| YouTube Channel

पलभा (palabhA)

 
शब्दसागरः
English
पलभा
f.
 (-भा) The mid-day shadow of a gnomon, when the sun is
in the equinoctial points.
Yates
English
पलभा (भा) 1.
f.
 Midday shadow,
when the sun is in the equinox.
Wilson
English
पलभा
f.
 (-भा) The mid-day shadow of a gnomon, when the sun is in
the equinoctial points.
Monier Williams Cologne
English
पल—भा
f.
 the equinoctial shadow at midday,
Sūryas.
 , Sch.
Apte Hindi
Hindi
पलभा
स्त्री*
 पलः-भा -
मध्याह्न की विषुवीय छाया
L R Vaidya
English
pala-BA {% f. %} the equinoctial shadow at midday.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पलभा,
स्त्री,
 (पलस्य भा छविर्यत्र ।) मेषसंक्रमणा-दर्व्वाक् सपादाष्टदिने मध्याह्ने द्बादशाङ्गुल-शङ्कुजा छाया । तत्पर्य्यायः । पलविभा २विषुवत्प्रभा ३ । यथा, ग्रहलाघवे ।“मेषादिगे सायनभागसूर्य्येदिनार्द्धजा भा पलभा भवेत् सा ॥
”पलभयोद्भुतचरखण्डकैः क्रमोत्क्रमस्थैर्हीनान्वितै-र्लङ्कोदयैः स्वदेशीयोदया भवन्ति । अन्यत्स्पष्टा-घिकारेऽपि चरसंस्कृता ग्रहाः स्पष्टा भवन्तीतिप्रयोजनम् ॥
यथा, सिद्धान्तशिरोमणौ ॥
“क्रियतुलाधरसंक्रमपूर्व्वतोऽयनलवोत्थदिनैर्विषु-वद्दिनम् ।मकरकर्कटसंक्रमतोऽयनं द्युदलभा विषुवद्दिवसे-ऽक्षभा ॥
”“एवं विषुवती छाया स्वदेशे या दिनार्द्धजा ।दक्षिणोत्तररेखायां सा तत्र विषुवत्प्रभा ॥
”इति सूर्य्यसिद्धान्तः ॥
“अजतुलादिगतस्य रवेर्द्दिनेद्युदलभार्कमिताङ्गुलशङ्गुजा ।पलविभाथ -- ॥
”इति वृद्धवशिष्ठसिद्धान्तः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पलभा स्त्री पलस्य अक्षस्य भा । विषुवद्दिनार्द्धजायां शङ्कु-च्छायायाम् । “मेषादिगे सायनसूर्यभागे दिनार्द्धर्जा भापलभा भवेत् सा” ग्रहलाघयम् । अक्षभाविषुवद्भाद-योऽप्यत्र “भुजोऽक्षभा कोटिरिनाङ्कुलो ना” सि० शि०“अक्षभा नाम पलमा” प्रमिता० “रेखा प्राच्यपरा साध्याविषुवद्भा ग्रहस्तया” सू० सि० रङ्गनाथव्याख्यायां वि-स्तरो दृश्यः ।