परोक्ष (parokSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परोक्ष mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
	 1. Invisible,  imperceptible.
	 2. Absent.
	 3. Past.
m.
  (-क्षः) An ascetic,  a religious hermit.
	 n.
  (-क्षं)
	 1. Invisibility, 
absence,  secrecy.
	 2. (In Grammar, ) Past time or tense.
 E.
  पर
before,  उक्ष् to sprinkle,  aff.
   क
 or पर away,  अक्षि the eye, 
form irr
 .

Capeller Eng

English

 परो॑ऽक्ष a.
  beyond the eye,  out of sight,  invisible, 
imperceptible,  unintelligible,  obscure. Loc. behind one's back,  in one's
absence
 °— & instr.
   secretly,  mysteriously
 acc.
  & abl.
  in the absence
or without the knowledge of (instr.   or gen.
  ).

Yates

English

 परो-क्ष (क्षः-क्षा-क्षं)
a. Invisible,  ab-
sent
 past.
m.
  An ascetic.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	 indirect
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 n.
  	-	 background  [ computer ]
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  unintelligible
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  invisible
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  unknown
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  out of sight
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  completed
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  past
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  absent
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  in an invisible or imperceptible manner
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 adj.
  	-	  beyond the range of sight
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  secretly
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  in the absence or without the knowledge of
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  behind one's back
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  mysteriously
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  behind the back of
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  one's self not being present
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 ind.
  	-	  without the knowledge of
परोक्ष 	-	 parokSa 	-	 m.
  	-	  ascetic

 
   परोक्ष  parokSa  adj.
    indirect    
   कुटिलनिर्देश  kuTilanirdeza  m.
    indirection  [ computer ]   
   वक्रनिर्देश  vakranirdeza  m.
    indirection  [ computer ]  
   अप्रस्तुत  aprastuta adj.
   indirect    
   तिरस्  tiras adverb  indirectly  
   प्रणाडिकया  praNADikayA ind.
   indirectly   
   प्रणाड्या  praNADyA ind.
   indirectly  
   प्रणालिकया  praNAlikayA ind.
   indirectly   
   प्रणालिक्या  praNAlikyA indecl.
   indirectly  
   छेक्तोक्ति  chektokti f.
   indirect speech   
   व्याजस्तुति  vyAjastuti f.
   indirect eulogy  
   वक्रभणित  vakrabhaNita n.
   indirect speech   
   आरादुपकारक  ArAdupakAraka adj.
   indirectly effective  
   आरादुपकारिन्  ArAdupakArin adj.
   indirectly effective   
   परम्परासम्बन्ध  paramparAsambandha m.
   indirect conjunction  
   लक्षयते  { लक्ष् }  lakSayate  { lakS } verb 10  designate indirectly   
   लक्षयति  { लक्ष् }  lakSayati  { lakS } verb 10  designate indirectly  
   लक्षण  lakSaNa adj.
   expressing indirectly   
   भङ्ग्यन्तरेण  bhaGgyantareNa ind.
   in an indirect manner  
   पारम्पर्य  pAramparya n.
   indirect way or manner       

Wilson

English

 परोक्ष
mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
1 Invisible,  imperceptible.
2 Absent.
3 Past.
m.
  (-क्षः) An ascetic,  a religious hermit.
n.
  (-षं)
1 Invisibility,  absence,  secrecy.
2 (In Grammar, ) Past time or tense.
E.
  पर before उक्ष to sprinkle,  aff.
   क
 or पर away, 
अक्षि the eye,  form irr
 .

Apte

English

परोक्ष [parōkṣa],  a.
 

Out of or beyond the range of sight,  invisible,  escaping observation. 

Absent
 स्थाने वृता भूपतिभिः परोक्षैः R.*
  7.13.

Secret,  unknown,  stranger
 परोक्षमन्मथो जनः Ś.*
  2.19
 'a stranger to the influence of love'
 परोक्षार्थस्य दर्शकम् H. Pr.1. -क्षः An ascetic.

