पिङ्गल (piGgala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पिङ्गल mfn.
   (-लः-ला-लं) Of tawny colour,  brown,  yellowish.
	 m.
  (-लः)
	 1.
Tawny,  (the colour, ) a dull brown,  or yellow.
	 2. An attendant
upon the sun. 
	 3. The sun. 
	 4. A fabulous being in the form of a
Nāga or serpent of lower regions,  to whom a treatise on
prosody is ascribed
 he hence considered as a Muni,  or inspired
and divine personage.
	 5. A name of ŚIVA.
	 6. One of KUVERA'S
divine treasures.
	 7. A monkey.
	 8. Fire.
	 9. An ichneumon. 
10. A sort of poison. 
	 11. A small owl.
	 12. The 51st
year of the Hindu cycle.
	 n.
  (-लं)
	 1. Brass.
	 2. Yellow
orpiment.
	 f.
  (-ला)
	 1. The female elephant of the south quarter.
2. A pious whore,  commemorated in the Bhāgavata.
	 3. A
particular vessel of the body,  the right of three canals which
run from the os-coccygis
 to the head,  and which are the chief
passages of breath and air,  according to the anatomy of the
Yoga school of philosophy.
	 4. An astrological house or period.
5. The Sisu tree,  (Dalbergia Sisu.)
	 6. Heartpea.
	 7. A kind of owl.
8. A kind of metal.
 E.
  पिजि to colour,  Unādi aff.
   अलच्
 or
पिङ्गल of a tawny hue,  fem.  aff.
   टाप्.

Capeller Eng

English

 पिङ्गल॑ a.
  = prec.
  a.
 
 m.
  a man's name,  esp.
    N.
  of an
author on Chandas or metrics,  E.
  of sev.
  gods & demons
 f.
  पिङ्गला a.
 
kind of leech,  a woman's name.

Yates

English

 पिङ्गल (लः-ला-लं)
a. Tawny.
m.
  Tawny
colour
 the sun
 or his attend-
ant
 a
Nāga
 Shiva
 one of
Kuvera's treasures
 a monkey
fire
 ichneumon
 poison
 owl
51st year of the
Hindu cycle.
f.
 
Elephant in the south quarter
 a
whore
 a tubular vessel
 astro-
logical period
Sisu tree
 heart-
pea.
n.
  Brass
 yellow orpiment.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	 brown
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	 reddishbrown
कद्रु 	-	  kadru 	-	 adj.
  	-	 brown
कपिल 	-	  kapila 	-	 adj.
  	-	 brown
कपिश 	-	  kapiza 	-	 adj.
  	-	 brown
पातङ्ग 	-	  pAtaGga 	-	 adj.
  	-	 brown
श्याव 	-	  zyAva 	-	 adj.
  	-	 brown
श्यावक 	-	  zyAvaka 	-	 adj.
  	-	 brown
हरि 	-	  hari 	-	 adj.
  	-	 brown
कपि 	-	  kapi 	-	 adj.
  	-	 brown
अर्धकपिश 	-	  ardhakapiza 	-	 adj.
  	-	 brownish
आकपिल 	-	  Akapila 	-	 adj.
  	-	 brownish
आकपिश 	-	  Akapiza 	-	 adj.
  	-	 brownish
बभ्लुश 	-	  babhluza 	-	 adj.
  	-	 brownish
बभ्रुक 	-	  babhruka 	-	 adj.
  	-	 brownish
काषाय 	-	  kASAya 	-	 adj.
  	-	  red brown  [ dyed of reddish color ]
काषाय 	-	  kASAya 	-	 adj.
  	-	 brown-red
अग्निजा 	-	  agnijA 	-	 f.
  	-	 brown cow
कपिला 	-	  kapilA 	-	 f.
  	-	 brown cow
श्यावता 	-	  zyAvatA 	-	 f.
  	-	 brownness

पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	 reddishbrown
पिञ्चर 	-	 piJcara 	-	 adj.
  	-	 reddishyellow
कपिल 	-	  kapila 	-	 adj.
  	-	 reddish
रोहित 	-	  rohita 	-	 adj.
  	-	 reddish
आताम्र 	-	  AtAmra 	-	 adj.
  	-	 reddish
आलोहित 	-	  Alohita 	-	 adj.
  	-	 reddish
आपाटल 	-	  ApATala 	-	 adj.
  	-	 reddish
आपिञ्जर 	-	  ApiJjara 	-	 adj.
  	-	 reddish
आरक्त 	-	  Arakta 	-	 adj.
  	-	 reddish
उस्रिय 	-	  usriya 	-	 adj.
  	-	 reddish
कपिलक 	-	  kapilaka 	-	 adj.
  	-	 reddish
गौर 	-	  gaura 	-	 adj.
  	-	 reddish
पिशङ्ग 	-	  pizaGga 	-	 adj.
  	-	 reddish
पिशङ्गिल 	-	  pizaGgila 	-	 adj.
  	-	 reddish
फल्गु 	-	  phalgu 	-	 adj.
  	-	 reddish
फल्गुन 	-	  phalguna 	-	 adj.
  	-	 reddish
लौहितीक 	-	  lauhitIka 	-	 adj.
  	-	 reddish
लोह 	-	  loha 	-	 adj.
  	-	 reddish
लोहित 	-	  lohita 	-	 adj.
  	-	 reddish
लोहितक 	-	  lohitaka 	-	 adj.
  	-	 reddish

पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	 brown
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	 reddishbrown
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	  yellowish
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	  yellow
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	  reddish-brown
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	  gold-coloured
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	  tawny
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 adj.
  	-	  having reddish-brown eyes
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  species of snake
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  ape
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  fire
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  particular vegetable poison
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  yellow colour
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  small kind of lizard
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  small kind of owl
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  51st year in a 60 years' cycle of Jupiter
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 m.
  	-	  ichneumon
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 n.
  	-	  particular metal
पिङ्गल 	-	 piGgala 	-	 n.
  	-	  yellow orpiment

 
   पिङ्गल  piGgala m.
   51st year in a 60 years' cycle of Jupiter

Wilson

English

 पिङ्गल
mfn.
   (-लः-ला-लं) Of a tawny colour,  brown,  yellowish.
m.
 
(-लः)
1 Tawny,  (the colour, ) a dull brown,  or yellow.
2 An attendant upon the sun. 
3 The sun. 
4 A fabulous being in the form of a Nāga,  or serpent of the lower
regions,  to whom a treatise on prosody is ascribed
 he is hence considered as a
Muni,  or inspired and divine personage.
5 A name of ŚIVA.
6 One of KUVERA'S divine treasures.
7 A monkey.
8 Fire.
9 An ichneumon. 
10 A sort of poison. 
11 A small owl.
12 The 51st year of the Hindū cycle.
n.
  (-लं)
1 Brass.
2 Yellow orpiment.
f.
  (-ला)
1 The female elephant of the south quarter.
2 A pious whore,  commemorated in the Bhāgavata.
3 A particular vessel of the body,  the right of three canals which run from
the os-coccygis to the head,  and which are the chief passages of breath and air, 
according to the anatomy of the Yoga school of philosophy.
4 An astrological house or period.
5 The Sisu tree,  (Dalbergia Sisu.)
6 Heartpea.
E.
  पिजि to colour,  Uṇādi aff.
   अलच्
 or पिङ्गल of a tawny hue, 
fem.  aff.
   टाप्.

Apte

English

पिङ्गल [piṅgala],  a.
  [पिङ्ग-सिध्मा˚ लच्,  पिङ्गं लाति,  ला-क वा Tv.] Reddish-brown,  yellowish,  brown,  tawny
 तोनोत्तीर्य पथा लङ्कां रोधयामास पिङ्गलैः (वानरैः) R.*
  12.71
 Ms.*
  3.8
 पिङ्गो दीपशिखाभः स्यात् पिङ्गलः पद्मधूलिवत्.

लः The tawny colour.

Fire.

A monkey.

An ichneumon. 

A small owl.

A kind of snake.

N.
  of an attendant on the sun. 

N.
  of one of Kubera's treasures.

N.
  of a संवत्सर (the 51st or 25th in the 6 years cycle).

N.
  of a reputed sage,  the father of Sanskrit prosody,  his work being known as पिङ्गलच्छन्दःशास्त्रः
 छन्दोज्ञाननिधिं जघान मकरो वेलातटे पिङ्गलम् Pt.*
  2.33.

लम् Brass.

Yellow orpiment.

ला A kind of owl.

The Śiśu tree (शिंशपा).

A kind of metal.

A particular vessel of the body
 Ch. Up.*
   8.6.1.

The female elephant of the south.

N.
  of a courtezan who became remarkable for her piety and virtuous life. (The Bhāgvata mentions how she and Ajāmīla were delivered from the trammels of the world.) Comp.
   -अक्षः an epithet of Śiva.  -लौहम् Brass.

