पीयूष (pIyUSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पीयूष n.
  (षं)
	 1. The food of the gods,  ambrosia,  nectar.
	 2. Milk.
	 mn. 
(-षः-षं) The milk of a cow during the first seven days after calv-
ing.
 E.
  पीय Sautra root,  to be kind or love,  ऊषन् Unādi aff.
   In
the last sense the word is also written पेयूष ।

Capeller Eng

English

 पीयू॑ष m.
  n.
  biestings,  cream,  juice,  Soma,  nectar. 

Yates

English

 पीयूष (षं) 1.
n.
  The food of the gods, 
ambrosia.
m.
  n.
  Milk of the cow
for 7 days after calving.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 m.
  n.
  	-	  coffee
पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	  biestings
पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	  any thick fluid
पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	  cream
पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	  juice
पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	  milk of a cow during the first seven days after calving
पीयूष 	-	 pIyUSa 	-	 n.
  	-	  nectar
पीयूषति  { पीयूष } 	-	 pIyUSati  { pIyUSa } 	-	 verb 	-	  become or turn into nectar

 
   पीयूष  pIyUSa m.
 n.
   biestings   
   पेयूष  peyUSa n.
   biestings      
            

Wilson

English

 पीयूष
n.
  (-षं) The food of the gods,  ambrosia,  nectar.
2 Milk.
mn.  (-षः-षं) The milk of a cow during the first seven days after
calving.
E.
  पीय Sautra root,  to be kind or love,  ऊषन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

पीयूषः [pīyūṣḥ] षम् [ṣam],  षम् [पीय्-उषन्,  Uṇ.*
  4.76]

Nectar,  ambrosia
 मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः Bh.*
  2.78
 इमां पीयूष- लहरीम् G. L.*  53.

Milk in general.

The milk of a cow during the first seven days after calving.

The first milk given by a cow after calving. Comp.
   -धामन् m.
  the moon.  -भानुः the moon
 तत् सर्वं जयति प्रसादमहिमा पीयूषभानोरयम् Cholachampūkāvyam 5.63.-महस् m.
 , 

रुचिः the moon. 

वर्षः a shower of nectar.

the moon. 

Apte 1890

English

 पीयूषः 
षं [पीय् 
ऊषन्,  Uṇ. 4. 76] 1 Nectar,  ambrosia
 मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः Bh. 2. 78
 इमां पीयूषलहरीं G. L. 53. 
2 Milk in general. 
3 The milk of a cow during the first seven days after calving. 
4 The first milk given by a cow after calving. 
Comp. 
महस् m. 
रुचिः {1} the moon. {2} camphor. 
वर्षः {1} a shower of nectar. {2} the moon. {3} camphor. 

Monier Williams Cologne

English

 1. पीयू॑ष mn.  the milk of a cow during the first seven days after calving,  biestings

 (met.) any thick fluid,  cream,  juice,  RV.
  
 AV.
  
 Kauś.
 
 Suśr.

 nectar (the drink of immortality produced at the churning of the ocean of milk),  Kāv.
  &c.
  

 2. पीयूष Nom.
   P.
  °षति,  to become or turn into nectar,  MW.
  

Monier Williams 1872

English

 1. पीयूष,  अस्,  अम्,  m. n. (said to be fr. the
Sautra rt. 1. पीय्),  the first milk given by a cow
after calving,  biestings
 the milk of a cow during
the first seven days after calving
 any thick fluid, 
cream,  juice (Sāy. = रस-भूतम् पयः,  अभिन-
वम् पयः)
 the drink of immortality produced at
the churning of the ocean of milk,  the food of the
gods,  ambrosia,  nectar
 milk
 [cf. पेयूष।]
—पी-
यूष-महस्,  आस्,  or पीयूष-रुचि,  इस्,  m. ‘bright
with nectar, ’ the moon (whose rays are said to be
filled with nectar).
—पीयूष-वर्ण,  अस्,  आ,  अम्, 
milk-white,  white as milk.
—पीयूष-वर्ष,  अस्, 
अम्,  m. n. a shower of nectar or ambrosia.
—पी-
यूषवर्षाय,  Nom. A. पीयूषवर्षायते,  -यि-
तुम्,  to become or turn into a shower of nectar.

 2. पीयूष,  Nom. P. पीयूषति,  पीयूषितुम्,  to
become or turn into nectar.

 पीयूष 1. 2. पीयूष। See under पीन,  col. 1.

Macdonell

English

 पीयूष pī-y-ū́ṣ-a,  m.
  n.
  first weekʼs milk 🞄of a cow,  biestings
 cream
 juice
 nectar 🞄(obtained at the churning of the ocean of 🞄milk): -bhānu,  m.
  (nectar-rayed),  moon
 🞄-bhuj,  m.
  (nectar-quaffer),  god
 -varṣā-ya,  🞄den.  Ā. become a shower of nectar.

Benfey

English

 पीयूष पीयूष,  probably पीवस् (ved.
grease,  cf.  पीवन्),  + अ, 
 1. n.
  The food
or beverage of the gods,  nectar, 
Böhtl. Ind. Spr. 838.
 2. m.
  and n.
  The milk
of a cow during the first seven days
after calving.

