पार्थिव (pArthiva)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishपार्थिव - pArthiva - - earthly
पार्थिव - pArthiva - - earthy
पार्थिव - pArthiva - - princely
पार्थिव - pArthiva - - being in or relating to or coming from the earth
पार्थिव - pArthiva - - fit for kings or princes
पार्थिव - pArthiva - - terrestrial
पार्थिव - pArthiva - - royal
पार्थिव - pArthiva - - earthen
पार्थिव - pArthiva - - lord of the earth
पार्थिव - pArthiva - - particular god of fire
पार्थिव - pArthiva - - king
पार्थिव - pArthiva - - 19th year in Jupiter's cycle of 60 years
पार्थिव - pArthiva - - prince
पार्थिव - pArthiva - - inhabitant of the earth
पार्थिव - pArthiva - - warrior
पार्थिव - pArthiva - - earthen vessel
पार्थिव - pArthiva - - Crape Jasmine [ Tabernamontana Coronaria - Bot. ]
पार्थिव - pArthiva - - earthy substance
पार्थिव - pArthiva - - regions of the earth
पार्थिव चुम्बकत्व - pArthiva cumbakatva - - terrestrial magnetism
पार्थिव चुम्बकीय क्षेत्र - pArthiva cumbakIya kSetra - - terrestrial magnetic field [ Physics ]
पार्थिव - pArthiva - - earthly
ऐहिकी - aihikI - - earthly
ऐहिकः - aihikaH - - earthly
भौम - bhauma - - earthly
भौम्य - bhaumya - - earthly
नाकनदी - nAkanadI - - earthly
अपार्थिव - apArthiva - - not earthly
अरेणु - areNu - - not earthly
महीमृग - mahImRga - - earthly antelope
साशनानशन - sAzanAnazana - - earthly and heavenly beings
चरमभविक - caramabhavika - - being in the last earthly state
ब्रह्मदाय - brahmadAya - - earthly possession of a Brahman
Wilson
EnglishApte
Englishपार्थिव [pārthiva], (-वी ) [पृथिव्याः ईश्वरः इदं वा अण्]
Earthen, earthy, terrestrial, relating to the earth
यतो रजः पार्थिवमुज्जिहीते 13.64.
Ruling the earth.
Princely, royal.
वः An inhabitant of the earth.
A king, sovereign
अथ तस्य विवाहकौतुकं ललितं बिभ्रत एव पार्थिवः 8.1.
An earthen vessel.
The body.
The विकार of the earth
अयं जनो नाम चलन् पृथिव्यां यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः 5.12.5.
A गृह्याग्नि of the naming ceremony (नामकरण). -वम् An earthy substance.
वा A royal concubine.
Arsenic (see निघण्टरत्नाकर). a prince, the son of a king.-नन्दिनी, -सुता, -कन्या the daughter of a king, princess. -आत्मजः, -नन्दनः, -सुतः, -पुत्रः the sun. ˚पौत्रः 'Yama's son', Yudhiṣṭhira
स वृत्तवांस्तेषु कृताभिषेकः सहानुजः पार्थिवपुत्रपौत्रः * 3.118.2.
Apte 1890
Englishपार्थिव a. (वी f.) [पृथिव्याः ईश्ररः इदं वा अण्] 1 Earthen, earthly, terrestrial, relating to the earth
यतो रजः पार्थिवमुज्जिहीते R. 13. 64.
2 Ruling the earth.
3 Princely, royal.
वः 1 An inhabitant of the earth.
2 A king, sovereign
R. 8. 1.
3 An earthen vessel.
4 The body.
वं An earthly substance.
Comp.
आत्मजः
नंदनः,
सुतः a prince, the son of a king.
कंन्या,
नंदिनी,
सुता the daughter of a king, princess.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishपार्थिव, अस्, ई, अम् (fr. पृथिवी for पृथ्वी, f.
of पृथु), earthen, earthly, terrestrial, relating to
the earth, springing or derived from the earth, made
of earth, earthy
ruling or possessing the earth
fit
for kings or princes, royal, princely
अ-पार्थिव,
unearthly, i. e. heavenly, celestial
(अस्), m. a dweller
on the earth, inhabitant of the earth
a lord of the
earth, king, prince, sovereign, warrior
an earthen
vessel
the 19th (or 53rd) year in Jupiter's cycle of
60 years
(आस्), m. pl. a patronymic
(ई), f. ‘earth-
born, ’ an epithet of Sītā
of Lakṣmī
(अम्), n. an
earthy substance
(आनि), n. pl., Ved. the regions of
the earth (Sāy. = पृथिव्याम् भवानि स्थानानि).
