पुरातन (purAtana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पुरातन mfn.
   (-नः-नी-नं)
	 1. Old,  ancient.
	 2. Worn out.
	 m.
  (-नः) An
epithet of Vishṇu.
 E.
  पुरा old,  ठ्य,  aff.
  ,  and तुट् augment.

Capeller Eng

English

 पुरातन f.
  ई existing from of old,  former,  ancient, 
loc.
  in the times of old
 m.
  pl.
  the ancients. 

Yates

English

 पुरातन (नः-नी-नं)
a. Old,  ancient.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्वतन 	-	 pUrvatana 	-	 adj.
  	-	 ancient
निगम 	-	 nigama 	-	 m.
  	-	 corporation  [ Com.  (ancient word) ]
फिरङ्गिन् 	-	  phiraGgin 	-	 m.
  	-	  Frank  [ ancient German tribe ]
पुराण 	-	  purANa 	-	 adj.
  	-	 ancient
प्रण 	-	  praNa 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्वकालिन 	-	  pUrvakAlina 	-	 adj.
  	-	 ancient
सनातन 	-	  sanAtana 	-	 adj.
  	-	 ancient
मौल 	-	  maula 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्व्य 	-	  pUrvya 	-	 adj.
  	-	 ancient
चिरत्न 	-	  ciratna 	-	 adj.
  	-	 ancient
जीर्ण 	-	  jIrNa 	-	 adj.
  	-	 ancient
पर 	-	  para 	-	 adj.
  	-	 ancient
पौराण 	-	  paurANa 	-	 adj.
  	-	 ancient
पौर्विक 	-	  paurvika 	-	 adj.
  	-	 ancient
पुरावृत्त 	-	  purAvRtta 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्व 	-	  pUrva 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्वज 	-	  pUrvaja 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्वकालिक 	-	  pUrvakAlika 	-	 adj.
  	-	 ancient
पूर्वसू 	-	  pUrvasU 	-	 adj.
  	-	 ancient

पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	 archaic
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	 old
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	 ancient
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 n.
  	-	 legend
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	  used-up
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	  worn out
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	  belonging to the past
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	  former
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 adj.
  	-	  antique
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 m.
  	-	  ancients
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 n.
  	-	  ancient story
पुरातन 	-	 purAtana 	-	 n.
  	-	  old legend

 
   पुरातन  purAtana  n.
    legend    
   विवरण  vivaraNa  n.
    legend   [ computer ]   
   इतिहास  itihAsa m.
   legend   
   रास  rAsa m.
   legend    
   आख्यान  AkhyAna n.
   legend   
   ऐतिहासिक  aitihAsika adj.
   legendary   
   पुराकथा  purAkathA f.
   old legend   
   पुरातन  purAtana n.
   old legend    
   ऐतिह्य  aitihya n.
   legendary account  
   पुरावृत्तकथा  purAvRttakathA f.
   old story or legend    
   सप्तकुमारिकवदान  saptakumArikavadAna n.
   legend of the 7 maids  
   पुराण  purANa n.
   ancient tale or legend    
   लोककथा  lokakathA f.
   popular legend or fable  
   प्रवक्तृ  pravaktR adj.
   first relater of a legend    
   ऐतिहासिक  aitihAsika adj.
   derived from ancient legends  
   शतपद्म  zatapadma n.
   legends with a hundred petals   
   पौराणिक  paurANika adj.
   versed in ancient legends and stories  
   कालकूटीय  kAlakUTIya n.
   legend of ziva and the poison kAlakUTa   
   नाराशंस  nArAzaMsa n.
   tale or legend in honour of liberal men  
   ऐतिहासिक  aitihAsika m.
   one who relates or knows ancient legends   
   अवदानकल्पलता  avadAnakalpalatA f.
   storehouse of legends of buddha's life and acts  
   विक्रमभारत  vikramabhArata n.
   modern collection of legends about vikramAditya and of Pauranic stories   
   पूर्वयायात  pUrvayAyAta n.
   more ancient form of the legend of king yayAti or that current in the east  
   अपदान  apadAna n.
   legend treating of former and future births of men and exhibiting the consequences of their good and evil actions     
            

