| YouTube Channel

पुरुहूत (puruhUta)

 
शब्दसागरः
English
पुरुहूत Adj. Invoked by many.
m.
 (-तः) A name of INDRA.
E.
 पुरु
much, हूत worshiped or invoked.
Capeller Eng
English
पुरुहूत॑
a.
 invoked by many
m.
E.
 of Indra.
Yates
English
पुरु-हूत (तः) 1.
m.
 A name of a
Indra.
Wilson
English
पुरुहूत
m.
 (-तः) A name of INDRA.
E.
 पुरु much, हूत worshipped or invoked.
Monier Williams Cologne
English
पुरु—हूत॑
mfn.
 much invoked or invoked by many,
RV.
&c.
&c.
पुरु—हूत॑
m.
N.
 of Indra,
Mn.
MBh.
&c.
 , (-काष्ठा
f.
 I°'s quarter i.e. the east,
Dhūrtan.
-द्विष्
m.
 I°'s foe,
N.
 of Indra-jit,
MW.
 )
Apte Hindi
Hindi
पुरुहूत
वि* पुरु-हूत -
बहुतों से आवाहन किया गया
पुरुहूतः
पुं*
 पुरु-हूतः -
इन्द्र का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पुरुहूत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರ /ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ
व्युत्पत्तिः - > पुरु प्रचुरं हूतमाह्वानं यज्ञेष्वस्य
प्रयोगाः - > १) "तं लोकपालाः पुरुहूतमुख्याः श्रीलक्षणोत्सर्गविनीतवेषाः" २) "पुरुहूतादयं जज्ञे कुन्त्यामेव धनञ्जयः"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-४५, भा० आदि०
पुरुहूत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹುಜನರಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
L R Vaidya
English
puru-hUta {% (I) a. %} invoked by many.
puru-hUta {% (II) m. %} an epithet of Indra, R.iv.3, K.S.vii.45.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
पुरुहूत
पु
पुरुहूत, उलूक, पुरन्दर
उलूकः पुरुहूतः स्यात् पुरुहूतः पुरन्दरः ॥ ३९ ॥
verse 2.1.1.39
page 0010
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
इन्द्रो हरिर्दुश्च्यवनोऽच्युताग्रजो वज्री विडौजा मघवान्पुरंदरः ।
प्राचीनबर्हिः पुरुहूतवासवौ संक्रन्दनाखण्डलमेघवाहनाः ॥ १७१ ॥
सुत्रामवास्तोष्पतिदल्मिशक्रा वृषा शुनासीरसहस्रनेत्रौ ।
पर्जन्यहर्यश्वऋभुक्षिबाहुदन्तेयवृद्धश्रवसस्तुराषाट् ॥ १७२ ॥
सुरर्षभस्तपस्तक्षो जिष्णुर्वरशतक्रतुः ।
कौशिकः पूर्वदिग्देवाप्सरःस्वर्गशचीपतिः ॥ १७३ ॥
पृतनाषाडुग्रधन्वा मरुत्वान्मघवास्य तु ।
-wordlist-
दिक्पाल (पुं), इन्द्र (पुं), हरि (पुं), दुश्च्यवन (पुं), अच्युताग्रज (पुं), वज्रिन् (पुं), विडौजस् (पुं), मघवन् (पुं), पुरन्दर (पुं), प्राचीनबर्हिस् (पुं), पुरुहूत (पुं), वासव (पुं), सङ्क्रन्दन (पुं), आखण्डल (पुं), मेघवाहन (पुं), सुत्रामन् (पुं), वास्तोष्पति (पुं), दल्मि (पुं), शक्र (पुं), वृषन् (पुं), सुनाशीर (पुं), सहस्रनेत्र (पुं), पर्जन्य (पुं), हर्यश्व (पुं), ऋभुक्षिन् (पुं), बाहुदन्तेय (पुं), वृद्धश्रवस् (पुं), तुराषाह् (पुं), सुरर्षभ (पुं), तपस्तक्ष (पुं), जिष्णु (पुं), वरक्रतु (पुं), शतक्रतु (पुं), कौशिक (पुं), पूर्वदिक्पति (पुं), देवपति (पुं), अप्सरःपति (पुं), स्वर्गपति (पुं), शचीपति (पुं), पृतनाषाह् (पुं), उग्रधन्वन् (पुं), मरुत्वत् (पुं), मघवन् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
इन्द्र
इन्द्र, दुश्च्यवन, हरि, सुरपति, सङ्क्रन्दन, वासव, वृत्रारि, बलसूदन, शतमख, वृद्धश्रवस्, कौशिक, जिष्णु, वज्रधर, सहस्रनयन, वास्तोष्पति, गोपति, पर्जन्य, मघवन्, वृषन्, हरिहय, प्राचीनबर्हिस्, पुरुहूत, पृतनाषाट्, पुरन्दर, पूर्वदिक्पति, स्वाराज्, आखण्डल, तुराषाह्, सुत्रामन्, गोत्रभिद्, सुनासीर, शक्र, उग्रधन्वन्, हरिवत्, पाकशासन, दिवस्पति, विडौजस्, मरुत्वत्, मेघवाहन