Apte Hindi

Hindi

पीयूषः
पुं*
  - पीय् + ऊषन्
सुधा

पीयूषः
पुं*
  - पीय् + ऊषन्
दूध

पीयूषः
पुं*
  - पीय् + ऊषन्
ब्याने के बाद पहले सात दिन का गाय का दूध

पीयूषम्
नपुं*
   - पीय् + ऊषन्
सुधा

पीयूषम्
नपुं*
   - पीय् + ऊषन्
दूध

पीयूषम्
नपुं*
   - पीय् + ऊषन्
ब्याने के बाद पहले सात दिन का गाय का दूध

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पीयूष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಮೃತ
निष्पत्तिः - > पीय (सौत्रधातुः) - "ऊषन्" (उ० ४-७६)
व्युत्पत्तिः - > पीय्यते इति
प्रयोगाः - > "पीयूषधारानधराभिरन्तस्तासां रसोदन्वति मज्जयामः"
उल्लेखाः - > नैष० ३-४२
पीयूष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೀರ /ಹಾಲು
पीयूष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರು ಹಾಕಿದ ಏಳು ದಿನಗಳೊಳಗಿನ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು
विस्तारः - > १) स्यात्पेयूषं च पीयूषं नवक्षीरेऽमृतेऽपि च" - हारा० २) नवसूतगवीदुग्धे पीयूषममृतेऽपि च" - नानार्थर० ३) पीयूषोऽभिनवं पयः" - अम०

L R Vaidya

English

 pIyUza {% m.n. %} 1. Nectar,  ambrosia,  मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः Bhartr.ii.78
 2. milk in general
 3. the milk of a cow during the first seven days after calving.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

वाज
क्ली
वाज,  अन्न,  गुरु,  पीयूष
वाजमन्नं गुरुर्वाजो वाजं पीयूषमिष्यते ।
verse 2.1.1.50
page 0011

कञ्ज
क्ली
कञ्ज,  पीयूष,  पद्म
कञ्जः केशविशेषे च कञ्जं पीयूषपद्मयोः ॥ ८६ ॥
verse 3.1.1.86
page 0013

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
तेषां यानं विमानोऽन्धः पीयूषममृतं सुधा ॥ ८९ ॥
-wordlist-
 
विमान (पुंक्ली),  देवयान (क्ली),  अन्धस् (क्ली),  पीयूष (क्ली),  अमृत (क्ली),  सुधा (स्त्री)

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
पेयूषमपि पीयूषं कूचिकापि च कूर्चिका ॥ २८ ॥
-wordlist-
 
पीयूष (क्ली),  कूचिका (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अमृत
अमृत,  त्रिदशाहार,  सुधा,  पीयूष
अमृतं त्रिदशाहारः सुधा पीयूषमुच्यते ॥ १३३ ॥
verse 1.1.1.133
page 0016

ऊधस्य
ऊधस्य,  क्षीर,  दुग्ध,  स्तन्य,  पयस्,  पीयूष
ऊधस्यं क्षीरं स्याद्दुग्धं स्तन्यं पयश्च पीयूषम् ।
verse 2.1.1.274
page 0033

Vedic Reference

English

 Pīyūṣa is found in the Rigveda^1 and later^2 in the sense of
the first milk of the cow after calving,  ‘biestings.’ Usually
the term is applied metaphorically to the sap of the Soma
plant.^3
1) Cf. ii. 35,  5,  where it is applied
figuratively to the mothers of Agni.
2) Kauśika Sūtra,  xix. 15. Cf. Av.
viii. 9,  24.
3) Rv. ii. 13,  1
 iii. 48,  2
 vi. 47,  4
x. 94,  8,  etc.
Cf. Geldner,  Rigveda,  Glossar,  110.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पीयूषं,  क्ली,
   (पीय्यते इति । पीय सौत्रधातुः +“पीयेरूषन् ।” उणां । ४ । ७६ । इति ऊषन् ।)अमृतम् । इत्यमरः । १ । १ । ५१ ॥
 (यथा, काशीखण्डे । २९ । ४९ ।“खरसन्तापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् ॥
”)दुग्धम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (यथा,  --“पानीयं क्लमनाशनं श्रमहरं मूर्च्छापिपासापहंतन्द्राच्छर्द्दिविबन्धहृद्बलकरं निद्राहरं तर्पणम् ।हृद्यं गुप्तरसं ह्यजीर्णशमकं नित्यं हितं शीतलंलघ्वच्छं रसकारणन्तु निगते पीयूषवज्जी-विनम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे ॥
)

 पीयूषः,  पुं,
   क्ली,
   (पीय + ऊषन् ।) अभिनवं पयः ।नवप्रसूताया गोः सप्तदिनाभ्यन्तरीणदुग्धम् ।इत्यमरभरतौ ॥
“अथ पीयूषपेयूषे नवं सप्तदिनावधि ।”इति शब्दार्णवः ॥
“आसप्तरात्रप्रभवं क्षीरं पेयूष उच्यते ॥
”इति हारावली ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पीयूष न०
  पीय--ऊषन् । देवानां पेयभेदे १ अमृते । नवप्रसूता-याः गोः आसप्तरात्रभवे २ दुग्धे च अमरः । तत्रपेयूषमपि

Capeller

German

 पीयूष॑ m.
  n.
  Biestmilch,  Rahm,  Saft,  Soma, 
Nektar.

Grassman

German

 pīyū́ṣa,  m. n.,  Biestmilch [von 2. pī = pi],  im bildlichen Sinne für den Saft des Soma.
-as {821, 3}. _{821, 6} (divyás,  divás).
-am {226, 5}
 {488, 4}
 {889, 3}
 {913, 17}
 aṃśós {204, 1}
 {282, 2}
 {920, 8}
 divás {763, 2}
 {797, 9}
 {822, 8}
 {920, 8}.

Stchoupak

French

 पीयूष-
 m.
  nt. nectar (produit par le barattement de l'océan) 
-ता- f.
  fait d'être ce nectar.
°गरल- nt. nectar et poison. 
°द्युति- °धामन्- °भानु- मयूख- m.
  lune.
°पूर्ण- a. v. plein de nectar.
°भुज्- m.
  dieu.
°वर्षायते dén.  devenir une pluie de nectar.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.