 
   पुरातन  purAtana  adj.
    archaic     
   अव्यवहारित  avyavahArita    archaic     
   नाधुनिक  nAdhunika adj.
   archaic    
   कालान्तरित  kAlAntarita adj.
   archaic     
   आर्ष  ArSa adj.
   archaic     

Wilson

English

 पुरातन
mfn.
   (-नः-नी-नं) Old,  ancient.
E.
  पुरा old,  द्यु aff.
  ,  and तुट् augment.

Apte

English

पुरातन [purātana],  a.
  (-नी f.
 )

Old,  ancient
 बहिर्विकारं प्रकृतेः परं विदुः पुरातनं त्वां पुरुषं पुराविदः Śi.*
  12.6
 स एवायं मया ते$द्य योगः प्रोक्तः पुरातनः Bg.*
  4.3.

Aged,  primeval
 त्वां न वेद्मि पुरुषं पुरातनम् R.*
  11.85
 Ku.*
  6.9.

Worn out,  decayed.

नः An epithet of Viṣṇu.

(pl. ) The ancients.

(नम्) An ancient story.

A Purāṇa. 

Apte 1890

English

 पुरातन a. (नी f.) 1 Old,  ancient
 Śi. 12. 60
 Bg. 4. 3. 
2 Aged,  primeval
 R. 11. 85
 Ku. 6. 9. 
3 Worn out,  decayed. 
नः 1 An epithet of Viṣṇu. 
2 (pl.) The ancients. (
नं) An ancient story. 

Monier Williams Cologne

English

 पुरा-तन mf(ई)n.  belonging to the past,  former,  old,  ancient (°ने ind.
  formerly,  in olden times),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 used-up,  worn out,  Suśr.
 

 पुरा-तन m.
  pl.
  the ancients,  Rājat.
 

 पुरा-तन n.
  an ancient story,  old legend,  R.
 

 a Purāṇa,  Hcat.
 

Monier Williams 1872

English

 पुरातन,  अस्,  ई,  अम्,  belonging to the past, 
former,  old,  ancient
 worn out
 (आस्),  m. pl. the
ancients
 (अम्),  n. an ancient story,  old legend
(ए),  ind. in past times,  formerly.

 पुरातन पुरातन। See p. 583,  col. 3.

Macdonell

English

 पुरातन purā-tana,  a.
  (ī) belonging to the 🞄olden time,  bygone,  former,  ancient,  old: 🞄lc. formerly,  in olden times,  in bygone ages
 🞄m.  pl.
  the ancients.

Benfey

English

 पुरातन पुरा + तन, 
 I. adj.
 ,  f.
  नी, 
Old,  ancient,  Man.  3,  213.
 II. n.
  An
old tale,  Rām.  1,  45,  13. -- Cf.  Lat. (re-
garding the form) prôtenus.

Apte Hindi

Hindi

पुरातन
वि* - "पुरा + ट्यु,  तुटु"
"पुराना,  प्राचीन"

पुरातन
वि* - "पुरा + ट्यु,  तुटु"
"वयोवृद्ध,  प्राक्कालीन"

पुरातन
वि* - "पुरा + ट्यु,  तुटु"
"घिसाघिसाया,  क्षीण"

पुरातनः
पुं*
  - -
विष्णु का विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पुरातन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಚೀನವಾದ /ಹಳೆಯದಾದ
निष्पत्तिः - > पुरा - "ट्युः" तुडागमश्च (४-३-२३)
व्युत्पत्तिः - > पुरा भवः
प्रयोगाः - > "स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः"
उल्लेखाः - > गीता०४-३
पुरातन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೃದ್ಧ /ಹಳೆಯ ಕಾಲದವನು
प्रयोगाः - > "पुरातनाः पुराविद्भिः धातार इति कीर्तिताः"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-९
पुरातन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹಾವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > प्रतिकल्पं विद्याप्रद्योतनात् एवमेव पुरा पूर्वं भवति इति ("विद्याप्रद्योतनाद्योऽसौ प्रतिकल्पं पुरातनः" इति निरुक्तेः)
प्रयोगाः - > "उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः"
उल्लेखाः - > वि० स०

