पायस (pAyasa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पायस mfn.
   (-सः-सी-सं) Made of or from milk or water.
	 mn.  (-सः-सं)
1. An oblation of milk,  rice,  and sugar.
	 2. Turpentine.
	 n.
  (-सं)
Milk.
 E.
  पयस् milk or water,  aff.
   अण्.

Capeller Eng

English

 पायस a.
  prepared with milk
 m.
  n.
  such a food,  esp.
    rice
boiled in milk.

Yates

English

 पायस (सः-सं) 1.
m.
  n.
  An oblation
of milk,  rice and sugar
 turpen-
tine.
a. Made of milk or water.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पायस 	-	 pAyasa 	-	 n.
  	-	 riceboiledinmilk
उष्णीकृत 	-	  uSNIkRta 	-	 adj.
  	-	 boiled
पचत 	-	  pacata 	-	 adj.
  	-	 boiled
पक्व 	-	  pakva 	-	 adj.
  	-	 boiled
शीत 	-	  zIta 	-	 adj.
  	-	 boiled
श्राण 	-	  zrANa 	-	 adj.
  	-	 boiled
शृत 	-	  zRta 	-	 adj.
  	-	 boiled
स्थालीपक्व 	-	  sthAlIpakva 	-	 adj.
  	-	 boiled
स्विन्न 	-	  svinna 	-	 adj.
  	-	 boiled
क्वथित 	-	  kvathita 	-	 ppp. 	-	 boiled
उत्क्वथ्यते  { उत्क्वथ् } 	-	  utkvathyate  { utkvath } 	-	 verb pass. 	-	  be boiled
बुद्बुदित तैल 	-	  budbudita taila 	-	 n.
  	-	 boiled oil
भिस्सा 	-	  bhissA 	-	 f.
  	-	 boiled rice
कुरु 	-	  kuru 	-	 m.
  	-	 boiled rice
पाज 	-	  pAja 	-	 m.
  	-	 boiled rice
शालिजौदन 	-	  zAlijaudana 	-	 m.
  	-	 boiled rice
ओदन 	-	  odana 	-	 m.
  n.
  	-	 boiled rice
क्रूर 	-	  krUra 	-	 m.
 n.
  	-	 boiled rice
दीदिवि 	-	  dIdivi 	-	 m.
 n.
  	-	 boiled rice
शाल्योदन 	-	  zAlyodana 	-	 m.
 n.
  	-	 boiled rice

पायस 	-	 pAyasa 	-	 n.
  	-	 riceboiledinmilk
पायस 	-	 pAyasa 	-	 adj.
  	-	  prepared with or made of milk
पायस 	-	 pAyasa 	-	 m.
  	-	  rice boiled in milk with sugar
पायस 	-	 pAyasa 	-	 m.
  	-	  resin of longleaf pine tree  [ Pinus Longifolia - Bot. ]
पायस 	-	 pAyasa 	-	 n.
  	-	  sweet milky dish
पायस 	-	 pAyasa 	-	 n.
  	-	  food prepared with milk
क्षीरम् उत पायस 	-	  kSIram uta pAyasa 	-	 n.
  	-	  milk or pudding?

Wilson

English

 पायस
mfn.
   (-सः-सी-सं) Made of or from milk or water.
mn. 
(-सः-सं)
1 An oblation of milk,  rice,  and sugar.
2 Turpentine.
n.
  (-सं) Milk.
E.
  पयस् milk,  aff.
   अण्.

Apte 1890

English

 पायस a. (सी f.) [पयसो विकारः अण्] Made of water or milk. 
सः,  
सं 1 Rice boiled in milk
 Ms. 3. 271,  5. 7
 Y. 1. 173. 
2 Turpentine. 
3 An oblation of milk,  rice,  and sugar. 
सं 1 Milk. 
2 Ambrosia,  nectar. 

Monier Williams Cologne

English

 पायस mf(ई)n.  (fr.  पयस्) prepared with or made of milk,  GṛŚrS.
  

 पायस m.
  n.
  food prepared with m°,  (esp.  ) rice boiled in m° or an oblation of m° and rice and sugar,  ib.
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 पायस m.
  the resin of Pinus Longifolia,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 पायस पायस,  अस्,  ई,  अम् (fr. पयस्),  pre-
pared with or made of milk or water
 (अस्,  अम्),  m.
n. food prepared with milk,  rice boiled in milk
 an
oblation of milk,  rice,  and sugar
 the resin of Pinus
Longifolia
 turpentine
 (अम्),  n. milk
 a kind of
divine beverage,  nectar (Rām. I. 15,  8).
—पायस-
दग्ध,  अस्,  आ,  अम्,  scalded by milk-porridge.

Macdonell

English

 पायस pāyas-a,  a.
  made of milk
 m.
  n.
  milkrice: 🞄-dagdha,  pp. scalded by milk-porridge.

Benfey

English

 पायस पायस,  i. e. पयस् + अ, 
 I. adj.
 