Apte 1890

English

 पिंगल a. [पिंग-सिध्मा° लच्,  पिंगं लाति,  ला-क वा Tv.] Reddish-brown,  yellowish,  brown,  tawny
 R. 12. 71
 Ms. 3. 8. 
लः 1 The tawny colour. 
2 Fire. 
3 A monkey. 
4 An ichneumon. 
5 A small owl. 
6 A kind of snake. 
7 N. of an attendant on the sun. 
8 N. of one of Kubera's treasures. 
9 N. of a reputed sage,  the father of Sanskrit prosody,  his work being known as पिगलच्छंदःशास्त्र
 छंदोज्ञानानंधिं जघान मकरो वेलातटे पिंगलं Pt. 2. 33. 
लं 1 Brass. 
2 Yellow orpiment. 
ला 1 A kind of owl. 
2 The Śiśu tree (शिंशपा). 
3 A kind of metal. 
4 A particular vessel of the body. 
5 The female elephant of the south 
6 N. of a courtezan who became remarkable for her piety and virtuous life
 (the Bhāgavata mentions how she and Ajamīḍha were delivered from the trammels of the world). 
Comp. 
अक्षः an epithet of Śiva. 
लौहं brass. 

Monier Williams Cologne

English

 पिङ्गल॑ mf(आ॑ and ई)n.  (cf.   g. गौरादि and कडारादि),  reddish-brown,  tawny,  yellow,  gold-coloured,  AV.
   &c.
   &c.
  , 

 (in alg.
  also as N.
  of the 10th unknown quantity)

 having r°-b° eyes,  KātyŚr.
  ,  Sch.

 पिङ्गल॑ m.
  yellow colour,  W.
 

 fire,  L.
 

 an ape,  L.
 

 an ichneumon,  L.
 

 a small kind of owl,  L.
 

 a small kind of lizard,  L.
 

 a species of snake,  Suśr.
 

 a partic.  vegetable poison,  L.
 

 (with Jainas) N.
  of a treasure

 the 51st (or 25th) year in a 60 years' cycle of Jupiter,  Var.
 

 N.
  of Śiva or a kindred being,  GṛS.
 
 Gaut.
  &c.
  

 of an attendant of Śiva,  Kathās.
 

 of an attendant of the Sun,  L.
 

 of a Rudra,  VP.
  

 of a Yakṣa,  MBh.
  

 of a Dānava,  Kathās.
 

 of a Nāga or serpent-demon,  MBh.
   i,  1554 (the supposed author of the Chandas or treatise on metre regarded as one of the Vedāṅgas,  identified by some with Patañjali,  author of the Mahā-bhāṣya)

 of sev. ancient sages,  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 पिङ्गल॑ m.
  pl.
  N.
  of a people,  MārkP.
  

 पिङ्गल॑ n.
  a partic.  metal,  L.
 

 yellow orpiment,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 पिङ्गल,  अस्,  आ,  अम्,  reddish-brown,  tawny,  brown, 
yellowish
 (अस्),  m. tawny colour,  a dull brown or
yellow hue
 fire
 a monkey
 an ichneumon
 a
small kind of owl
 a species of snake
 a particular
vegetable poison
 (with Jainas) N. of a treasure
N. of one of Kuvera's divine treasures
 of an
attendant of the Sun
 the sun (?)
 an epithet of
Śiva or of a kindred being
 N. of a Rudra
 of a
Yakṣa
 of an attendant of Śiva
 of a Dānava
 of
a fabulous being in the form of a Nāga (or serpent
of the lower regions,  the reputed author of the Chaṇḍas
or treatise on prosody,  regarded as one of the Vedāṅgas, 
and describing Prākṛt as well as Sanskrit metres
he is identified by some with Patañjali,  the author
of the celebrated commentary on Pāṇini called the
Mahā-bhāṣya
 by the Hindūs he is considered as a
Muni or inspired and divine personage)
 N. of
various ancient sages
 N. of the fifty-first (or twenty-
fifth) year in a sixty years' cycle of Jupiter
 (आस्),  m.
pl.,  N. of a people
 (आ),  f. a species of bird,  a kind
of owl
 the Śiśu tree,  Dalbergia Sissoo
 a kind of
metal
 a particular vessel of the body (the right of
three canals running from the os coccygis to the
head,  which according to the anatomy of the Yoga
school of philosophy are the chief passages of breath
and air)
 the female elephant of the South quarter
N. of a courtezan who became remarkable for her
piety
 of an astrological house or period
 heart-pea
(अम्),  n. a particular metal (= राज-रीति),  brass
 yellow
orpiment.
—पिङ्गल-छन्दो-ग्रन्थ-टीका,  f.,  N.
of a commentary by Citra-sena on Piṅgala's Chandaḥ-
śāstra.
—पिङ्गल-नाग,  अस्,  m. the serpent-demon
Piṅgala.
—पिङ्गल-वृत्ति,  इस्,  f.,  N. of a commen-
tary on Piṅgala's Chandaḥ-śāstra.
—पिङ्गल-सार-
विकाशिनी,  f. ‘explaining the substance of Piṅgala, ’
N. of a commentary by Ravi-kara on Piṅgala's
Chandaḥ-śāstra.
—पिङ्गलाक्ष (°ल-अक्°),  अस्,  m.
‘tawny-eyed, ’ an epithet of Śiva.
—पिङ्गला-तन्त्र
and पिङ्गलामृत (°ल-अम्°),  अम्,  n.,  N. of two
Tantras.
—पिङ्गलेश्वर (°ल-ईश्°),  अम्,  n.,  N. of a
Liṅga
 (ई),  f. a form of Dākṣāyaṇī.
—पिङ्गलेश्-
वर-तीर्थ,  अम्,  n.,  N. of a sacred bathing-place.

