पिप्पल (pippala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishपिप्पल - pippala - - holy fig tree [ Ficus Religiosa - Bot. ]
पिप्पल - pippala - - kind of bird
पिप्पल - pippala - - sleeve of a jacket or coat
पिप्पल - pippala - - nipple
पिप्पल - pippala - - sacred fig-tree
पिप्पल - pippala - - sensual enjoyment
पिप्पल - pippala - - sleeve of a coat
पिप्पल - pippala - - water
पिप्पल - pippala - - berry
Wilson
EnglishApte
Englishपिप्पलः [pippalḥ], 1 The holy fig-tree (Mar. पिंपळ)
1.32.
A nipple.
The sleeve of a jacket or coat.
A bird kept free (not confined in a cage).
लम् A berry in general.
A berry of the holy fig-tree.
Sensual enjoyment
3.4.8.
Water.
The effect arising from acts (कर्मजन्यफल)
Muṇḍa. 3.1.1
एकस्तयोः खादति पिप्पलान्नमन्यो निरन्नो$पि बलेन भूयान् 11. 11.6. -अद, -अशन
eating the fruit of the Pippala tree.
given to sensual pleasures.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishपिप्पल पिप्पल, अस्, m. (said to be fr. rt.
3. पा), the holy fig-tree, Ficus Religiosa [cf. अश्वत्-
थ]
a kind of bird
a nipple (so called from its
similarity to a berry)
the sleeve of a jacket or coat
N. of a son of Mitra and Revatī
(आस्), m. pl., N.
of a school of the Atharva-veda
(आस्), f., N. of a
river
(ई), f. a berry
long pepper, Piper Longum
(both plant and berry
cf. कपि-प्°, जल-प्°, तोय-प्°)
(अम्), n. a berry in general, the berry of the tree
Ficus Religiosa
sensual enjoyment
water
the
sleeve of a coat
[cf. Gr. πίπερι, πέπερι
Lat.
piper.]
—पिप्पलाद (°ल-अद°), अस्, m. ‘eater
of berries, ’ N. of an ancient teacher of the
Atharva-veda
(आस्), m. pl., N. of a school of the
Atharva-veda (also पिप्पलादकास्).
—पिप्पलाद-
तीर्थ, अम्, n., N. of a sacred bathing-place.
—पिप्-
पलाद-श्रुति, इस्, f., N. of a work mentioned in
the Parāśara-smṛti.
—पिप्पला-वती, f., N. of a
river.
—पिप्पली-मूल, अम्, n. the root of long
pepper.
—पिप्पली-लवण, ए, n. du. pepper and salt.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiपिप्पलः
- "पा + अलच्, पृषो* "
पीपल का पेड़
पिप्पलः
- "पा + अलच्, पृषो* "
चूचुक
पिप्पलः
- "पा + अलच्, पृषो* "
जाकेट या कोट की आस्तीन
पिप्पलम्
- "पा + अलच्, पृषो* "
बरबंटा
पिप्पलम्
- "पा + अलच्, पृषो* "
पीपल का बरबंटा
पिप्पलम्
- "पा + अलच्, पृषो* "
सम्भोग
पिप्पलम्
- "पा + अलच्, पृषो* "
जल
पिप्पलः
- -
पिप्पल नाम का वृक्ष
पिप्पलः
- -
"कर्मजन्य फल, कर्म का फल"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपिप्पल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ /ಅರಳಿ ಮರ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > पिप्पलं जलमस्यास्ति
प्रयोगाः - > "क्षात्रक्रमात् पिप्प्लदण्डयोग्यः पलाशदण्डादृतपाणिरासीत्"
उल्लेखाः - > च० रा०
पिप्पल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧನರೂಪವಾದ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಪಕ್ಷಿ