Made of milk.
 II. m.
  and n.
  Food
made of milk,  Man.  3,  271.

Apte Hindi

Hindi

पायस
वि* - पयस् + अण्
दूध या पानी से बना हुआ

पायसः
पुं*
  - पयस् + अण्
"खीर,  दूध में उबले हुए चावल"

पायसः
पुं*
  - पयस् + अण्
तारपीन

पायसम्
नपुं*
   - पयस् + अण्
"खीर,  दूध में उबले हुए चावल"

पायसम्
नपुं*
   - पयस् + अण्
तारपीन

पायसम्
नपुं*
   - पयस् + अण्
दूध

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पायस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೀರಾನ್ನ /ಕ್ಷೀರದಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾದ ಅನ್ನ /ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನ್ನ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-१६)
व्युत्पत्तिः - > पयसि संस्कृतम्
प्रयोगाः - > "संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन च"
उल्लेखाः - > मनु० ३-२७१
पायस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲೋಬಾನ /ತುರುಷ್ಕ /ದೇಶದ ಒಂದು ವಾಸನಾದ್ರವ್ಯ
विस्तारः - > "पायसं तु क्लीबपुंसोः श्रीवासपरमान्नयोः" - मेदि०
पायस
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಾಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१३४)
व्युत्पत्तिः - > पयसो विकारः

L R Vaidya

English

 pAyasa {% (I) a. (f. सी) %} Made of water or milk.

 pAyasa {% (II) m.n. %} Rice boiled in milk,  Yaj.i.173,  M.iii.271.

 pAyasa {% (III) n. %} Milk.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पायसं परमान्नं च क्षैरेयी क्षीरजं दधि ।
गोरसश्च तदघनं द्रप्सं पत्त्रलमित्यपि ॥ ४०६ ॥
-wordlist-
 
पायस (पुंक्ली),  परमान्न (क्ली),  क्षैरेयी (स्त्री),  क्षीरज (क्ली),  दधि (क्ली),  गोरस (पुं),  द्रप्स (क्ली),  पत्त्रल (क्ली)

--source--
 
पायसस्तु वृक्षधूपः श्रीवासः सरलद्रवः ॥ ६४८ ॥
-wordlist-
 
पायस (पुं),  वृक्षधूप (पुं),  श्रीवास (पुं),  सरलद्रव (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

क्षैरेयी
क्षैरेयी,  पायस,  परमान्न
क्षैरेयी पायसं प्रोक्तं परमान्नं च सूरिभिः ॥ ३२० ॥
verse 2.1.1.320
page 0038

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पायसः,  पुं,
   क्ली,
   श्रीवासः ॥
 टारपिन् इति भाषा ।पयसा संस्कृतः । (पयसो विकार इत्यण् ।)परमान्नम् । इत्यमरमेदिनीकरौ । अस्य पाक-प्रकारो गुणाश्च ।“अतप्ततण्डुलो धौतः परिभृष्टो घृतेन च ।खण्डयुक्तेन दुग्धेन पाचितः पायसो भवेत् ॥
पायसः कफकृद्बल्यो विष्टम्भी मधुरो गुरुः ॥
”तस्य पित्र्युद्देशेन गङ्गाम्भसि निःक्षेपे फलं यथा,  --“पितॄनुद्दिश्य यो भक्त्या पायसं मधुसंयुतम् ।गुडसर्पिस्तिलैः सार्द्धं गङ्गाम्भसि विनिःक्षिपेत् ॥
तृप्ता भवन्ति पितरस्तस्य वर्षशतं हरे ! ।यच्छन्ति विविधान् कामान् पतितुष्टाः पिता-महाः ॥
”इति स्कान्दे काशीखण्डे २७ अध्यायः ॥
चन्द्रप्रभपायसो यथा,  --“भृष्टजीरचतुर्जातश्चन्द्रकान्तः सुरोचनः ॥
”इति राजवल्लभः ॥
पयोविकारे,  त्रि । यथा,  --“कन्दुपक्वानि तैलेन पायसं दधि शक्तवः ।द्विजैरेतानि भोज्यानि शूद्रगेहकृतान्यपि ॥
”इति तिथितत्त्वे वराहपुराणम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पायस त्रि०
  पयसोविकारः अण् । १ दुग्धविकारे २ परमान्ने पु०
 अमरः । तत्पाकप्रकारो यथा “अतप्ततण्डुलो धौतःपरिभृष्टो घृतेन च । खण्डयुक्तेन दुग्धेन पाचितःपायसो भवेत । पायसः कफकृद्बल्यो विष्टम्भी मधुरीगुरु” पाकराजेश्वरः ।

Capeller

German

 पायस mit Milch bereitet,  Milch-
 n.
  Milchspeise, 
Milchreis.

Stchoupak

French

 पायस-
 m.
  nt. nourriture cuite dans le lait 
 not. riz bouilli dans le
lait (offert comme oblation).
°पिण्डारक- m.
  mangeur de riz.
पायसापूप- m.
  gâteau de riz et de lait.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.