| YouTube Channel

पात्रम् (pAtram)

 
Apte
English
पात्रम् [pātram], [पाति रक्षत्याधेयं, पिबत्यनेन वा पा-ष्ट्रन् Tv.]
A drinking-vessel, cup, jar.
A vessel or pot in general
पात्रे निधायार्घ्यम्
R.*
 5.2, 12
any sacrificial vessel or utensil.
A receptacle of any kind, recipient
दैन्यस्य पात्रतामेति
Pt.*
 2.11.
A reservoir.
A fit or worthy person, a person fit or worthy to receive gifts
वित्तस्य पात्रे व्ययः
Bh.*
 2.82
अदेशकाले यद् दानमपात्रेभ्यश्च दीयते
Bg.*
 17.22
Y.*
 1.21
R.*
 11.86.
An actor, adramatis persona
तत् प्रतिपात्रमाधीयतां यत्नः
Ś.*
 1
उच्यतां पात्रवर्गः
V.*
 1. dramatis personae.
A king's minister.
The channel or bed of a river. सुरस्रवन्त्या इव पात्रमागतम्
N.*
 16.11
15.86.
Fitness, propriety.
An order, command.
A leaf.
त्रः A kind of measure (आढक).
A preservative from sin.
त्री A vessel, plate, dish
भुञ्जन्ते रुक्मपात्रीभिर्यत्राहं परिचारिका
Mb.
 * 3.3. 13
233.49.
A small furnace.
N.
 of Durgā.Comp. -आसादनम् the placing of sacrificial utensils.-उपकरणम् ornaments of a secondary kind (as bells, chowries
&c.
 ).
पालः a large paddle used as a rudder.
the rod of a balance (तुलाघट). -भृत्
m.
 a servant
-मेलनम् (In dram. ) the bringing together of the characters of the play. -शेषः scraps of food.
संस्कारः the cleaning or purification of a vessel.
the current of a river. -संचारः the handing round of vessels at a meal
Mb.
Apte Hindi
Hindi
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
"पीने का बर्तन, प्याला, गिलास"
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
कोई भी बर्तन
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
"किसी वस्तु का आधार, प्राप्तकर्त्ता"
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
जलाशय
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
"योग्य व्यक्ति, दान पाने के योग्य, दानपात्र"
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
"अभिनेता, नाटक का पात्र"
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
राजा का मंत्री
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
नहर या नदी का पाट
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
"योग्यता, औचित्य"
पात्रम्
नपुं*
 - "पाति रक्षति, पिबन्नि अनेन वा-पा + ष्ट्रन्"
"आदेश, हुक्म"
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
"प्याला, कटोरा"
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
बर्तन
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
आशय
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
योग्य व्यक्ति
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
नाटक में अभिनेता
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
राजा का मंत्री
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
दरिया का पाट
पात्रम्
नपुं*
 - पा+ष्ट्रन्
योग्यता औचित्य
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पात्रम्
noun
कस्यापि साहित्यिकस्य कृतेः चरित्रम्।
"अमिताभबच्चनमहोदयः कमपि पात्रं सजीवम् इव दर्शयति।"
Synonyms:
 पात्रः, पात्रम्, पात्रा, अर्हः, अर्हा, अर्हम्, पात्रम्, पात्रः, पात्रा, योग्यः, योग्यम्, योग्या, गुणी, गुणिनी, गुणि
adjective
प्राप्तुम् अथ वा स्वीकर्तुं योग्यः।
"पात्राय एव ब्राह्मणाय दानं देयम्।"
Synonyms:
 पात्रम्, कपालः, कपालकः, कर्परः, कुण्डः, कुण्डी, पात्रक्, पात्रिका
noun
लघुपात्रम्।
"माता पात्रे पिष्टं मर्दयति।"
Synonyms:
 भण्डम्, पात्रम्, भाजनम्, स्थाली, स्थालम्, पिष्टरः, पिष्टरम्, उखा, वासनम्, पाडिनी, कुण्डम्
noun
मृद्धात्वादिभिः विनिर्मितः आधारः यस्मिन् खाद्यं तथा च अन्यानि वस्तूनि स्थाप्यन्ते।
"धात्वोः आलेखितं पात्रं शोभते। "
Synonyms:
 भाजनम्, भाण्डम्, पात्रम्, मृद्वाहिका, धिषणा
noun
पात्रविशेषः उत्तानभाण्डम्।
"माला भाजने तण्डुलानि पाचयति।"
Synonyms:
 पात्रम्, भाजनम्, कंसः, कंसम्, शरावः, पुटकः
noun
लघुभाण्डं यस्य तलं सङकीर्णितम् अस्ति।
"सः पात्रे चणकान् अङ्कुरयति।"
Synonyms:
 पात्रम्, अमत्रम्, भाजनम्, भाण्चम्, कोशः, कोषः, पात्री, कोशी, कोषी, कोशिका, कोषिका
noun
मानवनिर्मितं तद् वस्तु यद् पाकाद्यर्थे तथा च अन्यवस्तूनां स्थापनार्थे उपयुज्यते।
"सः श्वानाय मृत्तिकया विनिर्मिते पात्रे दुग्धं पाययति।"
Tamil
Tamil
பாத்ரம் : தகுதிவாய்ந்தவன், அடையத் தகுந்தவன், தானம் வாங்கத் தகுந்தவன், நாடகத்தில் வரும் பாத்திரம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पात्रम्
Root: पात्र
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ pot
⇒ tin
⇒ can
⇒ cup
⇒ leaf
⇒ bowl
⇒ meal
⇒ dish
⇒ plate
⇒ order
⇒ object
⇒ vessel
⇒ fitness
⇒ utensil
⇒ adept in
⇒ propriety
⇒ master of
⇒ capable person
⇒ drinking-vessel
⇒ deserving person
⇒ competent person
⇒ channel of a river
⇒ any vessel or receptacle
⇒ capable or competent person
⇒ any one worthy of or fit for or abounding in
⇒ actor or an actor's part or character in a play
Shloka(s):
2|9|33|2 ► सर्वमावपनं भाण्डं पात्रामत्रं च भाजनम्॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|33|2 ⇢ आवपनम् (आवपन) (नपुं) ⇒ jar, ewer, vessel, weaving, throwing, capacity, inserting, instilling, scattering, sowing seed, placing upon, hempen cloth, act of sowing
➠ 2|9|33|2 ⇢ भाण्डम् (भाण्ड) (नपुं)
➠ 2|9|33|2 ⇢ पात्रम् (पात्र) (नपुं) ⇒ pot, tin, can, cup, leaf, bowl, meal, dish, plate, order, object, vessel, fitness, utensil, adept in, propriety, master of, capable person, drinking-vessel, deserving person, competent person, channel of a river, any vessel or receptacle, capable or competent person, any one worthy of or fit for or abounding in, actor or an actor's part or character in a play
➠ 2|9|33|2 ⇢ अमत्रम् (अमत्र) (नपुं) ⇒ firm, strong, violent, large drinking vessel
➠ 2|9|33|2 ⇢ भाजनम् (भाजन) (नपुं) ⇒ cup, pot, tray, plate, vessel, sharing, subject, reservoir, container, recipient, receptacle, partaker of, representation, particular measure, act of representing, division [arithmetic], sharing or participating in, entitled or relating or belonging to, any fit object or clever or deserving person, place or person in which anything is collected or in whom any quality is conspicuous
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ पाकस्थानम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ स्थाली
उपाधि ➡ गार्हिकोपकरणम्