पिप्पल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
पिप्पल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritपिप्पल
पु
पिप्पल, जल, अश्वत्थ, वस्त्र, कर्तव्यवस्तु
पिप्पलाख्या जलाश्वत्थ-वस्त्र-कर्तव्य-वस्तुषु ।
verse 2.1.1.66
page 0012
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritग्रन्थिः पर्व परुर्बीजकोशी शिम्बा शमी शिमिः ॥ ११३० ॥
शिम्बिश्च पिप्पलोऽश्वत्थः श्रीवृक्षः कुञ्जराशनः ।
कृष्णावासो बोधितरुः प्लक्षस्तु पर्कटी जटी ॥ ११३१ ॥
ग्रन्थि (पुं), पर्वन् (क्ली), परुस् (क्ली), बीजकोशी (स्त्री), शिम्बा (स्त्री), शमी (स्त्री), शिमि (स्त्री), शिम्बि (स्त्री), पिप्पल (पुं), अश्वत्थ (पुं), श्रीवृक्ष (पुं), कुञ्जराशन (पुं), कृष्णावास (पुं), बोधितरु (पुं), प्लक्ष् (पुं), पर्कटिन् (पुं), जटिन् (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritस्तनौ तु धरणावग्रे तयोः पिप्पलमेचकौ ॥ १२४ ॥
धरण (पुं), पिप्पल (पुं), मेचक (पुं)
जले दिव्यमिरा सेव्यं कृपीटं घृतमङ्कुरः ।
विषं पिप्पलपातालमलिलानि च कम्बलम् ॥ १६२ ॥
पावनं षड्रसं चापि पल्लूरं तु सितं पयः ।
किट्टिमं तदतिक्षारं शालूकं पङ्कगन्धिकम् ॥ १६३ ॥
अन्धं तु कलुषं तोयमतिस्वच्छं तु काचिमम् ।
दिव्य (क्ली), इरा (स्त्री), सेव्य (क्ली), कृपीट (क्ली), घृत (क्ली), अङ्कुर (क्ली), विष (क्ली), पिप्पल (क्ली), पाताल (क्ली), मलिन (क्ली), कम्बल (क्ली), पावन (क्ली), षड्रस (क्ली), पल्लूर (क्ली), किट्टिम (क्ली), शालूक (क्ली), पङ्कगन्धिक (क्ली), अन्ध (क्ली), काचिम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritश्रीवृक्ष
श्रीवृक्ष, पिप्पल, अश्वत्थ, बोधि
श्रीवृक्षः पिप्पलोऽश्वत्थो बुधैर्बोधिश्च कथ्यते ॥ १९६ ॥
verse 2.1.1.196
page 0024
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: पिप्पलः
Root: पिप्पल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पिप्पलवृक्षः
Meaning(s):
⇒ Holy fig-tree
Tamil Araśu
Shloka(s):
3|3|27|2 ► श्रीवृक्षे पिप्पलोऽश्वत्थः प्लक्षश्चलदलोऽङ्गुलः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|27|2 ⇢ श्रीवृक्षः (श्रीवृक्ष) (पुं) ⇒ Holy fig tree
Tamil Araśu ⇒ पिप्पलवृक्षः
➠ 3|3|27|2 ⇢ पिप्पलः (पिप्पल) (पुं) ⇒ Holy fig-tree
Tamil Araśu ⇒ पिप्पलवृक्षः
➠ 3|3|27|2 ⇢ अश्वत्थः (अश्वत्थ) (पुं) ⇒ Holy fig-tree ⇒ पिप्पलवृक्षः
➠ 3|3|27|2 ⇢ प्लक्षः (प्लक्ष) (पुं) ⇒ Holy fig tree
Tamil Araśu ⇒ पिप्पलवृक्षः
➠ 3|3|27|2 ⇢ चलदलः (चलदल) (पुं) ⇒ Holy fig tree ⇒ पिप्पलवृक्षः
➠ 3|3|27|2 ⇢ अङ्गुलः (अङ्गुल) (पुं) ⇒ Holy fig-tree
Tamil Araśu ⇒ पिप्पलवृक्षः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
पुराणम्
Englishपिप्पल १ / PIPPALA I. The youngest of the three sons born to the daitya named mitra of his wife revatī. (Bhaviṣya purāṇa).
पिप्पल २ / PIPPALA II. A brahmin born of the race of kaśyapa. pippala did severe penance and became arrogant of the power acquired by it. Once he happened to see the eminent sage sukarmā serving with devotion his own mother and father and that made his arrogance fade a bit. (bhūmi Khaṇḍa, padma purāṇa, Chapter 61).
