| YouTube Channel

पीडनं (pIDanaM)

 
Apte 1890
English
पीडनं [पीड् भावे ल्युट्] 1 Paining, distressing, oppressing, inflicting pain
Ms. 9. 299
Pt. 1. 345.
2 (a) Squeezing, pressing
दोर्वल्लिबंधनिबिडस्तनपीडनानि Gīt. 10
दंतौष्ठपीडननखक्षतरक्तसिक्तां Ch. P. 44. (b) Pressure
Māl. 9. 38.
3 An instrument for pressing.
4 Taking, holding, seizing
as in करपीडन or पाणिपीडन q. v.
5 Laying waste, devastation.
6 Threshing corn.
7 An eclipse
as in ग्रहपीडन q. v.
8 Suppressing sounds, a fault in the pronunciation of vowels.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पीडनं,
क्ली,
(पीड वाधे अवगाहे वा + भावे-ल्युट् ।) शस्यादिसम्पन्नदेशस्य परचक्रेण पीड-नम् शत्रुकृतगाढप्रहारः इति केचित् ।पदाक्रमणम् इति केचित् इति भरतः
तत्-पर्य्यायः अवमर्द्दः इत्यमरः १०९
(यथा, देवीभागवते १२ १३ ।“पीडनञ्चैव पाञ्चाल्या स्तथा द्यूते पराजयः
”)दुःखनम् यथा, --“भरणं पोष्यवर्गस्य प्रशस्तं स्वर्गसाधनम् ।नरकं पीडने चास्य तस्माद्यत्नेन तं भरेत्
”इति दायभागधृतमनुवचनम्
मर्द्दनम् टिपन चापन इत्यादि भाषा यथा, --“गर्भोऽभिघातविषमाशनपीडनाद्यैःपक्वं द्रुमादिव फलं पतति क्षणेन
”इति माधवकरः