| YouTube Channel

पारिपात्र (pAripAtra)

 
शब्दसागरः
English
पारिपात्र
m.
(-त्रः) The name of a mountain, apparently the centrical or
western portion of the “Vindhya” chain, which skirts the province
of Mālwā.
E.
परि every way, पा to cherish, ष्ट्रन्
aff.
or with कन्
added, पारिपात्रक
also read पारियात्र.
Yates
English
पारि-पात्र (त्रः) 1.
m.
A mountain, cen-
tral part of the
Vindhya chain.
Wilson
English
पारिपात्र
m.
(-त्रः) The name of a mountain, apparently the centrical
or western portion of the Vindhya chain, which skirts the province of
Malva.
E.
परि every way, पा to cherish, ष्ट्रन्
aff.
or with कन्
added, पारिपात्रक
also read पारियात्र.
Apte
English
पारिपात्रम् [pāripātram],
=
पारियात्र q. v.
Apte 1890
English
पारिपात्रं (= पारियात्र) q. v.
Monier Williams Cologne
English
पारि—पात्र
&c.
w.r. for. यात्र below.
Monier Williams 1872
English
पारिपात्र पारिपात्र, अस्, m. (fr. परि +
पात्र?), N. of one of the seven principal mountain
ranges of India (the central or western portion of
the Vindhya chain which skirts the province of
Malwa)
N. of a son of Ahīna-gu
(also read पा-
रियात्र।)
Apte Hindi
Hindi
पारिपात्रः
पुं*
- -
सात मुख्य पर्वत शृंखलाओं में से एक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पारिपात्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಪ್ತಕುಲಪರ್ವತಗಳಲ್ಲೊಂದು
प्रयोगाः - > "महेन्द्रो मललः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः विन्ध्यश्व पारिपात्रश्च सप्तैवात्र कुलाचलाः ॥"
L R Vaidya
English
pAriyA(pA)tra {% m. %} Name of one of the seven principal mountains, R.xviii.16.
Mahabharata
English
Pāripātra (C.) or Pāriyātra (B.), a mountain. § 269 (Vaiśravaṇasabhāv.): II, 10, 412 (among the mountains present in the palace of Kubera).--§ 459 (Mārkaṇḍeyas.): III, 188, 12920 (seen by Mārkaṇḍeya in the stomach of Nārāyaṇa).--§ 548 (Āraṇeyap.): III, 313, 17295 (uttare
b: there the beings had sung that Arjuna should be invincible), 17318.--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 319 (one of the kulaparvatāḥ of Bhāratavarsha).--§ 641 (Rājadh.): XII, 129, 4719 (giriṃ, there Gotama had his hermitage).--§ 643b (Kāyavyac.): XII, 135, 4856 (ºcaraḥ, sc. Kāyavya
ºyāº, both C. and B.).--§ 782g (Guruśishyas.): XIV, 43, 1173 (enumeration of the principal mountains).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पारिपात्रः,
पुं,
पर्व्वतविशेषः तत्पर्य्यायः पारि-यात्रः इति शब्दरत्नावली
तु बिन्ध्यस्यपश्चिमे मालवदेशस्य सीमापर्व्वतः
(अयंहि भारतस्यास्य वर्षस्य कुलपर्व्वतानामन्यतमः ।यथा, मार्कण्डेये ५७ ११ ।“महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्व्वतः ।बिन्ध्यश्च पारिपात्रश्च सप्तैवात्र कुलाचलाः
”अस्मादुद्भूतनद्यो यथा, तत्रैव ५७ १९ -- २० ।“वेदस्मृतिर्व्वेदवती वृत्रघ्नी सिन्धुरेवं ।वेण्वा सानन्दिनी चैव सदानीरा मही तथा ।पारा चर्म्मण्वती नूपी विदिशा वेत्रवत्यपि ।शिप्रा ह्यवर्णी तथा पारिपात्राश्रयाःस्मृताः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पारिपा(या)त्र
पु०
पर्वतभेदे “हिमवान् पारिपात्रश्च”भा० स० १० अ० तु भारतवर्मस्थकुलाचलभेदःयथोक्तं “विन्ध्यश्च पारिपात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः ।तेषां सहस्वशो राजन्! पर्वतास्ते समीपतः” भा० भी०९ अ० “जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ आ-नीलनिषधौ प्राप्तौ परस्परनिरन्तरौ निषधः पारि-पात्रश्च मेरोःपार्श्वे तु पश्रिमे यथा पूर्वौ तथा चैतावानीलनिषधायतौ” मार्क०
पु०
५४ अ० “वेदस्मृतिर्वेद-वती वृत्नघ्नी सिन्धुरेव वेण्वा सा नन्दिनी चैव सदानीरा नदी तथा पारा चर्मण्वती मूपी बिदिशा तत्र-वत्यर्ण शिमा ह्यवर्णी तथा वारिपात्रा श्रयाःस्मृताः” मार्क०
पु०
५७ अ० “मरुकामालवाश्चैव पा-रिपात्रनिवासिनः” विष्णुपु० पर्वतः वृ० स० १४अ० कूमेविमागे मध्यस्थिततयाक्तः यथा “उत्तरसाकेतक-ङ्ककुरुकालकोटिकुकुराश्च पारियात्रनगः” स्वार्थे ।पारिपात्रक तत्रार्थे क्वचिद् यमध्यपाठस्तत्रार्थे
Burnouf
French
पारिपात्र पारिपात्र
m.
np. d'une montagne [? dans le
Vindhya].