क्षम् Absence,  invisibility.

(In gram.
  ) Past time or tense (not witnessed by the speaker)
 परोक्षे लिट् P.
 III.2.115. Note: The acc.
  and loc.
  singulars of परोक्ष (i. e.  परोक्षं,  परोक्षे) are used adverbially in the sense of 'in one's absence',  'out of sight',  'behind one's back',  with or without a gen.
  : परोक्षे च खलीकर्तुं शक्यते न ममाग्रतः Mk.*
  2
 परोक्षे कार्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् (त्यजेत्) Chāṇ.18
 नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् Ms.*
  2.119Comp.   -अर्थ a.
  having a secret meaning. -कृता a hymn in which a deity is spoken of in the third person. -जित् a.
  victorious in an imperceptible manner. -बुद्धिa.  indifferent to. -भोगः enjoyment of anything in the absence of the owner. -वृत्ति a.
  living out of sight. (-त्तिः f.
 ) an unseen or obscure life.

Apte 1890

English

 परोक्ष a. 1 Out of or beyond the range of sight,  invisible,  escaping observation. 
2 Absent
 स्थाने वृता भूपतिभिः परोक्षैः R. 7. 13. 
3 Secret,  unknown,  stranger
 परोक्षमन्मथो जनः Ś. 2. 18 ‘a stranger to the influence of love’
 H. Pr. 10. 
क्षः An ascetic. 
क्षं 1 Absence,  invisibility. 
2 (In gram.) Past time or tense (not witnessed by the speaker)
 परोक्षे लिट् P. III. 2. 115. Note. The acc. and loc. singulars of परोक्ष (i. e. परोक्षं,  परोक्षे) are used adverbially in the sense of ‘in one's absence’,  ‘out of sight’,  ‘behind one's back’,  with or without a gen.
 परोक्षे खलीकर्तुं शक्यते न ममाग्रतः Mk. 2
 परोक्षे कार्यहतारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनं Chāṇ. 18
 नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलं Ms. 2. 119. 
Comp. 
अर्थ a. having a secret meaning. 
कृता a hymn in which a deity is spoken of in the third person. 
भोगः enjoyment of anything in the absence of the owner. 
वृत्ति a. living out of sight. (
त्तिः f.) an unseen or obscure life. 

Monier Williams Cologne

English

 परो॑—ऽक्ष (°रो॑-),  mf(आ)n.  beyond the range of sight,  invisible,  absent,  unknown,  unintelligible,  AV.
   &c.
   &c.
  

 past,  completed (in a partic.  sense,  cf.
   below and Kāś.
  on Pāṇ.
  iii,  2,  115)

 (ibc. ) in an invisible or imperceptible manner (cf.   below)

 परो॑—ऽक्ष m.
  an ascetic,  L.
 