Macdonell

English

 पिङ्गल piṅga-lá,  a.
  tawny-eyed or redyed
 🞄m.  ep. of Śiva and of a Dānava
 N.,  🞄esp. of a writer on metre: ā,  f.
  kind of leech
 🞄a-ka,  m.
  Tawny,  N. of a lion
 i-kā,  f.
  N.
 🞄(a) -gāndhāra,  m.
  N. of a fairy.

Benfey

English

 पिङ्गल पिङ्ग + ल, 
 I. adj.
 ,  f.
  ला।
 1.
Of a tawny colour,  brown,  Ragh. 12, 
71
 yellowish.
 2. Red-eyed,  Man.  3, 
8 (Kull.).
 II. m.
  A proper name.
 III. f.
  ला,  A proper name.
 -- Comp.
 
कृष्ण-,  adj.
 ,  f.
  ला,  of a fuscous
colour.

Apte Hindi

Hindi

पिङ्गल
वि* - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
"ललाई लिये भूरे रंग का,  पीताभ,  भूरा,  खाकी"

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
खाकी रंग

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
अग्नि

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
बंदर

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
एक प्रकार का नेक्ला

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
छोटा उल्लू

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
एक प्रकार का साँप

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
सूर्य के एक अनुचर का नाम

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
कुबेर के एक कोष का नाम

पिङ्गलः
पुं*
  - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
"एक प्रसिद्ध ऋषि का नाम,  संस्कृत के छन्दः शास्त्र का प्रणेता,  उसकी कृति का नास"

पिङ्गलम्
नपुं*
   - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
पीतल

पिङ्गलम्
नपुं*
   - "पिङ्ग*- सिध्मा* लच्,  पिंगलाति ला + क व तारा*"
पीले रंग की हरताल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ
निष्पत्तिः - > पिजि (वर्णे) - "कलच्" (उ० १-१०६)
व्युत्पत्तिः - > पिञ्जति इति
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರುದ್ರ
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ಅನುಚರ
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಸರ್ಪ
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಬೇರನ ನವನಿಧಿಗಳಲ್ಲೊಂದು
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಿ
पिङ्गल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಿಂಗಳಾಚಾರ್ಯರು /ಛಂದಃಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬರೆದ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ
प्रयोगाः - > "पिङ्गलादिभिराचार्यैर्यदुक्तं लौकिकं द्विधा । मात्रावर्णविभेदेन छन्दस्तदिह कथ्यते"
उल्लेखाः - > वृ० र०
पिङ्गल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಂದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ

L R Vaidya

English

 piMgala {% (I) a. (f. ला) %} Reddish-brown,  tawny,  R.xii.71.

 piMgala {% (II) m. %} 1. The tawny colour
fire
a monkey
a kind of snake
a small owl
an ichneumon
an attendant on the sun
name of a sage who is supposed to be the father of Sanskṛit prosody,  छंदोज्ञाननिधिं जघान मकरो वेलातटे पिंगलम् Panch.ii.

 piMgala {% (III) n. %} 1. Brass
 2. yellow orpiment.

Bopp

Latin

 पिङ्गल (r. पिञ्ज् s. अल) id. RAGH. 12. 71.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

बभ्रु
पु
बभ्रु,  नकुल,  पिङ्गल
शूरो योधे तथादित्ये बभ्रू नकुलपिङ्गलौ ॥ २३ ॥
verse 3.1.1.23
page 0015

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 piṅgala,  m. (Skt. Lex. id.,  as Jain term
 AMg. piṃgalaya),  n. of one of the four ‘great treasures’,  Mv 〔iii.383.19〕,  or of the ‘king’ who guards it,  Divy 〔61.3〕
 see s.v. elapatra
 doubtless this guardian is the same as the nāga so named Mvy 〔3315〕
 Māy 〔247.2〕
 as n. of a yakṣa Suv 〔161.13〕 (?),  see Kapila.

