| YouTube Channel

पाटला (pATalA)

 
Apte
English
पाटला [pāṭalā], 1 The red Lodhra.
The trumpet-flower (the tree or its blossom).
An epithet of Durgā.
Apte 1890
English
पाटला 1 The red lodhra.
2 The trumpet-flower (the tree or its blossom).
3 An epithet of Durgā.
Monier Williams Cologne
English
पाटला
f.
 Bignonia Suaveolens,
Kāv.
red Lodhra,
L.
a kind of fresh water fish,
Suśr.
a form of Durgā,
Tantras.
of Dākṣāyaṇī,
MatsyaP.
Apte Hindi
Hindi
पाटला
स्त्री*
 - पाटल + अच् + टाप्
लाल लोध्र
पाटला
स्त्री*
 - पाटल + अच् + टाप्
पादर का वृक्ष तथा उसका फूल
पाटला
स्त्री*
 - पाटल + अच् + टाप्
दूर्गा का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पाटला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
पाटला /पाटलम्
कन्नडार्थः - > ಹಸುರು ಪಾದರಿ ಹೂವು
प्रयोगाः - > "पाटलसंसर्गसुरभिवनवाताः"
उल्लेखाः - > शाकु० १-३
विस्तारः - > "पाटला पातलौ स्त्री स्यादस्य पुष्पे पुनर्न ना" - मेदि०
पाटला /लि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುರು ಪಾದರಿ ಗಿಡ
पाटला /लि
कन्नडार्थः - > ಹಸುರು ಪಾದರಿ ಹೂವು
प्रयोगाः - > "स पाटलायाः स्तबकं प्रकम्पितः"
उल्लेखाः - > नैष० १-९५
L R Vaidya
English
pAwala {% (I) a. (f. ला) %} Pale red, of a palered colour, अग्रे स्त्रीनखपाटलं कुरबकम् Vikr.ii., R.ii.29, i.83, vii.27.
pAwalA {% f. %} 1. The red lodhra
2. the trumpet-flower (either the tree or its blossom)
3. an epithet of Durgā.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रक्तः, रक्ता, रक्तम्, रक्तवर्णीयः, रक्तवर्णीया, रक्तवर्णीयम्, लोहितः, लोहिता, लोहिताहिनी, लोहितम्, रक्तवर्णः, रक्तवर्णा, रक्तवर्णम्, लोहितवर्णम्, रोहितः, रोहिता, रोहिताहिनी, शोणितः, शोणिता, शोणितम्, शोणः, शोणा, शोणम्, शोणी, सिन्दूरवर्णः, कषायः, कषाया, कषायम्, मञ्जिष्ठः, मञ्जिष्ठी, मञ्जिष्ठम्, अरुणः, अरुणा, अरुणम्, पाटलः, पाटला, पाटलम्
adjective
वस्तूनां रक्तगुणत्वद्योतनार्थे उपयुज्यमानं विशेषणम्।
"रक्ते गुणे तत्वं रक्तम् इति उच्यते।"
Synonyms:
 रक्तः, रक्ता, रक्तम्, लोहितः, लोहिता, लोहिताहिनी, लोहितम्, रक्तवर्णः, रक्तवर्णा, रक्तवर्णम्, लोहितवर्णम्, रोहितः, रोहिता, रोहिताहिनी, शोणितः, शोणिता, शोणितम्, शोणः, शोणा, शोणम्, शोणी, सिन्दूरवर्णः, कषायः, कषाया, कषायम्, मञ्जिष्ठः, मञ्जिष्ठी, मञ्जिष्ठम्, अरुणः, अरुणा, अरुणम्, पाटलः, पाटला, पाटलम्
noun
वर्णविशेषः, रक्तस्य वर्णः इव वर्णः।
"इमं प्रकोष्ठं रक्तेन वर्णेन वर्णय।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पाटलिः पाटला भूर्जो बहुत्वक्को मृदुच्छदः ॥ ११४४ ॥
-wordlist-
पाटलि (पुंस्त्री), पाटला (स्त्री), भूर्ज (पुं), बहुत्वक्क (पुं), मृदुच्छद (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पाटलः
Root: पाटला
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ पाटलकुसुमः
Meaning(s):
⇒ Blossom of the Bignonia
Shloka(s):
3|3|23|2 ► विदार्याद्यास्तु मूलेऽपि पाटला कुसुमे न ना॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|23|2 ⇢ पाटलः (पाटला) (पुं) ⇒ Blossom of the Bignonia ⇒ पाटलकुसुमः
➠ 3|3|23|2 ⇢ पाटला (पाटला) (स्त्री) ⇒ Blossom of the Bignonia ⇒ पाटलकुसुमः
➠ 3|3|23|2 ⇢ पाटलम् (पाटला) (नपुं) ⇒ Blossom of the Bignonia ⇒ पाटलकुसुमः
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पाटला
Root: पाटला
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ kaaSTa paaTali tree [Bignonia Suaveolens - Bot.]
