| YouTube Channel

पद्मनाभ (padmanAbha)

 
शब्दसागरः
English
पद्मनाभ
m.
 (-भः)
1. A name of VISHṆU.
2. One of the Jinas of a fur-
ture age.
E.
 पद्म a lotus, and नाभि a navel, अच्
aff.
Capeller Eng
English
पद्मनाभ
m.
E.
 of Viṣṇu (the lotus-naveled).
Yates
English
पद्म-नाभ (भः) 1.
m.
 A name of
Vish-
nu
a
Jaina of a future age.
Spoken Sanskrit
English
पद्मनाभ padmanAbha
m.
 magical formula spoken over weapons
पद्मनाभ padmanAbha
m.
 lotus-naveled
Wilson
English
पद्मनाभ
m.
 (-भः)
1 A name of VIṢṆU.
2 One of the Jinas of a future age.
E.
 पद्म a lotus, and नाभि a navel, षच्
aff.
also
Monier Williams Cologne
English
पद्म—नाभ
m.
 ‘l°-naveled’,
N.
 of Viṣṇu (from whose navel sprang the lotus which contained Brahmā, the future creator),
MBh.
Hariv.
R.
N.
 of the 11th month (reckoned from Mārgaśīrṣa),
Var.
a magical formula spoken over weapons,
R.
N.
 of a serpent-demon,
MBh.
of a son of Dhṛta-rāṣṭra, ib.
of the first Arhat of the future Ut-sarpiṇī,
L.
of sev. authors (also -तीर्थ, -दत्त, -दीक्षित, -पुरी, -भट्ट, -याज्ञिक) and other men,
Cat.
Inscr.
Hindi
Hindi
विष्णु का एक नाम
Apte Hindi
Hindi
पद्मनाभः
पुं*
 पद्मम्-नाभः -
विष्णु का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पद्मनाभ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-४-७५)
व्युत्पत्तिः - > पद्मं नाभौ यस्य
प्रयोगाः - > "पद्मनाभचरणाङ्किताश्मसु प्राप्तवत्स्वभृतविप्रुषो नवाः"
उल्लेखाः - > कुमा० ८-२३
विस्तारः - > "पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत्" वि०स०
L R Vaidya
English
padma-nABa {% m. %} an epithet of Vishṇu.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
पद्मनाभ a disciple of Śaṅkarācārya, called later Padma-
pāda or Pādapadma Oxf. 227^b.
पद्मनाभ father of Śādu, grandfather of Keyadeva (Pa-
thyāpathyavibodha). L. 2059.
पद्मनाभ father of Nārāyaṇadeva (Saṃgītanārāyaṇa). Oxf.
201^a.
पद्मनाभ later Durvāsas, son of Karuṇākara. Oxf. 148^a.
पद्मनाभ astronomer. Quoted by Bhāskara W. p. 230.
पद्मनाभ
Daśakumāracaritottarapīṭhikā.
पद्मनाभ
Mādhyaṃdinīyācārasaṃgrahadīpikā. Peters. 2, 187.
पद्मनाभ pupil of Lakṣmīnātha:
Rāmākheṭaka kāvya.
पद्मनाभ
Rukmāṅgadīya mahākāvya. P. 10.
पद्मनाभ son of Kṛṣṇadeva (Peters. 2, 195), astronomer.
Whether the following tracts belong to the same
author is uncertain:
Karaṇakutūhalaṭīkā Nārmadī.
Grahaṇasambhavādhikāra.
Jñānapradīpa.
Dhruvabhramaṇa and Dhruvabhramaṇayantra, parts
of the Yantraratnāvalī.
Dhruvabhramaṇādhikāra. Jac. 697 (here the
author is called Nārmadātmaja). Bhk. 38.
Bhuvanadīpa or Grahabhāvaprakāśa.
Meghānayana. NW. 512.
Yantraratnāvalī.
Lampāka.
Vyavahārapradīpa.
पद्मनाभ son of Balabhadra, brother of Govardhanamiśra
and Viśvanātha:
Kiraṇāvalībhāskara.
Tattvacintāmaṇiparīkṣā.
Tattvaprakāśikāṭīkā.
Rāddhāntamuktāhāra and its C. Kāṇādarahasya.
Vardhamānendu, a C. on Vardhamāna's Nyāyani-
bandhaprakāśa.
Vīrabhadradevacampū, composed in 1578. Peters.
1, 101.
पद्मनाभ son of Harinātha, father of Jayakṛṣṇa (Mahā-
viṣṇor Mahāstutiḥ).
पद्मनाभ son of Śrīdhara, father of Tryambaka (Śrīni-
vāsakāvya).
पद्मनाभ father of Madhusūdana (Anyāpadeśaśataka).
