पदार्थः (padArthaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiपदार्थः
पदम्-अर्थः -
शब्द का अर्थ
पदार्थः
पदम्-अर्थः -
वस्तु या पदार्थ
पदार्थः
पदम्-अर्थः -
शीर्षक या विषय (नैयायिक इसके आगे १६ उपशीर्षक गिनाते हैं)
पदार्थः
पदम्-अर्थः -
"अभिधेय, वह वस्तु जिसका कुछ नाम रक्खा जा सके, प्रवर्ग"
Wordnet
Sanskrit पदार्थः, वस्तु, द्रव्यम्, सत्त्वम्
यद् सपिण्डं साकारं वा अस्ति।
"दुग्धं पेयं पदार्थम् अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपदार्थः, पदानां घटपटादीनां अर्थोऽभिधेयः ।तत्पर्य्यायः । भावः २ धर्म्मः ३ तत्त्वम् ४ सत्त्वम्५ वस्तु ६ । इति जटाधरः ॥
* ॥
(पदार्था हिदर्शनमतभेदेन नानाविधाः । तत्र वैशेषिकाणांमते ।) सप्त पदार्थाः । यथा, --“द्रव्यं गुणास्तथा कर्म्म सामान्यं सविशेषकम् ।समवायस्तथाभावः पदार्थाः सप्त कीर्त्तिताः ॥
”“सप्तानामपि साधर्म्म्यं ज्ञेयत्वादिकमिष्यते ।द्रव्यादयः पञ्च भावा अनेके समवायिनः ॥
सत्तावन्तस्त्रयस्त्वाद्या गुणादिर्निर्गुणक्रियः ॥
”इति भाषापरिच्छेदे । २, १४ ॥
“एते पदार्था वैशेषिकप्रसिद्धाः । नैयायिकाना-मप्यविरुद्धाः ।” इति सिद्धान्तमुक्तावली ॥
गोत-मोक्तषोडशपदार्थास्तु न्यायशब्दे द्रष्टव्याः ॥
(कपिलमते प्रकृत्यादयः पञ्चविंशतिः । पातञ्जल-मते तु ईश्वरेण सह षड्विंशतिः । वेदान्तमतेआत्मानात्मभेदात् द्विविधः । तत्र आत्मापिद्विविधः ईश्वरजीवाद्युपाधिभेदात् । एतावपिविद्याविद्याभेदेन द्विविधौ । केवलमविद्योप-हितत्वाद्भेदव्यवहारः । अनात्मापि कारण-सूक्ष्मस्थूलभेदात् त्रिविधः इति ॥
)
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.