 N.
  of a son of Anu,  BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 परोक्ष परो-ऽक्ष,  अस्,  आ,  अम्,  (fr. परस् +
४। अक्ष,  opposed to प्रत्य्-अक्ष,  q. v.),  beyond
the range of sight,  out of sight,  invisible,  imper-
ceptible,  escaping observation
 unknown,  strange, 
unintelligible
 absent,  past
 (अस्),  m. an ascetic, 
religious hermit
 N. of one of the sons of Anu
 (आ), 
f. past or completed action (in grammar perhaps
with वृत्ति)
 (अम्),  n. invisibility,  absence,  secrecy
(in grammar) past time or tense. The acc.,  inst., 
abl.,  and loc. cases of परोक्ष are used adverbially, 
as follow: (अम्),  ind. out of sight,  behind one's
back,  in the absence of,  without the knowledge of
(in the earlier language with inst.,  in the later with
gen.)
 surreptitiously
 (एण),  ind.,  Ved. out of
sight,  secretly,  mysteriously,  surreptitiously
 (आत्), 
ind.,  Ved. secretly,  without the knowledge of (with
inst.)
 (ए),  ind. behind one's back,  in the absence
of,  imperceptibly,  surreptitiously
 [cf. अ-परोक्ष।]
—परोक्ष-कृता,  f.,  Ved.,  scil. ऋक्,  a hymn or
verse in which a deity is spoken of in the third
person,  the first person being kept out of sight
(e. g. ‘Indra rules over heaven and earth, ’ &c.).
—प-
रोक्ष-जित्,  त्,  त्,  त्,  conquering invisibly,  an unseen
conqueror.
—परोक्ष-ता,  f. or परोक्ष-त्व,  अम्, 
n. the being beyond the sphere of observation,  ob-
scurity,  invisibility,  imperceptibility
 keeping one's
self as the first person out of sight,  speaking of one's
self in the third person (Ved.).
—परोक्ष-भोग, 
अस्,  m. enjoyment or possession of anything in the
absence of the proprietor.
—परोक्ष-मन्मथ, 
अस्,  आ,  अम्,  inexperienced in love,  a stranger to love.
—परोक्ष-वृत्ति,  इस्,  इस्,  इ,  whose life is unseen, 
living out of sight
 formed out of sight or unseen, 
formed in obscurity
 (इस्),  f. an unseen life.
—प-
रोक्षार्थ (°ष-अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  having an
unseen meaning,  secret,  recondite
 (अम्),  n. an
absent or invisible object.

Macdonell

English

 परोऽक्ष paró-[a]kṣa,  a.
  [beyond the eye],  🞄being out of sight,  invisible,  imperceptible
 🞄unknown,  unintelligible
 cognizable by mind 🞄only
 °—,  imperceptibly: -m,  ad. behind the 🞄back,  of,  without the knowledge of (in.  V.
 g. 🞄or —°,  C.)
 in.  imperceptibly,  mysteriously
 🞄ab. without the knowledge of (in. )
 behind 🞄the back of (g.)
 when one has not been 🞄present (gr.)
 -kāma,  a.
  fond of mystery
 🞄-kṛta,  pp. not addressing but merely referring 🞄to a deity indirectly,  i. e. in the third person 🞄(verse)
 -tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  being out of sight,  🞄imperceptibility
 obscurity
 -vṛtti,  a.
  living 🞄or acting out of sight
 -artha,  a.
  invisible
 🞄secret,  recondite.

Benfey

English

 परोक्ष परोक्ष,  i. e. परस्-अक्ष, 
 I. adj.
 ,  f.
  षा।
 1. Being beyond sight, 
invisible,  imperceptible,  Bhāg. P. 2,  1, 
12.
 2. Unknown,  strange,  Śāk. 108, 
17.
 II. क्षम्,  acc. and loc. क्षे, 
 1.
In one's absence,  Man.  2,  199.
 2. Im-
perceptibly,  Pañc. 46,  7.
 3. Surrepti-
tiously,  112,  22.
 III. m.
  A proper
name.
 -- Comp.
 
अ-, 
 I. adj.
  not imper-
ceptible,  Daśak. in Chr. 182,  24 (although
not [quite] imperceptible,  [neverthe-
less] perceivable only by one's self).
 II.
क्षम्,  adv. in one's view. Hence the
denominative अपरोक्षय,  to make
visible,  MBh. 1,  781.

Apte Hindi

Hindi

परोक्ष
वि* - अक्ष्णः परम- अ* स*
"दृष्टिपरास से परे,  या बाहर,  जो दिखाई न दे,  अगोचर"

परोक्ष
वि* - अक्ष्णः परम- अ* स*
अनुपस्थित

परोक्ष
वि* - अक्ष्णः परम- अ* स*
"गुप्त,  अज्ञात,  अपरिचित"

परोक्षः
पुं*
  - -
सन्यासी

परोक्षम्
नपुं*
   - -
अनुपस्थिति अगोचरता

परोक्षम्
नपुं*
   - -
भूतकाल (जो वक्ता ने न देखा हो)