Lanman

English

 piṅgalá,  a. reddish brown. [piṅga, 
1227.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पीत,  पिङ्ग,  पिङ्गल,  पिङ्गलक,  हरि,  हरित्,  हरित,  काद्रव,  पाण्डु
adjective
 
हरिद्रायाः वर्णः इव वर्णः यस्य।
 "तस्य वस्त्रं पीतम् आसीत्।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अष्टादश माठराद्याः सवितुः परिपार्श्वकाः ॥ १०३ ॥
-wordlist-
 
सूर्यपारिपार्श्वक (पुं),  माठर (पुं),  पिङ्गल (पुं),  दण्ड (पुं),  राजन् (पुं),  श्रोथ (पुं),  खर (पुं),  द्वारिक (पुं),  कल्माष (पुं),  पक्षिन् (पुं),  जातृकार (पुं),  कुतापकौ (पुंद्वि),  पिङ्ग (पुं),  गज (पुं),  दण्डिन् (पुं),  पुरुष (पुं),  किशोरकौ (पुंद्वि)

--source--
 
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ॥ ११९५ ॥
वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः ।
सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि च ॥ ११९६ ॥
अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः ।
कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ॥ ११९७ ॥
सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ ।
अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ॥ ११९८ ॥
इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः ।
मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ॥ ११९९ ॥
-wordlist-
 
विष (पुंक्ली),  क्ष्वेड (पुं),  रस (पुंक्ली),  तीक्ष्ण (क्ली),  गरल (पुंक्ली),  हलाहल (पुं),  वत्सनाभ (पुं),  कालकूट (पुं),  ब्रह्मपुत्र (पुं),  प्रदीपन (पुं),  सौराष्ट्रिक (पुं),  शौल्किकेय (पुं),  काकोल (पुं),  दारद (पुं),  अहिच्छत्त्र (पुं),  मेषशृङ्ग (पुं),  कुष्ठ (पुं),  वालूक (पुं),  नन्दन (पुं),  कैराटक (पुं),  हैमवत (पुं),  मर्कट (पुं),  करवीर (पुं),  सर्षप (पुं),  मूलक (पुं),  गौरार्द्रक (पुं),  सक्तुक (पुं),  कर्दम (पुं),  अङ्कोल्लसार (पुं),  कालिङ्ग (पुं),  शृङ्गिक (पुं),  मधुसिक्थक (पुं),  इन्द्र (पुं),  लाङ्गुलिक (पुं),  विस्फुलिङ्ग (पुं),  पिङ्गल (पुं),  गौतम (पुं),  मुस्तक (पुं),  दालव (पुं),  स्थावरविष (पुं)

--source--
 
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नकुलः पुनः ।
पिङ्गलः सर्पहा बभ्रुः सर्पोऽहिः पवनाशनः ॥ १३०२ ॥
भोगी भुजंगभुजगावुरगो द्विजिह्वव्यालौ भुजंगमसरीसृपदीर्घजिह्वाः ।
काकोदरो विषधरः फणभृत्पृदाकुर्दृक्कर्णकुण्डलिबिलेशयदन्दशूकाः ॥ १३०३ ॥
दर्वीकरः कञ्चुकिचक्रिगूढपात्पन्नगा जिह्मगलेलिहानौ ।
कुम्भीनसाशीविषदीर्घपृष्ठाः स्याद्राजसर्पस्तु भुजंगभोजी ॥ १३०४ ॥
-wordlist-
 
जाहक (पुं),  गात्रसङ्कोचिन् (पुं),  मण्डलिन् (पुं),  नकुल (पुं),  पिङ्गल (पुं),  सर्पहन् (पुं),  बभ्रु (पुं),  सर्प (पुं),  अहि (पुंस्त्री),  पवनाशन (पुं),  भोगिन् (पुं),  भुजङ्ग (पुं),  भुजग (पुं),  उरग (पुं),  द्विजिह्व (पुं),  व्याल (पुं),  भुजङ्गम (पुं),  सरीसृप (पुं),  दीर्घजिह्व (पुं),  काकोदर (पुं),  विषधर (पुं),  फणभृत् (पुं),  पृदाकु (पुं),  दृक्कर्ण (पुं),  कुण्डलिन् (पुं),  बिलेशय (पुं),  दन्दशूक (पुं),  दर्वीकर (पुं),  कञ्चुकिन् (पुं),  चक्रिन् (पुं),  गूढपाद् (पुं),  पन्नग (पुं),  जिह्मग (पुं),  लेलिहान (पुं),  कुम्भीनस (पुं),  आशीविष (पुं),  दीर्घपृष्ठ (पुं),  राजसर्प (पुं),  भुजङ्गभोजिन् (पुं)