L R Vaidya

English

 purA-tana {% (I) a. %} 1. old,  ancient,  Bg.iv.3,  K.S.vi.9
 2. worn out.

 purA-tana {% (II) m. %} an epithet of Vishṇu.

Bopp

Latin

 पुरातन Adj. (fem. ई,  a पुरा suff. तन) antiquus,  pristinus.
SU. 1. 1. N. 24. 49. BH. 4. 3.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पूर्वतन,  प्राचीन,  पुरातन,  भूतपूर्व
adjective
 
पूर्वकालसम्बन्धी अनुक्रमेण पूर्वः वा।
 "पूर्वतनः भरतदेशः कोऽपि भिन्नः एव।/ मम पूर्वतनं गृहं अतिविस्तृतम् आसीत्।"

Synonyms:
  पुराण,  पुरातन,  प्राक्कालीन,  पौराण,  प्राक्तन,  प्राचीन
adjective
 
यस्य निर्माणात् महान् कालः अतीतः।
 "अस्मिन् सङ्ग्रहालये नैकानां प्राचीनानां वस्तूनां सङ्ग्रहः अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sngon
१) आदि २) पुरा ३) पुराण ४) पुरातन ५) पुरिम ६) पूर्व ७) पूर्वक ८) पौराणिक ९) पौर्विक

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नवं नवीनं सद्यस्कं प्रत्यग्रं नूत्ननूतने ।
नव्यं चाभिनवे जीर्णे पुरातनं चिरंतनम् ॥ १४४८ ॥
पुराणं प्रतनं प्रत्नं जरन्मूर्तं तु मूर्तिमत् ।
-wordlist-
 
नव (क्ली),  नवीन (क्ली),  सद्यस्क (क्ली),  प्रत्यग्र (क्ली),  नूत्न (क्ली),  नूतन (क्ली),  नव्य (क्ली),  अभिनव (क्ली),  जीर्ण (क्ली),  पुरातन (क्ली),  चिरन्तन (क्ली),  पुराण (क्ली),  प्रतन (क्ली),  प्रत्न (क्ली),  जरत् (त्रि),  मूर्त (क्ली),  मूर्तिमत् (त्रि)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

जीर्ण
जीर्ण,  जरत्,  पुराण,  प्रत्न,  प्रतन,  पुरातन
जीर्णं जरत्पुराणं प्रत्नं प्रतनं पुरातनं प्रोक्तम् ।
verse 4.1.1.711
page 0082