Vedic Reference
EnglishPippala, n., is found in two passages of the Rigveda^1 meaning
‘berry, ’ used with a mystic signification, and in neither case
with any certain reference to the berry of the fig-tree.^2 In the
Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad^3 the general sense of ‘berry’ is not
necessary, and the special sense of ‘berry’ of the Peepal is
quite possible: the latter meaning is perhaps intended in the
Satapatha Brāhmana.^4 In the Atharvaveda^5 the feminine
form of the word, Pippalī, appears denoting berries used as a
remedy for wounds, like Arundhatī.^6
1) i. 164, 20 = Muṇḍaka Upaniṣad,
iii. 1, 1
Śvetāśvatara Upaniṣad, iv. 6,
22
v. 54, 12 (the ‘berry’ of heaven,
nāka).
2) The word Pippala appears in the
later literature as a masculine, denoting
the Ficus veligiosa (Aśvattha in Vedic
literature).
3) iv. 1, 41.
4) iii. 7, 1, 12.
5) vi. 109, 1, 2.
6) Bloomfield, Atharvaveda, 61
Hymns
of the Atharvaveda, 516
Whitney,
Translation of the Atharvaveda, 359,
360
Zimmer, Altindisches Leben, 389
Max Müller, Sacred Books of the East,
32, 331.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपिप्पलं, (पीयते इति । पा + अलच् । पृषो-दरादित्वात् साधुः ।) जलम् । वस्त्रच्छेदभेदः ।इति मेदिनी । ले, १११ ॥
पिप्पलः, (पिप्पलं जलं सिच्यमानत्वेनास्त्यस्यमूलावच्छेदे इति । पिप्पल + “अर्शआदिभ्यो-ऽच् ।” ५ । २ । १२७ । इत्यच् ।) अश्वत्थवृक्षः ।(यथा, महाभारते । २ । २१ । ८ ।“वनराजीस्तु पश्येमाः पिप्पलानां मनोरमाः ।लोध्राणाञ्च शुभाः पार्थ ! गौतमौकःसमी-पजाः ॥
”)निरंशुकः । पक्षिभेदः । इति मेदिनी । ले, ११२ ॥
* ॥
अश्वत्थस्वरूपं यथा, --नारद उवाच ।“अनायासेन यन्मर्त्त्यः सर्व्वान् कामानवाप्नुयात् ।सर्व्वदेवात्मकञ्चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ! ॥
ब्रह्मोवाच ।शृणु नारद ! यत्नेन शुद्धं सर्व्वात्मकं गुरुम् ।प्रदक्षिणीकृत्य नित्यं नराणां सर्व्वकामदम् ॥
पूजयेत् परया भक्त्या सर्व्वसिद्भियुतो भवेत् ।अश्वत्थं पूजयेद्विप्र ! सर्व्वसिद्धिविधायकम् ॥
* ॥
अश्वत्थदक्षिणे रुद्रः पश्चिमे विष्णुरेव च ।ब्रह्मा चोत्तरतस्तस्य पूर्व्वे चेन्द्रादिदेवताः ॥
स्कन्धे स्कन्धे च पत्रेषु ब्राह्मणा ऋषयः स्मृताः ।तस्य मूले सर्व्ववेदाः श्रद्धा तस्य द्रुमाश्रिता ॥
