| YouTube Channel

पुद्गलः (pudgalaH)

 
Apte Hindi
Hindi
पुद्गलः
पुं*
- पुत् कुत्सितं -गलो यस्मात् ब* स*
परमाणु
पुद्गलः
पुं*
- पुत् कुत्सितं -गलो यस्मात् ब* स*
"शरीर, भूतद्रव्य"
पुद्गलः
पुं*
- पुत् कुत्सितं -गलो यस्मात् ब* स*
आत्मा
पुद्गलः
पुं*
- पुत् कुत्सितं -गलो यस्मात् ब* स*
शिव का विशेषण
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुद्गलः,
पुं,
(पूरणात् पुत् गलनात् गलः ततः कर्म्म-धारयः वृद्धिह्नासवत्त्वाद्देहस्य तथात्वम् ।)देहः (यथा, पार्श्वनाथचरिते १२ ११० ।“चक्रुः शिरसि भाले नेत्रे सर्व्वाङ्गपुद्गले
”)आत्मा इति शब्दरत्नावली
परमाणुः ।यथा, --“स्थूला मध्यास्तथा सूक्ष्माः सूक्ष्मात् सूक्ष्म-तराश्च ये ।देहभेदा भवान् सर्व्वे ये केचित् पुद्गलाश्रयाः
”इति विष्णुपुराणे अंशे २० अध्यायः
“पूर्य्यन्ते गलन्ति चेति पुद्गलाः वृद्ध्यपक्षय-भाजो येऽवयवास्तदाश्रया देहभेदाः यथाहुः ।पूरणाद्गलनाद्देहे पुद्गलाः परमाणव इति ।”इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी
पुद्गलः, त्रि, (पुत् वर्द्धनशीलः गलो ह्नासवांश्चेतिकर्म्मधारयः ।) सुन्दराकारः इति शब्द-रत्नावली
रूपादिमद्द्रव्यम् इति हेम-चन्द्रः