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परोक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಪಸ್ವಿ/ಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ಸಂನ್ಯಾಸಿ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > परोक्षं श्रुत्याप्तवाक्यश्रवणजन्यं ज्ञानमस्यास्ति
परोक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಯಾತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಅನುವಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
प्रयोगाः - > "अनोः सभानरश्चक्षुः परोक्षश्च सुतास्त्रयः"
उल्लेखाः - > भाग० ९-२३-१
परोक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎದುರಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು/ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದಂತೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದು
निष्पत्तिः - > परशब्दस्य ओकारादेशः निपा०
व्युत्पत्तिः - > अक्ष्णोः परम् ,  प्रयोक्तुरिन्द्रियागोचरत्वम्
प्रयोगाः - > "परोक्षे लिट्" ,  "नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम्" ,  "परोक्षे कार्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम्। वर्जयेत्तादृशं मित्रं विषकुम्भं पयोमुखम्"
उल्लेखाः - > (३-२-११५),  मनु० २-१९९,  चाणक्य०
विस्तारः - > ಇದು ದ್ವಿತೀಯಾ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು
परोक्ष
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಜ್ಞಾನ/ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಆಪ್ತವಚನಶ್ರವಣ ಇವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ
परोक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರವಲ್ಲದ/ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದಿರುವ/ಎದುರಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ/ಉಪಸ್ಥಿತವಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "स्थाने भूपतिभिः परोक्षैः स्वयंवरं साधुममंस्त भोज्या"
उल्लेखाः - > रघु० ७-१६
परोक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದ/ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೂ ಎಟುಕದ/ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "क्व वयं क्व परोक्षमन्मथो मृगशावैः सममेधितो जनः"
उल्लेखाः - > शाकु० २-१८

L R Vaidya

English

 parokza {% (I) a. (f. क्षा) %} 1. Out of sight,  invisible,  escaping observation
 2. absent,  स्थाने वृता भूपतिभिः परोक्षैः R.vii.13.

 parokza {% (II) m. %} An ascetic.

 parokza {% (III) n. %} Absence,  invisibility.(परोक्षम् and परोक्षे are used as indeclinables in the sense of ‘behind one’s back,  in the absence of,  without the knowledge of, ’ either absolutely or with a gen.,  e.g. परोक्षे कार्यहंतारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् Chāṇakya.,  परोक्षे खलीकर्तुं शक्यते Mrich.ii.,  नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् M.ii.100.)

Bopp

Latin

 परोक्ष (ut mihi videtur,  ex praepositione परस् ultra,  se-
orsum non conservatâ - cf. पर,  परस्तात् et analogam
formam पुरस् ante - et अक्ष oculus,  v. euph. r. 76^b). प-
रोक्ष esset igitur,  quod est ultra oculos) invisibilis, 
non visus. N. 20. 12. RAGH. 7. 13.

Lanman

English

 parókṣa,  a. beyond the eye,  out of sight, 
invisible
 -e,  adv. [1116],  behind one's
back. [for paro.'kṣa,  i. e. parás + akṣá, 
‘eye’: 1310a.]

Abhyankara Grammar

English

परोक्ष  used as an adjective of the word भूत meaning 'past tense'
 lit.     behind the eyes,  unnoticed by the eyes. The word is generally used in the sense of remote or long (past) or 'perfect'. For the alternative explanation of the word परोक्ष,  cf. कथंजातीयकं पुनः परोक्षं नाम | केचित्तावदाहुः वर्षशतवृत्तं परोक्षमिति | अपर आहुः क्रटान्तरितं परोक्षमिति | अपर आहुर्ह्याहवृत्तं त्र्यहंर्वृत्तं चेति | M.Bh. on परोक्षे लिट् P. III.2.115.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  इन्द्रियातीत,  अतीन्द्रिय,  अगोचर,  अप्रत्यक्ष,  परोक्ष,  अभौतिक,  अविषय,  अव्यक्त
adjective
 