—पार्थिव-ता, f. or पार्थिव-त्व, अम्, n. the
dignity or rank of king, royalty.
—पार्थिव-नन्-
दिनी, f. the daughter of a king.
—पार्थिवर्षभ
(°व-ऋ°), अस्, m. ‘king-bull, ’ an excellent king.
—पार्थिव-श्रेष्ठ, अस्, m. best of kings, an
excellent sovereign.
—पार्थिव-सुता or पार्थिवात्-
मजा (°व-आत्°), f. the daughter of a king.
—पार्-
थिवाधम (°व-अध्°), अस्, m. the lowest or
meanest of kings.
—पार्थिवेन्द्र (°व-इन्°), अस्,
m. the chief or greatest of princes.
Macdonell
Englishपार्थिव pārthiv-a, (ī) terrestrial, earthly: 🞄with vrata, manner of the earth
inhabitant 🞄or son of earth
prince, king, warrior
🞄a. royal: ī, daughter of earth, Sītā
🞄-tā, , -tva, royal dignity, kingship
🞄-nandinī, kingʼs daughter, princess
-ṛṣabha, illustrious king
-śreṣṭha, spv. 🞄best of kings
-sutā, kingʼs daughter
-ātmajā, kingʼs daughter
-indra, most 🞄excellent of kings.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiपार्थिव
वि* - पृथिवी + अण्
"मिट्टी का बना हुआ, पृथ्वी संबंधी, भूमिसंबंधी, धरती से संबंध रखने वाला "
पार्थिव
वि* - पृथिवी + अण्
धरती पर शासन करने वाला
पार्थिव
वि* - पृथिवी + अण्
"राजसी, राजकीय"
पार्थिवः
- -
पृथ्वी पर रहने वाला
पार्थिवः
- -
"राजा, प्रभु"
पार्थिवः
- -
मिट्टी का वर्तन
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपार्थिव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜ /ದೊರೆ /ಪೃಥಿವಿಯ ಒಡೆಯ
निष्पत्तिः - > "अण्" (५-१-४२)
व्युत्पत्तिः - > पृथिव्याः ईश्वरः
प्रयोगाः - > "दित्सया ददपि पार्थिवोऽर्थिनं गुण्यगुण्य इति न व्यजीगणत्"
उल्लेखाः - > माघ० १४-४७
पार्थिव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರದ ಹೆಸರು /ಪ್ರಭವ ಮೊದಲಾದ ಅರವತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಸಂವತ್ಸರ
पार्थिव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೃತ್ಪಾತ್ರ /ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१३४)
व्युत्पत्तिः - > पृथिव्या विकारः
पार्थिव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿಯ ಸಂಬಂಧವಾದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१२०)
व्युत्पत्तिः - > पृथिव्याः इदम्
प्रयोगाः - > "विरक्तसन्ध्याकपिशं पुरस्ताद्यतो रजः पार्थिवमुज्जिहीते"
उल्लेखाः - > रघु० १३-६४
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinWordnet
Sanskrit पार्थिव, आवनेय
पृथ्वीसम्बन्धी।
"वयम् पार्थिवानां वस्तूनां आसक्त्या बद्धाः स्मः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetansa yi
पार्थिव
sa rig pa
पार्थिव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritराजा राट्पृथिवीशक्रमध्यलोकेशभूभृतः ॥ ६८९ ॥
महीक्षित्पार्थिवो मूर्धाभिषिक्तो भूप्रजानृपः ।
राजन् (पुं), राज् (पुं), पृथिवीशक्र (पुं), मध्यलोकेश (पुं), भूभृत् (पुं), महीक्षित् (पुं), पार्थिव (पुं), मूर्धाभिषिक्त (पुं), भूप (पुं), प्रजाप (पुं), नृप (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritराजन्
राजन्, राजन्य, राज्, प्रजापति, क्षत्रिय, नृप, क्षत्त्र, मूर्धाभिषिक्त, भूपति, पार्थिव, नरदेव, लोकपाल