पद्मनाभ father of Yaśodhara (Rasaprakāśasudhākara).
पद्मनाभ astronomer. The following works belong to
one or other Padmanābha: Jñānapradīpa or Praśnā-
darśa
Praśnārka
Meghānayana
Lampāka. The
Karaṇakutūhalaṭīkā etc. see under Padmanābha, son
of Nārmada
.--Delete Bhuvanadīpa or Grahabhāva-
prakāśa.
पद्मनाभ son of Nārmada:
Karaṇakutūhalaṭīkā Nārmadī. (The Grahaṇasam-
bhavādhikāra is the tenth adhyāya of it).
Yantraratnāvalī. (Parts of it are the Dhruva-
bhramaṇa, Dhruvabhramaṇayantra, Dhruva-
bhramaṇādhikāra).
पद्मनाभ son of Balabhadra:
Nyāyakandalīṭīkā.
Vardhamānendu, a C. on Vardhamāna's Kira-
ṇāvalīprakāśa.
पद्मनाभ son of Balabhadra:
Khaṇḍanakhaṇḍakhādyaṭīkā.
Setu on the Praśastapādabhāṣya.
पद्मनाभ
Tattvacintāmaṇyanumānakhaṇḍaṭīkāyā Bhāvapra-
kāśa. Bd. 735.
पद्मनाभ pupil of Raghunātha:
Padārthasaṃgraha.
पद्मनाभ son of Balabhadra:
Khaṇḍanakhaṇḍakhādyaṭīkā.
Abhyankara Grammar
English
पद्मनाभ a grammarian who wrote a treatise on grammar known as the Supadma Vyākaraņa. He is believed to have been an inhabi- tant of Bengal who lived in the fourteenth century A. D. Some say that he was a resident of Mithilā.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भाविन्यां तु पद्मनाभः शूरदेवः सुपार्श्वकः ॥ ५३ ॥
स्वयंप्रभश्च सर्वानुभूतिर्देवश्रुतोदयौ ।
पेढालः पोट्टिलश्चापि शतकीर्तिश्च सुव्रतः ॥ ५४ ॥
अममो निष्कषायश्च निष्पुलाकोऽथ निर्ममः ।
चित्रगुप्तः समाधिश्च संवरश्च यशोधरः ॥ ५५ ॥
विजयो मल्लदेवौ चानन्तवीर्यश्च भद्रकृत् ।
एवं सर्वावसर्पिण्युत्सर्पिणीषु जिनोत्तमाः ॥ ५६ ॥
-wordlist-
भाविन्यवसर्पिण्यर्हत् (पुं), पद्मनाभ (पुं), शूरदेव (पुं), सुपार्श्वक (पुं), स्वयम्प्रभ (पुं), सर्वानुभूति (पुं), देवश्रुत (पुं), उदय (पुं), पेढाल (पुं), पोट्टिल (पुं), शतकीर्ति (पुं), सुव्रत (पुं), अमम (पुं), निष्कषाय (पुं), निष्पुलाक (पुं), निर्मम (पुं), चित्रगुप्त (पुं), समाधि (पुं), संवर (पुं), यशोधर (पुं), विजय (पुं), मल्ल (पुं), देव (पुं), अनन्तवीर्य (पुं), भद्रकृत् (पुं)
--source--
विष्णुर्जिष्णुजनार्दनौ हरिहृषीकेशाच्युताः केशवो
दाशार्हः पुरुषोत्तमोऽब्धिशयनोपेन्द्रावजेन्द्रानुजौ ।
विष्वक्सेननरायणौ जलशयो नारायणः श्रीपति-
र्दैत्यारिश्च पुराणयज्ञपुरुषस्तार्क्ष्यध्वजोऽधोक्षजः ॥ २१४ ॥
गोविन्दषड्बिन्दुमुकुन्दकृष्णा वैकुण्ठपद्मेशयपद्मनाभाः ।
वृषाकपिर्माधववासुदेवौ विश्वंभरः श्रीधरविश्वरूपौ ॥ २१५ ॥
दामोदरः शौरिसनातनौ विधुः पीताम्बरो मार्जजिनौ कुमोदकः ।
त्रिविक्रमो जह्नुचतुर्भुजौ पुनर्वसुः शतावर्तगदाग्रजौ स्वभूः ॥ २१६ ॥
मुञ्जकेशिवनमालिपुण्डरीकाक्षबभ्रुशशबिन्दुवेधसः ।
पृश्निशृङ्गधरणीधरात्मभूः पाण्डवायनसुवर्णबिन्दवः ॥ २१७ ॥
श्रीवत्सो देवकीसूनुर्गोपेन्द्रो विष्टरश्रवाः ।
