पारिप्लव (pAriplava)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पारिप्लव mfn.
   (-वः-वा-वं)
	 1. Perturbed,  troubled in mind.
	 2. Trembling, 
tremulous,  unsteady.
	 3. Swimming,  floating.
	 m.
  (-वः) A boat. E.
 
परिप्लव,  and अण् added.

Capeller Eng

English

 पा॑रिप्लव a.
  swimming or moving to and fro,  unsteady, 
fickle,  abstr.
   °ता f.
 ,  °त्व n.
 
 m.
  ship,  vessel.

Yates

English

 पारि-प्लव (वः-वा-वं)
a. Perturbed.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   पारिप्लव  pAriplava adj.
   perturbed   
   पर्याकुल  paryAkula adj.
   perturbed    
   आकुल  Akula adj.
   perturbed   
   विह्वल  vihvala adj.
   perturbed    
   व्यथित  vyathita adj.
   perturbed   
   उद्विग्न  udvigna ppp.  perturbed    
   प्रव्यथित  pravyathita ppp.  perturbed   
   सुविह्वल  suvihvala adj.
   very perturbed or distressed or wearied     
            

Wilson

English

 पारिप्लव
mfn.
   (-वः-वा-वं)
1 Perturbed,  troubled in mind.
2 Trembling,  tremulous,  unsteady.
E.
  परिप्लव,  and अण् added.

Apte

English

पारिप्लव [pāriplava],  a.
  [परि-प्लु अच् स्वार्थे अण्]

Moving to and fro,  rolling,  shaking,  unsteady,  tremulous
 ननन्द पारि- प्लवनेत्रया नृपः R.*
  3.11.

Swimming,  floating
 R.*
  13.3
 पारिप्लवाः स्रोतसि निम्नगायाः 16.61.

Agitated,  bewildered,  disturbed or perplexed
 हा हा दैव किमुप्तथैर्मम मनः पारिप्लवं धावति U.*
  4.22. -वः A boat
 पारिप्लवगताश्चापि देवतास्तत्र विष्ठिताः Rām.*
  1.43.19. -वम् Restlessness,  uneasiness
 प्रतिष्ठामव्याजं व्रजतु मयि पारिप्लवधुरा Māl.
 4.3. Comp.
   -दृष्टि,  -नेत्र a.
  having tremulous eyes. -प्रभ a.
  spreading lustre. -मति a.
  fickle-minded.

Apte 1890

English

 पारिप्लव a. [परि-प्लु अच् स्वार्थे अण्] 1 Moving to and fro,  rolling,  shaking,  unsteady,  tremulous
 ननंद पारिप्लवनेत्रया नृपः R. 3. 11. 
2 Swimming,  floating
 R. 13. 30
 16. 61. 
3 Agitated,  bewildered,  disturbed or perplexed
 U. 4. 22. 
वः A boat. 
वं Restlessness,  uneasiness,  Māl. 4. 3. 

Monier Williams Cologne

English

 पारि—प्लव mf(आ)n.  swimming,  MBh.
  
 Kāv.

 moving to and fro,  agitated,  unsteady,  tremulous

 wavering,  irresolute,  ib.

 (पा॑रि-),  ‘moving in a circle’,  N.
  of partic.  legends recited at the Aśva-medha and repeated at certain intervals throughout the year,  ŚBr.
  
 ŚrS.
 
 Bādar.

 पारि—प्लव m.
  a boat,  R.
  (v.l. परि-प्ल्°)

 a class of gods in the 5th Manv-antara,  Hariv.
 

 पारि—प्लव n.
  N.
  of a Tīrtha,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 पारिप्लव पारिप्लव,  अस्,  आ,  अम् (fr. परि-
प्लव),  swimming
 moving to and fro,  shaking, 
unsteady,  tremulous,  trembling
 perturbed,  troubled
in mind
 ‘moving in a circle, ’ epithet of a particular
legend recited at the Aśva-medha and repeated at
certain intervals throughout the year (Ved.)
 (अस्), 
m. a boat
 N. of a sage (?) in the fifth Manv-antara
(अम्),  n.,  N. of a Tīrtha.
—पारिप्लव-गत,  अस्,  आ, 
अम्,  being in a boat.
—पारिप्लव-नेत्र,  अस्,  आ,  अम्, 
having tremulous or swimming eyes.