यस्य अनुभूतिः ज्ञानेन्द्रियैः न जायते।
 "ईश्वरः इन्द्रियातीतः अस्ति।"

Synonyms:
  परोक्ष
adjective
 
यद् अक्षि परतः न अभवत्।
 "परोक्षं प्रस्तावं न चिन्तयेत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

lkog gyur
परोक्ष

lkog 'gyur
परोक्ष

lkog tu
१) परोक्ष २) सन्धि

lkog tu gyur pa
परोक्ष

mngon sum min pa
परोक्ष

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

स,  सूर्य,  परोक्ष
सः सूर्ये च परोक्षे च सं शङ्का वाऽव्ययस्तु सः ॥ ४३ ॥
verse 1.1.1.43
page 0122

पुराणम्

English

परोक्ष / PAROKṢA. A King of candravaṁśa. (9th skandha,  bhāgavata).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परोक्षं,  क्ली,
   (अक्ष्णोः परम् ।) अप्रत्यक्षम् । असा-क्षात् । यथा,  चाणक्यशतके ।“परोक्षे कार्य्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् ।वर्ज्जयेत्तादृशं मित्रं विषकुम्भं पयोमुखम् ॥
”(परोक्षं परोक्षत्वमित्यर्थः विद्यतेऽस्य । “अर्श-आदिभ्योऽच् ।” ५ । १ । १२७ । इति अच् ।)तद्विशिष्टेत्रि ॥
 (श्रुत्याप्तजन्यादिज्ञानविशेषः ।यथा,  पञ्चदश्याम् । ७ । ३१ ।“अस्ति कूटस्थ इत्यादौ परोक्षं वेत्ति वार्त्तया ॥
”)

 परोक्षः,  पुं,
   (परोक्षमस्यास्तीति । श्रुत्याप्तवाक्य-श्रवणजन्यदार्ढ्याच्चैवेति बोध्यम् ।) तपस्वी । इतिशब्दमाला ॥
 ययातिपुत्त्रस्यानोः पुत्त्रविशेषः ।यथा,  भागवते । ९ । २३ । १ ।“अनोः सभानरश्चक्षुः परोक्षश्च सुतास्त्रयः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परोक्ष अव्य०
  अणः परम् अव्यथी० सुट् नि० पूर्वनिपातः ।१ अप्रत्यक्षज्ञाने “परोक्षज्ञानमनाहार्व्यं निश्चयश्चेतिसिद्धान्तः” इत्युक्तेस्तज्ज्ञानस्यानाहार्यत्वम् निश्चयरूप-त्वञ्च बोध्यम् । अर्श शाद्यच् । २ तद्विषये त्रि०
  । ३ तप-णिनि शब्दमाला ।

Capeller

German

 परो॑ऽक्ष aus den Augen liegend,  nicht vorhanden, 
nicht gegenwärtig o. wahrnehmbar.
Loc. hinter dem Rücken, 
heimlich
 wo man nicht selbst dabei
gewesen ist (g.). Instr. auf heimliche
Weise. Acc. u. Abl. heimlich,  clam
(Instr. o. Gen. ).

Burnouf

French

 परोक्ष परोक्ष a. (? अक्ष) invisible,  hors de la portée
de la vue. -- S. m.
  ermite.
परोक्षता f.
  invisibilité.

Stchoupak

French

 परोक्ष-
 (परोऽक्ष-) a. au delà du rayon visuel,  invisible, 
absent 
 inconnu,  incompréhensible 
 étranger 
 -अम् hors de la vue,  à
l'insu de (instr. gén.  ifc.) 
 -ए id. 
 derrière le dos de (gén. ) 
-ता- f.
  fait de ne pas être manifeste,  invisibilité.
°जित्- a. dont la victoire est imperceptible.
°प्रिय- a. qui aime ce qui est caché.
°मन्मथ- a. inexpérimenté en amour.
परोक्षार्थ- a. ayant un sens caché 
 nt. objet invisible.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.