--source--
 
अरुणो बालसंध्याभः पीतरक्तस्तु पिञ्जरः ।
कपिलः पिङ्गलः श्यावः पिशङ्गः कपिशो हरिः ॥ १३९६ ॥
बभ्रुः कद्रुः कडारश्च पिङ्गे कृष्णस्तु मेचकः ।
स्याद्रामः श्यामलः श्यामः कालो नीलोऽसितः शितिः ॥ १३९७ ॥
-wordlist-
 
अरुण (पुं),  बालसन्ध्याभ (पुं),  पीतरक्त (पुं),  पिञ्जर (पुं),  कपिल (पुं),  पिङ्गल (पुं),  श्याव (पुं),  पिशङ्ग (पुं),  कपिश (पुं),  हरि (पुं),  बभ्रु (पुं),  कद्रु (पुं),  कडार (पुं),  पिङ्ग (पुं),  कृष्ण (पुं),  मेचक (पुंक्ली),  राम (पुं),  श्यामल (पुं),  श्याम (पुं),  काल (पुं),  नील (पुं),  असित (पुं),  शिति (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

हरि
हरि,  कद्रु,  कडार,  पिङ्गल
हरिः कद्रुः कडारश्च पिङ्गलः परिकीर्तितः ।
verse 4.1.1.735
page 0084

पिङ्ग
पिङ्ग,  पिशङ्ग,  बभ्रु,  कपिल,  पिङ्गल
पिङ्गः पिशङ्ग इत्युक्तो बभ्रुः कपिलः पिङ्गलः ।
verse 4.1.1.736
page 0085

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: पिङ्गलम्
Root: पिङ्गल
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr
Shloka(s):
3|3|202|1 ► बालं तु पिङ्गलं वज्रं ह्रीबेरं दीर्घरोमकम्। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|202|2 ► चामरं चमकं ज्येष्ठं बहिष्ठं जटिलं जटा॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|202|1 ⇢ पालम् (बालम् (पाल) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|1 ⇢ पिङ्गलम् (पिङ्गल) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|1 ⇢ वज्रम् (वज्र) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|1 ⇢ श्रीबेरम् (श्रीबेर) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|1 ⇢ दीर्घरोमकम् (दीर्घरोमक) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|2 ⇢ चामरम् (चामर) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|2 ⇢ चमकम् (चमक) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|2 ⇢ ज्येष्ठम् (ज्येष्ठ) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|2 ⇢ बर्हिष्ठम् (बर्हिष्ठ) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|2 ⇢ जटिलम् (जटिल) (नपुं) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
➠ 3|3|202|2 ⇢ जटा (जटा) (स्त्री) ⇒ Andropogon muricatum
 Tamil Kuruvēr ⇒ 
Related word(s):
    

Mahabharata

English

Piṅgala^1,  a serpent. § 47 (Sarpanāmak.): I,  35,  1554 (enumeration).

Piṅgala^2,  names of two brahmans. § 52 (Sarpasattra)
 I,  53,  2046 (acted as adhvaryu at the snake-sacrifice of Janamejaya),  2047 (among the sadasyas at the sacrifice).

Piṅgala^3,  a Yaksha king. § 506 (Skandayuddha): III,  231,  14565 (vyāpṛtas tu śmaśāne yo nityaṃ Rudrasya vai sakhā (C. śº) Pºo nāma Yakshendraḥ).

Piṅgala^4 = Śiva: XIII,  882.

पुराणम्

English

पिंगल १ / PIṄGALA I. A deva who is an attendant of the Sungod. sūrya (Sun-god) rides in a one-wheeled chariot drawn by seven horses and he bears in his hands two lotuses. On his right side stands the attendant daṇḍī with an ink-pot and a writing stick and on his left side stands the attendant piṅgala with a stick. Both these are demi god attendants of sūrya. (Chapter 51,  agni purāṇa).

पिंगल २ / PIṄGALA II. A prominent serpent born to the sage kaśyapa of his wife kadrū. (Śloka 9,  Chapter 35,  Ādi Parva).