Benfey

English

 पारिप्लव पारिप्लव,  i. e. परिप्लव
+ अ, 
 I. adj.
 ,  f.
  वा।
 1. Swimming, 
Ragh. 16,  61.
 2. Moving to and fro, 
unsteady,  Ragh. 3,  11.
 II. m.
 
 1. A
ship,  Rām.  1,  44,  20.
 2. A proper name.

Apte Hindi

Hindi

पारिप्लव
वि* - परिप्लव + अण्
"इधर उधर घूमने वाला,  डांवाडोल,  चंचल,  अस्थिर,  कम्पायमान"

पारिप्लव
वि* - परिप्लव + अण्
"तैरना,  बहना"

पारिप्लव
वि* - परिप्लव + अण्
"क्षुब्ध,  उद्विग्न,  परेशान,  घबराया हुआ"

पारिप्लवः
पुं*
  - परिप्लव + अण्
नाव

पारिप्लवम्
नपुं*
   - परिप्लव + अण्
"बेचैनी,  विकलता"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पारिप्लव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಂಚಲವಾದ /ಚಲಿಸುವ
निष्पत्तिः - > परि + प्लङ् (गतौ) "अच्" ३-१-१३४) । स्वार्थे "अण्" (५-४-३८)
प्रयोगाः - > "तयोपचाराञ्जलिखिन्नहस्तया ननन्द पारिप्लवनेत्रया नृपः",  "उपान्तवानीरवनोपगूढान्यालक्ष्यपारिप्लवसारसानि"
उल्लेखाः - > रघु० ३-११,  रघु० १३-३०
पारिप्लव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗಲಿಬಿಲಿಯಾದ /ದಿಕ್ಕುತೋರದಂತೆ ಆಗಿರುವ /ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾದ /ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಹೊಂದಿರುವ
प्रयोगाः - > "हा हा देवि किमुत्पथैर्मम मनः पारिप्लवं धावति"
उल्लेखाः - > उ० रा० ४-२२
पारिप्लव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೆಮ್ಮದಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ /ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "प्रतिष्ठामव्याजं व्रजतु मयि पारिप्लवधुरा विधिः स्थैर्यं धत्तां भवतु कृतकृत्यश्च मदनः"
उल्लेखाः - > मालती० ४-३
पारिप्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿ
प्रयोगाः - > "पारिप्लवशतैर्जुष्टा बहिर्क्रौञ्चनिनादिता"
उल्लेखाः - > रामा०

L R Vaidya

English

 pAriplava {% (I) a. (f. वा) %} 1. Moving,  shaking,  unsteady,  tremulous,  ननंद पारिप्लवनेत्रया नृपः R.iii.11
 2. swimming,  floating,  R.xiii.30,  xvi.60
 3. disturbed in the mind.

 pAriplava {% (II) m. %} A boat.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पारिप्लव n. ° = मैथुनक्रिया,  S II,  184,  5.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।
चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥
तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।
चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥
-wordlist-
 
स्थावर (क्ली),  जङ्गम (क्ली),  त्रस (क्ली),  चर (क्ली),  चराचर (क्ली),  जगत् (क्ली),  इङ्ग (क्ली),  चरिष्णु (क्ली),  चञ्चल (क्ली),  तरल (क्ली),  कम्पन (क्ली),  कम्प्र (क्ली),  परिप्लव (क्ली),  चलाचल (क्ली),  चटुल (क्ली),  चपल (क्ली),  लोल (क्ली),  चल (क्ली),  पारिप्लव (क्ली),  अस्थिर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

लोल
लोल,  चपल,  चटुल,  प्रचल,  तरल,  परिप्लव,  अधीर,  पारिप्लव,  चलाचल,  चञ्चल
लोलं चपलं चटुलं प्रचलं तरलं परिप्लवमधीरम् ।
पारिप्लवं च धीराश्चलाचलं चञ्चलं च कथयन्ति ॥ ६९५ ॥
verse 4.1.1.695
page 0080

Mahabharata

English

Pāriplava,  a tīrtha. § 362 (Tīrthayātrāp.): III,  83,  5082.