Shloka(s):
2|4|54|2 ► पाटलिः पाटला मोघा काचस्थाली फलेरुहा॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|55|1 ► कृष्णवृन्ता कुबेराक्षी श्यामा तु महिलाह्वया। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|54|2 ⇢ पाटली (पाटलि) (स्त्री)
➠ 2|4|54|2 ⇢ पाटलिः (पाटलि) (पुं)
➠ 2|4|54|2 ⇢ पाटला (पाटला) (स्त्री) ⇒ kaaSTa paaTali tree [Bignonia Suaveolens - Bot.]
➠ 2|4|54|2 ⇢ अमोघा (अमोघा) (स्त्री) ⇒ trumpet flower, mystical name of the letter kS, plant of which the seed is used as a vermifuge, unfalling one, a poetical reference to the night, Fragrant Padri tree [Bignonia Suaveolens - Bot.], kind o medicinal plant [Erycibe Paniculata Roxb - Bot.], kind of myrobalan tree [Terminalia Citrina Roxb. - Bot.]
➠ 2|4|54|2 ⇢ काचस्थाली (काचस्थाली) (स्त्री)
➠ 2|4|54|2 ⇢ फलेरुहा (फलेरुहा) (स्त्री) ⇒ kaaSTa paaTali tree [Bignonia Suaveolens - Bot.]
➠ 2|4|55|1 ⇢ कृष्णवृन्ता (कृष्णवृन्ता) (स्त्री) ⇒ trumpet flower, leguminous plant, Malay beechwood [Gmelina Arborea - Bot.]
➠ 2|4|55|1 ⇢ कुबेराक्षी (कुबेराक्षी) (स्त्री) ⇒ grey nicker plant [Guilandina Bonduc - Bot.], Fragrant Padri tree [Bignonia Suaveolens - Bot.]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
जातिः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पाटला,
स्त्री,
 (पाटलो वर्णोऽस्त्यस्याः । पाटल-वर्णत्वादेवास्यास्तथात्वम् ।) दुर्गा । यथा, --“अपर्णानेकपर्णा च पाटला पाटलावती ॥
”इति तन्त्रसारे तस्याः शतनामस्तोत्रम् ॥
पुष्पवृक्षविशेषः । पारुल इति भाषा ॥
तत्-पर्य्यायः । पाटलिः २ अमोघा ३ काचस्थाली ४फलेरुहा ५ कृष्णवृन्ता ६ कुवेराक्षी ७ । इत्य-मरः ॥
ताम्रपुष्पी ८ कुम्भिका ९ सुपुष्पिका १०वसन्तदूती ११ स्थाली १२ स्थिरगन्धा १३अम्बवासी १४ कालवृन्ती १५ । इति राज-निर्घण्टः ॥
मधुदूती १६ कालास्थली १७ अलि-वल्लभा १८ । इति भावप्रकाशः ॥
कामदूती १९कुम्भी २० तोयाधिवासिनी २१ । इति रत्न-माला ॥
अस्या गुणाः । तिक्तत्वम् । कटुत्वम् ।उष्णत्वम् । कफवातशोफाध्मानवमिश्वाससन्नि-पातनाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
तुव-रत्वम् । अनुष्णत्वम् । दोषत्रयारुचिहिक्का-तृष्णानाशित्वञ्च ॥
तत्पुष्पगुणाः । कषायत्वम् ।मधुरत्वम् । हिमत्वम् । क्लेद्यत्वम् । कफाम्र-नाशित्वञ्च । तत्फलगुणाः । पित्तातिसारदाह-नाशित्वम् । हिक्कास्रपित्तकारित्वञ्च । इतिभावप्रकाशः ॥
* ॥
तदुत्पत्तिर्यथा, --“गते ब्रह्मणि सर्वोऽपि तपः संहृत्य तं तदा ।लिङ्गं चित्रबने सूक्ष्मं प्रतिष्ठाप्य चचार ह ॥
विचरन्तं तदा भूयो महेशं कुसुमायुधः ।आरात् स्थित्वाग्रतो धन्वी सन्तापयितुमुद्यतः ॥
ततस्तमग्रतो दृष्ट्वा क्रोधाध्मातदृशा हरः ।स्मरमालोकयामास शिखाग्राच्चरणान्तिकम् ॥
आलोकितस्त्रिनेत्रेण मदनो द्युतिमानपि ।प्रादह्यत तदा ब्रह्मन् पादादारभ्य कक्षवत् ॥
प्रदह्यमानौ चरणौ दृष्ट्वासौ कुसुमायुधः ।उत्ससर्ज धनुः श्रेष्ठं तज्जगामाथ पञ्चधा ॥
यदासीन्मुष्टिबन्धस्तु रुक्मपृष्ठो महाप्रभः ।स चम्पकतरुर्जातः स्रग्गन्धाढ्यो गुणाकृतिः ॥
नाहस्थानं शुभाकारं यदासीद्बज्रभूषितम् ।तज्जातं केशरारण्यं वकुलं नामतो नगैः ॥
या च कोटी शुभा ह्यासीदिन्द्रनीलविभूषिता ।जाता सा पाटला रम्या भृङ्गराजिविभूषिता ॥
”इति वामने ६ अध्यायः ॥
रक्तलोध्रः । इति शब्दचन्द्रिका ॥