
-atas [3. du.] 4〉 yā́ni [Page837] (vásūni) {917, 3} (dyā́vāpṛthivī́).
-atha 2〉 dyā́m pṛthivī́m ca {332, 1}.
-āt [Co.] 1〉 {391, 5} (kṣéme). — 4〉 kṣatrám {317, 1} (dyaús ná).
puṣya:
-asi 1〉 {94, 6} (ā́rtvijyā zu vidvā́n). — 2〉 dhármāṇi {380, 6}
 vásūni {812, 2}. _{812, 3}. — 4〉 krátum,  ndadhī́n gā́s iva {279, 3}
 śrávas puṣṭím ná {443, 1}
 vásu {548, 16}
 vā́riam {959, 2}.
-ati 1〉 sá {244, 3}. — 4〉 vayā́vantam kṣáyam {443, 5}. — 2〉 agnís kā́viā purú víśvām bhū́ma‿iva 〰 {659, 7}. — 4〉 kā́viā rūpám dyaús iva {661, 5}
 sáhas,  ójas {909, 1}.
-atas 4〉 ubháyasya {839, 5} (der Gen. wol durch ubháyasya rājatas herbeigeführt).
-anti 4〉 víśvam 〰 vā́riam {81, 9}
 prá víśvam vā́riam {360, 6} (agnáyas).
-ema 4〉 śúṣmam,  tokám tánayam,  śatám hímās {64, 14}.
-ata (-atā) 2〉 tád vácas {94, 8}.
-antu 1〉 {845, 3}.
Perf. pupuṣ,  stark pupóṣ:
-óṣa [3. s.] 3〉 prajā́s {289, 19}.
-oṣa [dass.] 2〉 ubhaú várṇau {179, 6}. — 3〉 prajā́s {996, 1}.
-uṣyās [Opt.] 2〉 tā́bhis (adbhís) tanúam {930, 9}.
Aor. puṣa:
-ema [Opt.] 2〉 tanúam {954, 1}.
Stamm des Caus. poṣaya:
-at 5〉 sá (rayís) kṣepayat sá 〰 {363, 7}.
Part. púṣyat:
-an 1〉 subhágas {391, 4}. — 4〉 divás vṛṣṭím {218, 15}
 rayím {308, 2}.
-atā 1〉 {388, 5} ná‿ásunvatā sacate 〰 caná.
-ate 1〉 {837, 5}.
-antas 1〉 {304, 5}.
-antī 4〉 nṛmṇám {572, 5}.
Part. Perf. pupuṣvás:
-ā́n 2〉 ṛcā́m póṣam {897, 11}.
Part. II. puṣṭá:
-ám [n.] 2〉 víśvam {114, 1}. — 7〉 {103, 5}
 {881, 4}.
-ám-puṣṭam 6〉 {767, 1} (pári srava).
-ásya 3〉 puṣṭám {881, 4}.
-é 6〉 devā́nām {162, 7}.
-ā́ni 6〉 {203, 4}.
-éṣu 6〉 {912, 1}.
Inf. puṣyás [v. Stamme]:
-áse 1〉 {404, 1}
 {454, 5}
 {573, 5}.
Verbale púṣ nährend,  gedeihen lassend,  enthalten in viśva-,  viśvā-púṣ.

Burnouf

French

 *पुष् पुष्. पुष्णामि 9,  पोषामि 1 et qqf. 
पोषयामि 10
 p. पुपोष
 f2. पोषिष्यामि
 a1.
अपोषिषम्
 pp. पुष्ट। Nourrir,  alimenter.
	-- पुष्यामि 4
 f2. पोक्ष्यामि
 a2. अपुषम्। Etre
alimenté,  croître
		 au fig. être dans sa force,  être
florissant.
		 Jouir de,  posséder,  ac. Vd.
		 Qqf.  nourrir.

Stchoupak

French

 १ पुष्-
 {%puṣyati -te puṣṇāti 
 pupoṣa 
 puṣyate poṣayati 
 %}
पुष्ट- -- être nourri de (instr.),  prospérer,  être à l'aise 
 act.
faire prospérer,  nourrir,  augmenter,  accroître 
 accomplir (vœu), 
obtenir,  gagner,  posséder,  jouir de 
 caus. élever,  nourrir,  faire
prospérer,  soigner 
 faire nourrir par (instr.).

 २ पुष्-
 ag. ifc. qui nourrit 
 qui révèle ou s'accroît par.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.