पुराणम्

English

पारिप्लव १ / PĀRIPLAVA I. A king of the race of bhārata. He was the son of nṛcakṣus and the grandson of nala. pāriplava got a son named medhāvī. (10th skandha,  bhāgavata).

पारिप्लव २ / PĀRIPLAVA II. A holy place situated on the border of kurukṣetra. If anyone visits this holy place he would get the benefit of conducting an agniṣṭoma yajña and an atirātra yajña. (Śloka 12,  Chapter 83,  Vana Parva).

Vedic Reference

English

 Pāri-plava,  ‘cyclic, ’ is a term applied to the Ākhyāna,  or
‘tale, ’ which is to be recited at the Aśvamedha (‘horse
sacrifice’),  and to be repeated at intervals throughout the year.
It is mentioned in the Śatapatha Brāhmaṇa^1 and in the
Sūtras.^2
1) xiii. 4,  3,  2. 15.
2) Āśvalāyana Srauta Sūtra,  x. 6
Śāṅkhāyana Srauta Sūtra,  xvi. 1,  26
2,  36
 Lāṭyāyana Śrauta Sūtra,  ix. 9,  11.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पारिप्लवं,  त्रि,  (परि + प्लु + अच् । ततः प्रज्ञा-द्यण् ।) चञ्चलम् । इत्यमरः । ३ । १ । ७५ ॥
 (यथा, रघुः । ३ । ११ ।“तयोपचाराञ्जलिखिन्नहस्तयाननन्द पारिप्लवनेत्रया नृपः ॥
”)आकुलः । इति मेदिनी । वे,  ६० ॥
 (क्ली,   तीर्थ-विशेषः । यथा,  महाभारते । ३ । ८३ । १२ ।“ततः पारिप्लवं गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति भारत ! ॥
”पुं,   जलपक्षी । इति रामानुजः ॥
 यथा,  रामा-यणे । ४ । २७ । २३ ।“पारिप्लवशतैर्ज्जुष्टा बर्हिक्रौञ्चनिनादिता ।रमणीया नदी सौम्या मुनिसङ्घनिषेविता ॥
”पञ्चममन्वन्तरीयप्रकृतिविशेषः । यथा,  हरि-वंशे । ७ । २७ ।“देवाश्चाभूतरजसस्तथा प्रकृतयोऽपरे ।पारिप्लवश्च रैभ्यश्च मनोरन्तरमुच्यते ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पारिप्लव त्रि०
  परि + प्ल--अच् स्वार्थेऽण् । १ चञ्चले २ आकुलेच अमरः । ३ तीर्घभेदे भा० व० ८ अ० । पञ्चममन्वन्तरे५ प्रकृतिभेदे हरिवं० ७ अ० । ६ आख्यानभेदे शत० ब्रा०१३ । ४ । ३ । २ । तच्चाख्यानं “पारिप्लवमाख्यानमाख्यास्यन्”इत्युपक्रमे “मनुर्वैवस्वतो राजेत्याह” इत्यादिकं तत्र दृश्यम्

Capeller

German

 पा॑रिप्लव umherschwimmend o. gehend
schwankend,  unstet
 m.
  Schiff. 

Burnouf

French

 पारिप्लव पारिप्लव a. mobile,  tremblant,  agité, 
ballotté.
पारिप्लव्य m.
  oie.

Stchoupak

French

 पारि-प्लव-
 a. qui nage,  qui s'agite 
 hésitant,  irrésolu 
 m.
  bateau
 
 -ता- f.
  -त्व- nt. mobilité,  perplexité,  inconstance.
°गत- a. v. qui est dans un bateau.
°दृष्टि- °नेत्र- a. aux yeux chavirants.
°प्रभ- a. qui répand une lumière tremblante.
°मति- a. d'esprit changeant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.