सोमसिन्धुर्जगन्नाथो गोवर्धनधरोऽपि च ॥ २१८ ॥
यदुनाथो गदाशार्ङ्गचक्रश्रीवत्सशङ्खभृत् ।
-wordlist-
विष्णु (पुं), जिष्णु (पुं), जनार्दन (पुं), हरिकेश (पुं), हृषीकेश (पुं), अच्युत (पुं), केशव (पुं), दाशार्ह (पुं), पुरुषोत्तम (पुं), अब्धिशयन (पुं), उपेन्द्र (पुं), अज (पुं), इन्द्रानुज (पुं), विष्वक्सेन (पुं), नरायण (पुं), जलशय (पुं), नारायण (पुं), श्रीपति (पुं), दैत्यारि (पुं), पुराणपुरुष (पुं), यज्ञपुरुष (पुं), तार्क्ष्यध्वज (पुं), अधोक्षज (पुं), गोविन्द (पुं), षड्बिन्दु (पुं), मुकुन्द (पुं), कृष्ण (पुं), वैकुण्ठ (पुं), पद्मेशय (पुं), पद्मनाभ (पुं), वृषाकपि (पुं), माधव (पुं), वासुदेव (पुं), विश्वम्भर (पुं), श्रीधर (पुं), विश्वरूप (पुं), दामोदर (पुं), शौरि (पुं), सनातन (पुं), विधु (पुं), पीताम्बर (पुं), मार्ज (पुं), जिन (पुं), कुमोदक (पुं), त्रिविक्रम (पुं), जह्नु (पुं), चतुर्भुज (पुं), पुनर्वसु (पुं), शतावर्त (पुं), गदाग्रज (पुं), स्वभू (पुं), मुञ्जकेशिन् (पुं), वनमालिन् (पुं), पुण्डरीकाक्ष (पुं), बभ्रु (पुं), शशबिन्दु (पुं), पृश्निशृङ्ग (पुं), धरणीधर (पुं), पाण्डवायन (पुं), सुवर्णबिन्दु (पुं), श्रीवत्स (पुं), देवकीसूनु (पुं), गोपेन्द्र (पुं), विष्टरश्रवस् (पुं), सोमसिन्धु (पुं), जगन्नाथ (पुं), गोवर्धनधर (पुं), यदुनाथ (पुं), गदाभृत् (पुं), शार्ङ्गभृत् (पुं), चक्रभृत् (पुं), श्रीवत्सभृत् (पुं), शङ्खभृत् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विष्णु
विष्णु, कृष्ण, केशव, मञ्जुकेशी, श्रीवत्साङ्क, श्रीपति, पीतवासस्, विष्वक्सेन, विश्वरूप, मुरारि, शौरि, शार्ङ्गिन्, पद्मनाभ, मुकुन्द, गोविन्द, धरणिधर, सुपर्णकेतु, वैकुण्ठ, जलशयन, चतुर्भुज, दैत्यारि, मधुमथन, रथाङ्गपाणि, दाशार्ह, क्रतुपुरुष, वृषाकपि, जनार्दन, अधोक्षज, वासुदेव, दामोदर, श्रीधर, अच्युत, उपेन्द्र, इन्द्रावरज, बभ्र, हरि, हृषीकेश, आत्मभू, पुण्डरीकाक्ष, श्रीवत्स, विष्टरश्रवस्, नारायण, जगन्नाथ, वनमाली, गदाधर, सनातन, जिन, शम्भु, विधि, वेधस्, गदाग्रज, कैटभारि, अज, जिष्णु, कंसजित्, पुरुषोत्तम
विष्णुः कृष्णः केशवो मञ्जुकेशी,
श्रीवत्साङ्कः श्रीपतिः पीतवासाः ।
विष्वक्सेनो विश्वरूपो मुरारिः,
शौरिः शार्ङ्गी पद्मनाभो मुकुन्दः ॥ २१ ॥
गोविन्दो धरणिधरः सुपर्णकेतु-
र्वैकुण्ठो जलशयनश्चतुर्भुजश्च ।
दैत्यारिर्मधुमथनो रथाङ्गपाणि-
र्दाशार्हः क्रतुपुरुषो वृषाकपिः स्यात् ॥ २२ ॥
जनार्दनाधोक्षजवासुदेवं दामोदरं श्रीधरमच्युतं च ।
उपेन्द्रमिन्द्रावरजं च बभ्रं हरिं हृषीकेशमुदाहरन्ति ॥ २३ ॥
आत्मभूः पुण्डरीकाक्षः श्रीवत्सो विष्टरश्रवाः ।
नारायणो जगन्नाथो वनमाली गदाधरः ॥ २४ ॥
सनातनो जिनः शम्भुर्विधिर्वेधा गदाग्रजः ।
कैटभारिरजो जिष्णुः कंसजित्पुरुषोत्तमः ॥ २५ ॥
verse 1.1.1.21
page 0004
नाममाला
Sanskrit