इन्द्रो दुश्च्यवनो हरिः सुरपतिः सङ्क्रन्दनो वासवो,
वृत्रारिर्बलसूदनः शतमखो वृद्धश्रवाः कौशिकः ।
जिष्णुर्वज्रधरः सहस्रनयनो वास्तोष्पतिर्गोपतिः,
पर्जन्यो मघवा वृषा हरिहयः प्राचीनबर्हिः स्मृतः ॥ ५२ ॥
पुरुहूतः पृतनाषाट् पुरन्दरः पूर्वदिक्पतिः स्वाराट् ।
आखण्डलस्तुराषाट् सुत्रामा गोत्रभित्सुनासीरः ॥ ५३ ॥
शक्रः स्यादुग्रधन्वा च हरिवान्पाकशासनः ।
दिवस्पतिर्विडौजाश्च मरुत्वान्मेघवाहनः ॥ ५४ ॥
verse 1.1.1.52
page 0008
नाममाला
Sanskrit
देवपति, सेन्द्रपति, स्वर्गवासपति, स्वर्गपति, नाकपति, नाकेन्द्र, शक्र, इन्द्र, शुनासीर, शतक्रतु, प्राचीनबर्हिस्, सुत्रामन्, वज्रिन्, आखण्डल, हरि, बलशत्रु, गोत्रशत्रु, पाकशत्रु, नमुचिशत्रु, वृत्रहन्, सहस्राक्ष, गीर्वाणेश, पुरन्दर, विडौजस्, अश्व, अप्सरोनाथ, वासव, हरिवाहन, मरुत्, मरुत्वत्, वृषन्, ऐरावणाधिप, शतमन्यु, तुराषाह्, पुरुहूत, कौशिक, संक्रन्दन, मघवन्, पुलोमारि, मरुत्सख
तत्पतिः शक्र इन्द्रश्च शुनासीरः शतक्रतुः ।
प्राचीनबर्हिः सुत्रामा वज्री चाखण्डलो हरिः ॥ ५७ ॥
शत्रुर्बलस्य गोत्रस्य पाकस्य नमुचेरपि ।
वृत्रहा च सहस्राक्षो गीर्वाणेशः पुरन्दरः ॥ ५८ ॥
विडौजाश्चाप्सरोनाथो वासवो हरिवाहनः ।
मरुतश्च मरुत्वाँश्च वृषा चैरावणाधिपः ॥ ५९ ॥
शतमन्युस्तुराषाट् च पुरुहूतश्च कौशिकः ।
संक्रन्दनोऽथ मघवान् पुलोमारिर्मरुत्सखः ॥ ६० ॥
verse 0.1.1.57
page 0032
Mahabharata
English
Puruhūta = Indra, q.v.--Do.^2 = Mahāpurusha (Mahāpurushastava).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुरुहूतः
पुं,
 (पुरु प्रचुरं हूतमाह्वानं यज्ञेषुयस्य । पुरु यथा स्यात्तया हूयते यज्वभिरितिवा । यद्वा, पुरूणि बहूनि हूतानि नामानियस्य ।) इन्द्रः । इत्यमरः । १ । १ । ४४ ॥
(यथा, महाभारते । १ । १२६ । २५ ।“पुरुहूतादयं जज्ञे कुन्त्यामेव धनञ्जयः ॥
”प्रचुरनामविशिष्ठे, त्रि । यथा, भागवते ।८ । १ । १३ ।“स विश्वकायः पुरुहूत ईशःसत्यः स्वयंज्योतिरजः पुराणः ॥
”स्त्री, भगवती । सा तु पुष्करे पीठस्थाने विरा-जते । यथा, देवीभागवते । ७ । ३० । ५९ ।“विश्वे विश्वेश्वरीं प्राहुः पुरुहूताञ्च पुष्करे ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुरुहूत
पु०
 पुरूणि पचुराणि हूतानि नामान्यस्यपुरुर्दैत्यभेदो हूतो युद्धार्थं येन वा । इन्द्रे अमरः ।
Capeller
German
पुरुहूत॑ vielgerufen
m.
 Bein. Indra's.
Grassman
German
puru-hūtá, a., von vielen angerufen, vielgerufen [hūtá von hū].
-a indra {63, 2}
{174, 3}
{30, 10}
{104, 7}
{121, 9}
{264, 5}. _{264, 7}. _{264, 8}
{266, 16}
{285, 8}
{288, 17}
{312, 8}
{316, 7}
{385, 4}
{390, 2}. _{390, 3}
{459, 11}
{460, 13}
{462, 5}
{463, 4}. _{463, 11}
{465, 3}
{468, 6}
{540, 1}
{543, 2}
{548, 17}. _{548, 26}
{641, 12}
{644, 8}. _{644, 9}
{666, 15}
{675, 6}. _{675, 11}. _{675, 13}
{707, 12}
{868, 7}. _{868, 10}
{869, 2}
{928, 1}
{930, 1}
{973, 3}
{1006, 1}
agne {44, 7}
{924, 9}
(indra oder tvaṣtar) {223, 3}
indo {764, 4}
{776, 27}
(pūṣan) {624, 15}
manyo {910, 6}.
-ás índras {177, 1}
{100, 6}. _{100, 11}. _{100, 18}
{313, 5}
{384, 1}
{459, 1}
{475, 2}
{622, 32}
{636, 7}. _{636, 11}
{954, 8}
(sómas) {799, 6}.
-ám índram {51, 1}
{271, 5}
{264, 10}
{285, 1}
{316, 5}
{464, 8}
{488, 11}
{548, 20}
{635, 1}
{701, 2}
{930, 10}
rátham {867, 1}.
-ā́ya (índrāya) {269, 2}
{486, 22}.
-ā́ [A. du.] (aśvínau) {504, 1}.
-é [N. du. f.] uṣā́sānáktā {518, 6}.
Burnouf
French
पुरुहूत पुरुहूत
m.
 (ह्वे) ép. d'Indra.