पिंगल ३ / PIṄGALA III. A sage. He was a Yajvā (priest) in the sarpasatra of janamejaya. (Śloka 6,  Chapter 53,  Ādi Parva).

पिंगल ४ / PIṄGALA IV. A King of the Yakṣas. He is a friend of śiva. He acts as body-guard to śiva who spends his time in cremation grounds. This yakṣa gives happiness to all in the world. (Śloka 51,  Chapter 23,  Vana Parva).

पिंगल ५ / PIṄGALA V. A lion,  who is a character in the book pañcatantra. (See under pañcatantra).

पिंगल ६ / PIṄGALA VI. A brahmin of very bad manners. This brahmin was killed by his own wife who was a prostitute. In their next birth piṅgala became a vulture and the prostitute,  a parrot. Both had memories of their previous birth and the vulture (piṅgala) with vengeance killed the parrot. After that piṅgala was eaten one day by a tiger A brahmin residing on the shores of gaṅgā read to their souls the fifth chapter of gītā and they got salvation and entered Pitṛloka (world of the Manes). (Chapter 40,  sṛṣṭi Khaṇḍa,  padma purāṇa).

पिंगल ७ / PIṄGALA VII. A rākṣasa (demon). Once when this demon was going through a forest he met a forester. The latter got afraid and climbed up a śamī tree. Then a branch broke and it fell on the head of Gaṇeśa sitting beneath that tree. It was an act of worship and because of that both the forester and the demon were elevated. (Gaṇeśa purāṇa).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पिङ्गलं,  क्ली,
   (पिङ्गं लातीति । ला + कः ।)रीतिः । इति राजनिर्घण्टः ॥