कृष्ण, दामोदर, विष्णु, उपेन्द्र, पुरुषोत्तम, केशव, हृषीकेश, शार्ङ्गिन्, नारायण, हरि, केशीसूदन, मधुसूदन, बलिसूदन, बाणसूदन, हिरण्यकशिपुसूदन, मुरसूदन, शौरि, पद्मनाभ, अधोक्षज, गोविन्द, वासुदेव
कृष्णो दामोदरो विष्णुरुपेन्द्रः पुरुषोत्तमः ।
केशवश्च हषीकेशः शार्ङ्गी नारायणो हरिः ॥ ७४ ॥
केशी मधुर्बलिर्बाणो हिरण्यकशिपुर्मुरः ।
तदादिसूदनः शौरिः पद्मनाभोऽप्यधोक्षजः ॥ ७५ ॥
गोविन्दो वासुदेवश्च लक्ष्मीः श्रीर्गोमिनीन्दिरा ।
तत्पतिः शैलभूम्यादिधरश्चक्रधरस्तथा ॥ ७६ ॥
verse 0.1.1.74
page 0039
Mahabharata
English
Padmanābha^1 = Vishṇu: I, 1218, 2506
III, 7043 (Nārāyanaṃ)
VI, 2946
XII, 1602 (i.e. Kṛshṇa), 7638 (do.), 13105
XIII, 5382 (i.e. Kṛshṇa), 6324(?), 6955 (1000 names), 6970 (do.), 6987 (do.).
Padmanābha^3 = Padma^1: XII, 13803 (Pº), 13888.
Padmanābha^4, Padmanālāgra = Śiva (1000 names^2).
पुराणम्
English
पद्मनाभ १ / PADMANĀBHA I. One of the hundred sons of dhṛtarāṣṭra. (See under kauravas).
पद्मनाभ २ / PADMANĀBHA II. A serpent. This serpent resides on the shores of the river gomatī which flows through Naimiṣāraṇya. This serpent once went to bhīṣma and talked to him about dharma. (Chapter 355, śānti Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पद्मनाभः,
पुं,
 (पद्मं नाभौ यस्य । “अच्प्रत्यन्वयपूर्व्वात् सामलोम्नः ।” ५ । ४ । ७५ । इत्यत्र“अच्” इति योगविभागादच् । ब्रह्मोत्पत्ति-कारणीभूतपद्मस्य नाभिजातत्वादस्य तथात्वम् ।)विष्णुः । इत्यमरः । १ । १ । १० ॥
(यथा, महा-भारते । १३ । १४९ । १९ ॥
“अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ॥
”)शयने तस्य स्मरणीयत्वं यथा, --“औषये चिन्तयेद्विष्णुं भोजने च जनार्द्दनम् ।शयने पद्मनाभञ्च विवाहे च प्रजापतिम् ॥
”इत्यादि बृहन्नन्दिकेश्वरपुराणम् ॥
(हृदयपद्मस्यनाभौ नाभेरीषदुपरिभागे प्रकाश-नात् महादवः । यथा, महाभारते । १३ ।१७ । १०५ ।“पद्मनाभो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रोऽनिलोऽनलः ॥
”पद्ममिव वर्त्तुलाकृतिः नाभिर्यस्य । धृतराष्ट्रपुत्त्रा-णामन्यतमः । यथा, महाभारते । १ । ६७ । ९५ ।“ऊर्णनाभः पद्मनाभस्तथा नन्दोपनन्दकौ ॥
”नागविशेषः । यथा, तत्रैव । १२ । ३५५ । ४ ।“कृताधिवासो धर्म्मात्मा तत्र चक्षुःश्रवा महान् ।पद्मनाभो महानाभः पद्म इत्येव विश्रुतः ॥
”)भाविजिनविशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
(स्तम्भ-नास्त्रविशेषः । यथा, गोः रामायणे १ । ३१ । ७ ।“पद्मनाभो महानाभः सुनाभो दुन्दुभिस्वनः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पद्मनाभ
पु०
 पद्मं नाभौ यस्य संज्ञायाम् अच्स० । १ विष्णौ ।“पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः” विष्णुसं० भाष्ये तु पद्मस्यनामौ स्थित इत्येवं उक्तम् । तत्र अर्श आद्यच् इति-मेदः । २ धृतराष्ट्रपुत्रमेदे भा० आ० ६७ अ० । ३ नागभेदेपु० शा० ३५७ अ० ।
Capeller
German
पद्मनाभ
m.
 der Lotusnablige (Bein. Viṣṇu's).