| YouTube Channel

पर्णं (parNaM)

 
Apte 1890
English
पर्णं 1 A pinion, wing
as in सुपर्ण.
2 The feather of an arrow.
3 A leaf.
4 The betel-leaf.
र्णः The Palāśa tree.
Comp.
अशनं feeding on leaves. (
नः) a cloud.
असिः a kind of basil.
आहार a. feeding upon leaves.
उटजं a hut of leaves, a hermit's hut, a hermitage.
कारः a vendor of betel-leaves.
कुटिका,
कुटी a hut made of leaves.
कृच्छ्रः a kind of expiatory penance which consists in living upon an infusion of leaves and Kuśa grass only for five days
see Y. 3. 317 and Mit. thereon.
खंडः a tree without apparent blossoms. (
डं) a collection of leaves.
चीरपटः an epithet of Śiva.
चोरकः a kind of perfume.
नरः the figure of a man made of leaves and burnt in place of a lost corpse.
भेदिनी the Priyaṅgu creeper.
भोजनः a goat.
मुच् m. the winter season (शिशिर).
मृगः any wild animal living in the boughs of trees &c.
रुह् m. the spring season (वसंत).
लता the betel-plant.
बाटिका pieces of areca-nut mixed with other spices and rolled up in betelleaves.
शय्या a bed or couch of leaves.
शाला a hut made of leaves, a hermitage
निर्दिष्टां कुलपतिना स पर्णशालामध्यास्य R. 1. 95
12. 40.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पर्णं,
क्ली,
 (पिपर्त्तीति । पॄ + “धापॄवस्यज्यतिभ्योनः ।” उणां । ३ । ६ । इति नः । यद्वा, पर्णयतीति । पर्ण त् क हारित्ये + अच् ।)पत्रम् । इत्यमरः । २ । ४ । १४ ॥
(यथा, कुमारे । ५ । २८ ।“स्वयं विशीर्णद्रुमपर्णवृत्तितापरा हि काष्ठा तपसस्तया पुनः ।तदप्यपाकीर्णमतः प्रियंवदांवदन्त्यपर्णेति च तां पुराविदः ॥
”)ताम्वूलम् । यथा, राजनिर्घण्टे ।“अनिधाय मुखे पर्णं पूगं स्वादयते नरः ।मतिभ्रंशो दरिद्रः स्यादन्ते न स्मरते हरिम् ॥
ताम्बूलधारिलक्षणं यथा, --“अनाहार्य्योऽनृशंसश्च दृढभक्तिश्च पार्थिवे ।ताम्बूलधारी भवति नारी वाप्यथ तद्गुणा ॥
”इति मात्स्ये १८९ अध्यायः ॥
(पिपर्त्ति पालयति गगनपातादिति । पॄ + न ।पक्षः । यथा, महाभारते । १ । ३३ । २४ ।“तदुत्सृष्टमभिप्रेक्ष्य तस्य पर्णमनुत्तमम् ।हृष्टानि सर्व्वभूतानि नाम चक्रुर्गरुत्मतः ।सुरूपं पत्रमालक्ष्य तस्य पर्णमनुत्तमम् ॥
”)