 पिङ्गलः,  पुं,
   (पिङ्गो वर्णोऽस्यास्तीति । पिङ्ग +“सिध्मादिभ्यश्च ।” ५ । २ । ९७ । इति लच् ।)नीलपीतमिश्रितवर्णः । तत्पर्य्यायः । कडारः २कपिलः ३ पिङ्गः ४ पिशङ्गः ५ कद्रुः ६ । तद्-वति,  त्रि । इत्यमरः । १ । ५ । १६ ॥
 केचित्द्वयं द्वयं पर्य्यावमाहुः । अत्र नीलपीतः कपिलः ।रोचनाभः पिशङ्गः । कनकपिङ्गलः कद्रुः ।इति सुभूतिः ॥
“पिशङ्गो रोचना पाण्डुः कद्रुः कनकपिङ्गलः ॥
”इति नाममाला ॥
“पिङ्गदीपशिखाभः स्यात् पिशङ्गः पद्मधूलिवत् ।पीतनीलहरिद्रक्तः कडारस्तृणवह्निवत् ॥
अयन्तूद्रिक्तः पीताङ्गः कपिलो रोचनाच्छविः ॥
इत्यत्र भेदोऽपि दृश्यते । अल्पभेदत्वादिहासौनादृतः ।” इति तट्टीकायां भरतः ॥
 * ॥
 नाग-भेदः । (यथा,  महाभारते । १ । ३५ । ९ ।“निष्ठानको हेमगुहो नहुषः पिङ्गलस्तथा ॥
”)रुद्रः । चण्डांशुपारिपार्श्विकः । निधिभेदः ।कपिः । अग्निः । इति मेदिनी । ले,  ११३ ॥
मुनिविशेषः । (यथा,  महाभारते । १ । ५३ । ६ ।“ब्रह्माभवत् साङ्गरवो अध्वर्य्युश्चापि पिङ्गलः ॥
”)नकुलः । स्थावरविषविशेषः । इति हेमचन्द्रः ।४ । १६५ ॥
 क्षुद्रोलूकः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यक्षविशेषः । यथा,  महाभारते । ३ । २३० । ५१ ।“पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः ॥
”पर्व्वतविशेषः । इति ब्रह्माण्डपुराणम् ॥
)प्रभवादिषष्टिवर्षान्तर्गतैकपञ्चाशत्तम्रवर्षः । यथा, “देशभङ्गोऽथ दुर्भिक्षं समासात् कथयाम्यहम् ।पिङ्गले चारुपद्माक्षि ! दुर्भिक्षं नर्म्मदातटे ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
 * ॥
पिङ्गलाचार्य्यकृतच्छन्दोग्रन्थविशेषः । यथा,  --“जो विविहमत्तसायरपारं पत्तो विविमलमैहेलम् ।पढमं भासतरण्डो नाओसो पिङ्गलो जयै ॥
”अस्य व्याख्या ।“अथ छन्दःशास्त्रकर्त्तुः पिङ्गलाचार्य्यस्य स्तुति-रूपं मङ्गलं निर्विघ्नग्रन्थपरिसमाप्तये ग्रन्थकृत्करोति । विविधा नानाप्रकारकविन्यासविशिष्टामात्रा यत्र तद्विविधमात्रं छन्दःकदम्बं तदेवंसागरः अतिदुर्गमत्वात् भाषा एव तरण्डानौर्यस्य । प्राकृते ह्नस्वता तेन भाषयैव छन्दः-शास्त्रमुक्तवानित्यवगम्यते । केचित्तु लघुगुरु-रूपा या विविधा मात्रा सैव सागरः तत्पारंप्राप्तः अपिरवधारणे । विमलया मत्या हेलायत्र तद्यथा स्यात् निर्म्मलबुद्ध्या हेलयैव पारंगत इत्यर्थः । प्रथममित्यनेन छन्दःशास्त्रस्यप्रथमप्रणेतायमित्यवगम्यते । अर्थान्तरमप्यने-नैव व्यज्यते यो विविधमात्राभिः सागरपारंप्राप्तः विः पक्षी अर्थाद्गरुडः तस्य विमलमतौहेला यत्र तत् यथा स्यात् भाषा अनुनयवाक्सैव नौर्यस्य ईदृशो नागो जयति । एवं हिश्रूयते भोक्तुमुद्यतं गरुडं दृष्ट्वा सकौशलं सवि-नयं तमुवाच भो गरुड ममेदं कौशलं पश्ययद्येकवारलिखितं मया लिख्यते तदा मां भक्षइत्युक्त्वा सागरतीरं षड्विंशत्यक्षरपर्य्यन्तं प्रस्तारंप्रदर्श्य समुद्रं प्रविवेश गरुडोऽपि वञ्चनां गुरु-त्वेन तञ्च मत्वा तद्देशाद्विरराम एतादृशं बुद्धि-गौरवं यस्य अतएव जयति उत्कर्षेण वर्त्ततेतं प्रति प्रणतोऽस्मीति व्यज्यते अथवा गाथायांभगणोपन्यासो मङ्गलार्थः प्रथमं भृत्योदासी-नयोर्भगणजगणयोर्योगोऽनुचितोऽपि कथमित्य-वहितैर्भाव्यम् ।” इति पिङ्गलग्रन्थस्तट्टीका च ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पिङ्गल पु०
  पिङ्ग + सिध्मा० लच् पिङ्गं लाति--क वा । १ नील-पीतमिश्रितवर्णे ३ तद्वति त्रि०
  अमरः । अस्मिन् परे घोषा०पूर्वपूर्वपदमाद्युदात्तम् । प्राकृतभाषयाच्छन्दोग्रन्थकारके३ नागभेदे ४ रुद्रे ५ सूर्यपारिपार्श्विकभेदे ६ निधिभेदे ७ वा-नरे नकुले ८ स्थावरविषभेदे च हेमच० । ९ क्षुद्रोलूकेराजनि० “देशभङ्गोऽथ दुर्भिक्षं समासात् कथयाम्यहम् ।पिङ्गले चारुपद्माक्षि! दुर्भिक्षं नर्मदातटे” इति ज्यो० त०उक्ते प्रभवादिबर्षमध्ये १० वर्षभेदे च । ११ नागराजभेदेभा० आ० ३५ अ० । १२ यक्षभेदे भा० व० २३० अ० । १३ रीतौपित्तले १४ शिंशपायां च स्त्री राजनि० । १५ वामनदिग्-गजस्य स्त्रियां कुमुदस्य १६ करिण्यां मेदि० । १७ कर्णि-कायां तन्त्रोक्ते १८ नाडीभेदे हेमच० । इडाशब्दे दृश्यम्

Capeller

German

 पिङ्गल॑ = vor. Adj.
 m.
  Mannsn. ,  bes. eines
berühmten Metrikers,  Pl. Volksname.
f.
  पिङ्गला eine Blutegelart
 weibl. N.

Stchoupak

French

 पिङ्गल-
 -आ- -ई- a. brun rougeâtre,  tanné 
 jaune,  couleur
d'or 
 m.
  serviteur de Śiva 
 n.
  d'un Dānava 
 n.
  de divers sages 
 -आ- f.
  n.
 
d'une courtisane convertie 
 -त्व- nt. couleur jaune ou brun rougeâtre.
°गान्धार- m.
  n.
  d'un Vidyādhara.
°ज्य- a. qui a une corde brune (arc de Śiva).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.