नदीनदाः सागराद्याः पूर्व्वस्यान्दिशि संस्थिताः ।लोकधर्म्मान् समाश्रित्य तस्मात्तं सेवयेन्नरः ॥
पुराणस्मृतिमन्त्रेभ्यः सारसुद्धृत्य सञ्चितम् ।निष्ठाप्रतिष्ठितं सम्यगश्वथं सेवयेन्नरः ॥
त्वं क्षीरी फलितश्चैव शीतलश्च वनस्पते ! ।त्वामाराध्य नरो हन्यात् दैहिकाधिष्ठितं मलम् ॥
अश्वत्थ ! यस्मात् त्वयि वृक्षराज !नारायणस्तिष्ठति सर्व्वकारणम् ।अतः शुचिस्त्वं सततं तरूणांविशेषतोऽरिष्टविनाशनोऽसि ॥
क्षीरोदमथने चैव यथा श्रीस्त्वामुपासते ।सत्येन तेन वृक्षेन्द्र ! आशीर्मयि निषेवतु ॥
एकादशोऽसि रुद्राणां वसूनाञ्चाष्टमस्तथा ।नारायणोऽसि देवानां वृक्षाणामसि पिप्पलः ॥
अग्निगर्भस्त्वमश्वत्थ ! देवगर्भः प्रजापतिः ।हरिर्यथैव श्रीगर्भो यज्ञगर्भ ! नमोऽस्तु ते ॥
अरातेरग्निरश्वत्थ ! परापर ! नमोऽस्तु ते ।निर्वाते त्वभिवर्षन्तु स्वस्ति तेऽस्तु नमोऽस्तु ते ॥
अक्षिस्पन्दं भुजस्पन्दं दुःस्वप्नं दुर्निरीक्षितम् ।शत्रूणाञ्च समुत्थानमश्वत्थ ! शमयाशु मे ॥
यं स्पृष्ट्वा मुच्यते रोगैः सर्व्वपापैः प्रमुच्यते ।समाश्लिष्य च दीर्घायुस्तमश्वत्थं नमाम्यहम् ॥
अश्वत्थ ! सुमहाभाग ! सर्व्वदा प्रियदर्शन ! ।दिव्यान्नभोजनं देहि शत्रूणाञ्च पराजयम् ॥
आयुः प्रजां धनं धान्यं सौभाग्यं सर्व्वदासुखम् ।देहि देव महावृक्ष ! त्वामहञ्चाभिवादये ॥
अश्वत्थ ! देवमूलस्त्वमृषिभिः प्रोच्यते सदा ॥
ब्रह्महा गुरुहा चैव दरिद्रो व्याधिपीडितः ।आवृत्य दशलक्षन्तु शुद्धः पापातिगो भवेत् ॥
ब्रह्मचारी हविष्याशी अधःशायी जितेन्द्रियः ।पापापहन्ता मर्त्यस्तु व्रतमेतत् समाचरेत् ॥
एकहस्तं द्विहस्तं वा कुर्य्याद्गोमयलेपनम् ।अश्वत्थे स्थापिते यस्तु मूले स्नपनमाचरेत् ॥
धनायुःसन्ततैर्वृद्धो नरकात्तारयेत् पितॄन् ॥
अश्वत्थमूलमासाद्य शाकेनान्नोदकेन वा ।एकं वा भोजयेद्विप्रं कोटि कोटि फलं भवेत् ॥
अश्वत्थमूलमासाद्य तपो होमः सुरार्च्चनम् ।अक्षयं मुनिशार्दूल ! ब्रह्मणो वचनं यथा ॥
एवं समर्च्चितोऽश्वत्थः सर्व्वसौख्यप्रदो भवेत् ।यज्ञार्थं छेदितोऽश्वत्थः सर्व्वारोग्यप्रदो भवेत् ॥
अश्वत्थः पूजितो येन पूजिताः सर्व्वदेवताः ।अश्वत्थश्छेदितो येन छेदिताः सर्व्वदेवताः ॥
अन्तःशुद्धः सुसन्तुष्टोऽश्वत्थो देवमयो गुरुः ।स सेव्यः पूजनीयश्च गुणत्रयविनाशकः ॥
भृग्वर्कवारे भौमे च मध्याह्ने निशि सन्ध्ययोः ।अश्वत्थदर्शनं कार्य्यं कुलक्षयभयात्मभिः ॥
* ॥
अश्वत्थस्य जले यस्य छाया तिष्ठति कुत्रचित् ।तत् प्रयागसमं तीर्थं तत्र सन्निहितो हरिः ॥