राजा राजन्यो राट् प्रजापतिः क्षत्रियो नृपः क्षत्त्रम् ।
मूर्धाभिषिक्तभूपतिपार्थिवनरदेवलोकपालाः स्युः ॥ ४२१ ॥
verse 2.1.1.421
page 0049
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपार्थिवः, (पृथिव्या ईश्वरः ।) पृथिवी +“तस्येश्वरः ।” ५ । १ । ४२ । इति अञ् ।)राजा । इत्यमरः ॥
(यथा, मनुः । २ । १३९ ।“तेषान्तु समवेतानां मान्यौ स्नातकपार्थिवौ ।राजस्नातकयोश्चैव स्नातको नृपमानभाक् ॥
”वत्सरविशेषः । यथा, --“बहुशस्यानि जायन्ते सर्व्वदेशे सुलोचने ।सौराष्ट्रलाटदेशे च पार्थिवे नात्र संशयः ॥
”इति चिन्तामणिधृतवचनम् ॥
पृथिव्या अयं इत्यण् ।) शरावः । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
(पृथिव्या विकार इति । “सर्व्व-भूमिपृथिवीभ्यामणञौ ।” ५ । १ । ४१ । इत्यञ् ।)पृथिवीविकृतौ, त्रि । इति मेदिनी ॥
(यथा, भागवते । १ । २ । २४ ।“पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ॥
”पृथिव्या निमित्तं संयोग उत्पातो वा ॥
पृथिवीसम्बन्धिनि, त्रि । यदुक्तम् ।“मधुमत् पार्थिवं रजः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
SanskritCapeller
GermanGrassman
Germanpā́rthiva, a., m., n. [von pṛthivi], 1〉 a., irdisch, auf der Erde befindlich, aus der Erde entsprungen
2〉 a., von Erdbewohnern entsprungen, Gegensatz daívia
3〉 m., Erdbewohner
4〉 n., Raum der Erde, irdischer Raum. Der Gegensatz divyá [in der Bed. 1〉 3〉 4〉] tritt hervor in den Stellen: {548, 23}
{741, 6}
{731, 1}
{819, 24}
{902, 8}
{620, 23}
{879, 5}
{144, 6}
{205, 11}
{422, 3}
{423, 4}
{463, 9}
{613, 9}
{491, 11}
{551, 14}
{891, 9}
{551, 11}
{34, 6}
{463, 8}
{858, 2}
{349, 3}
{500, 9}
{726, 8}
{748, 5}
{775, 30}
{776, 6}
{809, 51}
{812, 3}
{645, 6}. [Page808]
-as 3〉 {548, 17}. _{548, 23}
{911, 4}
{1020, 8}.
-am [m.] 1〉 rayím {741, 6}.
-am [n.] 1〉 sádma {38, 10}
{441, 7}
rájas {81, 5}
{90, 7}
{697, 5}
{784, 8}
{819, 24}
vásu {731, 1}. — 4〉 {128, 3}.
-āya 1〉 sunvaté {902, 8}.
-āt 1〉 áṃhasas {620, 23}
{879, 5}. — 4〉 {6, 10} (Gegensatz divás).
-asya 1〉 {144, 6}
vásvas {113, 7}
{205, 11}
{613, 10}
rāyás {422, 3}
jágatas {463, 9}. — 4〉 {395, 1} (Gegensatz divás)
{423, 4}.
-e 1〉 sádane {169, 6}
{706, 5}
rájasi {841, 2}.
-āsas [m.] 1〉 rā́yas {477, 1}
devā́s {891, 9}
{491, 11}
{551, 14}.
-ās 1〉 (marútas) {406, 7}
devā́s {551, 11}.
-āni 1〉 bheṣajā́ {34, 6}
rájāṃsi {154, 1}
{435, 3}
{472, 2}
{490, 13}
jráyāṃsi {447, 6}
rocanā́ {858, 2}. — 2〉 jánma {395, 14}. — 4〉 {155, 4}
{463, 8}
{502, 11}
{703, 9}.
-ā 1〉 bhúvanāni {64, 3}
rájāṃsi {349, 3}
jráyāṃsi {362, 7}
vásu {500, 9}
{748, 5}
{776, 6}
vásūni {486, 20}
{726, 8}
{775, 30}
{809, 51}
{812, 3}
{937, 10} (viersilbig). — 4〉 {457, 20}.
-ebhias [Ab.] 4〉 {984, 1} (Gegensatz divás, antárikṣāt).
-ānām 4〉 díśam {95, 3}.
-eṣu 3〉 {942, 3}.
-āsas [N. pl. f.] 1〉 (devī́s) {400, 7}.
-īs [A. pl. f.] 1〉 íṣas {645, 6}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.