Mahabharata

English

Purātana = Vishṇu (1000 names).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  पुरातनः
Root:  पुरातन
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ old
⇒ former
⇒ ancient
⇒ archaic
⇒ used-up
⇒ antique
⇒ worn out
⇒ ancients
⇒ belonging to the past
Shloka(s): 
3|1|77|1 ► पुराणे प्रतनप्रत्नपुरातनचिरन्तनाः। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|1|77|1 ⇢ पुराणः (पुराण) (पुं) ⇒ old, ancient, antique, age-old, ancients, karSa or measure of silver, belonging to ancient or olden times
➠ 3|1|77|1 ⇢  (पुराण) (स्त्री) ⇒ old, ancient, antique, age-old, ancients, karSa or measure of silver, belonging to ancient or olden times
➠ 3|1|77|1 ⇢ पुराणम् (पुराण) (नपुं) ⇒ old, ancient, antique, age-old, ancients, karSa or measure of silver, belonging to ancient or olden times
➠ 3|1|77|1 ⇢ प्रतनः (प्रतन) (पुं)
➠ 3|1|77|1 ⇢  (प्रतन) (स्त्री)
➠ 3|1|77|1 ⇢ प्रतनम् (प्रतन) (नपुं)
➠ 3|1|77|1 ⇢ प्रत्नः (प्रत्न) (पुं) ⇒ old, former, ancient, customary, preceding, traditional
➠ 3|1|77|1 ⇢  (प्रत्न) (स्त्री) ⇒ old, former, ancient, customary, preceding, traditional
➠ 3|1|77|1 ⇢ प्रत्नम् (प्रत्न) (नपुं) ⇒ old, former, ancient, customary, preceding, traditional
➠ 3|1|77|1 ⇢ पुरातनः (पुरातन) (पुं) ⇒ old, former, ancient, archaic, used-up, antique, worn out, ancients, belonging to the past
➠ 3|1|77|1 ⇢  (पुरातन) (स्त्री) ⇒ old, former, ancient, archaic, used-up, antique, worn out, ancients, belonging to the past
➠ 3|1|77|1 ⇢ पुरातनम् (पुरातन) (नपुं) ⇒ old, former, ancient, archaic, used-up, antique, worn out, ancients, belonging to the past
➠ 3|1|77|1 ⇢ चिरन्तनः (चिरन्तन) (पुं) ⇒ old, ziva, brahmA, antique, ancients, existing from ancient times
➠ 3|1|77|1 ⇢  (चिरन्तन) (स्त्री) ⇒ old, ziva, brahmA, antique, ancients, existing from ancient times
➠ 3|1|77|1 ⇢ चिरन्तनम् (चिरन्तन) (नपुं) ⇒ old, ziva, brahmA, antique, ancients, existing from ancient times
Related word(s): 
जातिः ➡ द्रव्यम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पुरातनः,  पुं,
   (पुरा भवः । पुरा + ट्युस्तुट् च ।)पुराणः । तद्वैदिकपर्य्यायः । प्रत्नम् १ प्रदिवः२ प्रवयाः ३ सनेमि ४ पूर्व्वम् ५ अह्नाय ६ ।इति षट्पुराणनामानि । इति वेदनिघण्टौ ३अध्यायः ॥
 (विष्णुः । यथा,  महाभारते । १३ ।१४९ । ६६ ।“उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ॥
”)

 पुरातनः,  त्रि,  (पुरा पूर्व्वस्मिन् काले भवः । पुरा+ “सायंचिरेति ।” ४ । ३ । २३ । इति ष्ट्युस्तुट्च ।) पूर्व्वकालभवः । पुराण इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । पुराणः २ प्रतनः ३ प्रत्नः ४ चिर-न्तनः ५ । इत्यमरः । ३ । १ । ७७ ॥
 चिरत्नः ६ ।इति जटाधरः ॥
 (यदुक्तं नीतिशास्त्रे ।“नवं वस्त्रं नवं छत्रं नव्या स्त्री नूतनं गृहम् ।सवत्र नूतनं शस्तं सेवकान्ने पुरातने ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पुरातन त्रि०
  पुराभवः पुरा + ट्यु--तुट् च । १ पुराभवे अमरःस्त्रियां ङीप् । २ विष्णौ पु०
  “ज्ञानगम्यः पुरातनः”विष्णुसं० । “कालेनापरिच्छिन्नत्वात पुराऽपि भवतीतिपुरातनः” भा० ।

Capeller

German

 पुरातन f.
  ई ehemalig,  alt,  antik
 Loc. in
alten Zeiten.  m.
  Pl. veteres. n.
  alte
Sage,  ein Purāṇa.

Burnouf

French

 पुरातन पुरातन a. (sfx. तन) antique,  ancien, 
primordial.

Stchoupak

French

 पुरातन-
 -ई- a. provenant du passé. vieux,  ancien 
 nt. vieille
histoire,  légende.
°मुनि- m.
  Arjuna.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.