तस्मात् कार्त्तिकमासेऽत्र पूर्व्वोक्तविधिना मुने ! ।अश्वत्थं सेचयेद्विद्वान् संप्रदक्षिणमादिशेत् ॥
पापोपहतमर्त्यानां पापनाशो भवेद्ध्रुवम् ।सकामो लभते कामं निष्कामो मोक्षमाप्नुयात् ॥
यः पठेत् शृणुयाद्वापि अश्वत्थस्य समीपतः ।सर्व्वान् कामानवाप्नोति विष्णुसायुज्यमाप्नुयात् ॥
”इति पाद्मोत्तरखण्डे १२६ अध्यायः ॥
ऋषय ऊचुः ।“कथं त्वयाश्वत्थवटौ गोब्राह्मणसमौ कृतौ ।सर्व्वेभ्योऽपि तरुभ्यस्तौ कथं पूज्यतमौ कृतौ ॥
सूत उवाच ।अश्वत्थरूपो भगवान् विष्णुरेव न संशयः ।रुद्ररूपो वटस्तद्वत् पलाशो ब्रह्मरूपधृक् ॥
दर्शनस्पर्शसेवासु ते वै पापहराः स्मृताः ।दुःखापद्ब्याधिदुष्टानां विनाशकारिणो ध्रुवम् ॥
ऋषय उचुः ।कथं वृक्षत्वमापन्ना ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ।एतत् कथय सर्व्वज्ञ ! संशयोऽत्र महान् हि नः ॥
सूत उवाच ।पार्व्वतीशिवयोर्द्देवैः सुरतं कुर्व्वतोः किल ।अग्निं ब्राह्मणवेशेन प्रेष्य विघ्नः कृतः पुरा ॥
ततस्तु पार्व्वती क्रुद्धा शशाप त्रिदिवौकसः ।रेतःसेकसुखभ्रंशकम्पमाना तदा रुषा ॥
पार्व्वत्युवाच ।क्रिमिकीटादयोऽप्येते जानन्ति सुरतेः सुखम् ।तस्मान्मम सुखभ्रंशाद्यूयं वृक्षत्वमाप्स्यथ ॥
सूत उवाच ।एवं सा पार्व्वती देवी अशपत् क्रुद्धमानसा ।तस्माद्वृक्षत्वमापन्ना ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥
तस्मादिमौ विष्णुमहेश्वरावुभौबभूवतुर्ब्बोधिवटौ मुनीश्वराः ! ।बोधिस्त्वयं चार्किदिनं विनैवनस्पृश्यतामर्कजवारयोगात् ॥
ऋषय ऊचुः ।अस्पृश्यत्वं कथं यातः सूत ! बोधितरुः स्वयम् ।स्पृश्यत्वञ्च कथं प्राप्तस्तथायं शनिवासरे ॥
सूत उवाच ।समुद्रमथनाद्यानि रत्नान्यापुः सुरोत्तमाः ।श्रेष्ठञ्च कौस्तुभं तेषु विष्णवे प्रददुः सुराः ॥
यावदङ्गीचकारासौ लक्ष्मीं भार्य्यार्थमात्मनः ।तावत् विज्ञापयामास लक्ष्मीस्तं चक्रपाणिनम् ॥
लक्ष्मीरुवाच ।असंस्कृत्य कथं ज्येष्ठां कनिष्ठा परिणीयते ।तस्मात्त्वमग्रजामेतामलक्ष्मीं मधुसूदन ! ॥
विवाह्योद्वह मां पश्चादेष धर्म्मः सनातनः ।तस्माद्धर्म्मव्यतिक्रामं न कुर्य्या मधुसूदन ! ॥
सूत उवाच ।इति तद्वचनं श्रुत्वा स विष्णुर्लोकभावनः ।उद्दालकाय मुनये सुदीर्घतपसे तदा ।आप्तवाक्यानुरोधेन तामलक्ष्मीं ददौ किल ॥
स्थूलोष्ठीं शुष्कवदनां विरूपां बिभ्रतीं तनुम् ।सवदारक्तनयनां रूक्षपिङ्गशिरोरुहाम् ॥
स मुनिर्विष्णुवाक्यात्तामङ्गीकृत्य स्वमाश्रमम् ।वेदध्वनिसमायुक्तमानयामास धर्म्मवित् ॥
होमधूमसुगन्धाढ्यं वेदघोषेण नादितम् ।आश्रमन्तं विलोक्याथ व्यथिता साब्रवीदिदम् ॥
ज्येष्ठोवाच ।नहि वासोऽनुरूपोऽयं वेदध्वनियुतो मम ।नात्रागमिष्ये भो ब्रह्मन् ! नयस्वान्यत्र मां ध्रुवम् ॥
उद्दालक उवाच ।कथं नायासि किञ्चात्र वर्त्तते स्वमतं तव ।तव योग्या च वसतिः का भवेत्तद्वदस्व माम् ॥
ज्येष्ठोवाच ।वेदध्वनिर्भवेद्यस्मिन्नतिथीनाञ्च पूजनम् ।यज्ञदानादिकं यत्र नैव तत्र वसाम्यहम् ॥
परस्परानुरागेण दाम्पत्यं यत्र विद्यते ।पितृदेवार्च्चनं यत्र तत्र नैव वसाम्यहम् ॥
दानशौचे न विद्येते परद्रव्यापहारिणः ।परदाररता यत्र तत्र स्थाने रतिर्म्मम ॥
वृद्धसज्जनविप्राणां यत्र स्यादपमाननम् ।निष्ठुरं भाषणं यत्र तत्र सम्यग्वसाम्यहम् ॥
सूत उवाच ।इति तद्बचनं श्रुत्वा विषण्णवदनोऽभवत् ।उद्दालकस्ततो वाक्यं तामलक्ष्मीमुवाच ह ॥
उद्दालक उवाच ।अश्वत्थवृक्षमूलेऽस्मिन्नलक्ष्मि ! श्राम्यतां क्षणम् ।आश्रमस्थानमालोक्य यावदायाम्यहं पुनः ॥
सूत उवाच ।इति तां तत्र संस्थाप्य जगामोद्दालको मुनिः ।प्रतीक्षन्ती चिरं तत्र यदा तं न ददर्श सा ॥
तदा रुरोदे करुणं भर्त्तुस्त्यागेन दुःखिता ॥
तत्तस्याः क्रन्दितं लक्ष्मीर्वैकुण्ठभवनेऽशृणोत् ।तदा विज्ञापयामास विष्णुमुद्विग्नमानसा ॥
लक्ष्मीरुवाच ।स्वामिन् ! मद्भगिनी ज्येष्ठा स्वामित्यागेनदुःखिता ।तामाश्वासयितुं याहि कृपालो ! यद्यहं प्रिया ॥
सूत उवाच ।लक्ष्म्या सह ततो विष्णुस्तत्रागात् कृपयान्वितः ।आश्वासयन्नलक्ष्मीं तामिदं वाक्यमथाब्रवीत् ॥
विष्णुरुवाच ।अश्वत्थवृक्षमासाद्य सदालक्ष्मि ! स्थिरा भव ।ममांशसम्भवो ह्येष आवासस्ते मया कृतः ॥
मन्दवारे सदा नूनं लक्ष्मीरत्रागमिष्यति ।अस्पृश्योऽसौ भवेत्तस्मान्मन्दवारं विना किल ॥
प्रत्यब्दमर्च्चयिष्यन्ति त्वां ज्येष्ठां गृहधर्म्मिणः ।तेष्वियं श्रीः कनिष्ठा ते सदा तिष्ठत्वनामया ॥
”इति पाद्मोत्तरखण्डे । १६० -- १६१ । अध्यायौ ॥
(रेवत्यां जातो मित्रस्य पुत्त्रविशेषः । यथा, भागवते । ६ । १८ । ६ ।“रेतः सिषिचतुः कुम्भे उर्व्वश्याः सन्निधौ द्रुतम् ।रेवत्यां मित्र उत्सर्गमरिष्ठं पिप्पलं व्यधात् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritपिप्पल पा--अलच् पृषो० । १ जले निघण्टुः २ वस्त्रख-ण्डभेदे च मेदि० ३ अश्वत्थवृक्षे अमरः ४ बन्धनशून्येषक्षिणि च शब्दच० । ५ कणायां (पिपुल) स्त्री गौरा०ङीष ह्रस्वः पिप्पलिः पिप्पली चात्र । तस्याः फलम्अण् हरीतक्या० तस्य लुप् । तत्फलेऽपि स्त्री ।अस्त्यर्थे उत्करादि० छ । पिप्पलीय तद्युते । रेवत्यांजाते ६ मित्रपुत्रभेदे भाग० ६ । १८ । ६
Grassman
GermanStchoupak
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.