| YouTube Channel

पथिन् (pathin)

 
शब्दसागरः
English
पथिन्
m.
(पन्था)
1. A road, a way.
2. Sect, doctrine, path in morals
or religion.
3. A division of hell.
4. A journey.
5. Course of
manner or action.
E.
पथ् to go, इन् Unādi
aff.
the noun is
irr
egu-
larly inflected.
Yates
English
पथिन् (न्था) 5.
m.
A road
sect
hell.
Wilson
English
पथिन्
m.
(-पन्था)
1 A road, a way.
2 Sect, doctrine, path in morals or religion.
3 A division of hell.
E.
पथ to go, इन् Uṇādi
aff.
the noun is
irr
egularly inflected.
Apte
English
पथिन् [pathin],
m.
[पथ्-आधारे इनि] (Nom. पन्थाः, पन्थानौ, पन्थानः
acc.
pl.
पथः
instr.
pl.
पथिभिः
&c.
the word is changed to पथ at the end of
comp.
तोयाधारपथः, दृष्टिपथः, नष्टपथः, सत्पथः, प्रतिपथम्
&c.
)
A road, way, path
श्रेयसामेष पन्थाः
Bh.*
2.26
वक्रः पन्थाः
Me.*
27.
Journey, way-faring, as in शिवास्ते सन्तु पन्थानः '(I wish) a happy journey to you ! God speed you on your journey !'
Range, reach
as in कर्णपथ, श्रुति˚, दर्शन˚.
Manner of action, line of conduct, course of behaviour
पथः शुचेर्दर्शयितार ईश्वरा मलीमसामाददते पद्धतिम्
R.*
3.46
न्याय्यात् पथः प्रविचलन्ति पदं धीराः
Bh.*
2.83.
A sect, doctrine.
A division of hell
Ms.*
4.9.
Comp.
-अशनम्, -आदेनः Provender for a journey
viaticum. -कृत्
m.
Ved.
a guide.
N.
of Agni. -देयम् a toll levied on public roads. -द्रुमः the Khadira tree. -प्रज्ञ
a.
acquainted with roads. -वाहक
a.
cruel.
(कः) a hunter, fowler.
a burden bearer, porter.
Apte 1890
English
पथिन् m. [पथ्-आधारे इनि] (Nom. पंथाः, पंथानौ, पंथानः
acc. pl. पथः
instr. pl. पथिभिः &c.: the word is changed to पथ at the end of comp.
तोयाधारपथः, दृष्टिपथः, नष्टपथः, सत्पथः, प्रतिपथं &c.) 1 A road, way, path
श्रेयसामेष पंथाः Bh. 2. 26
वंक्रः पथाः Me. 27.
2 Journey, way-faring, as in शिवास्ते संतु पंथानः ‘(I wish) a happy journey to you! God speed you on your journey’!
3 Range, reach
as in कर्णपथ, श्रुति°, दर्शन°.
4 Manner of action, line of conduct, course of behaviour
पथः शुंचेर्दर्शायितार ईश्वरा मलीमसामाददते पद्धतिं R. 3. 46
न्याय्यात्पथः प्रविचलंति पदं धीराः Bh. 2. 83.
5 A sect, doctrine.
6 A division of hell.
Comp.
कृत् m. Ved. {1} a guide. {2} N. of Agni.
देयं a toll levied on public roads.
द्रुमः the Khadira tree.
प्रज्ञ a. acquainted with roads.
वाहक a. cruel. (
कः) {1} a hunter, fowler. {2} a burdenbearer, porter.
Monier Williams Cologne
English
पथिन्
m.
(strong stem प॑न्थन्, older प॑न्था
middle पथि॑
weak पथ्
sg. प॑न्थास् (nom.
voc.
), प॑न्थानम् [प॑न्थाम्,
RV.
AV.
]
पथा॑, °थे॑, °थ॑स्, °थि॑
du.
प॑न्थानौ, पथि॑भ्याम्, पथो॑स्
pl.
प॑न्थानस् [प॑न्थास्, °थासस्,
RV.
पथ॑यस्,
Br.
]
पथ॑स् [पाथ॑स्,
RV.
ii, 2, 4, perhaps
gen.
sg.?]
पथि॑भिस्, °भ्यस्
पथा॑म् [°थीना॑म्,
RV.
AV.
]
पथि॑षु
cf.
Pāṇ.
vii, 1, 85
&c.
) a way, path, road, course (lit. and fig.
पन्थानं-√ दा, with
gen.
to cede the way to
पथानेन, ‘in this or manner’, पथि नि-√ अस् See under न्य्-अस्),
RV.
&c.
&c.
range, reach (cf. कर्ण-, दर्शन-
&c.
)
sect, doctrine,
L.
a division of hell,
Mn.
iv, 90
N.
of a teacher with the patr. Saubhara,
BṛĀrUp.
पथिन् [cf. पथ
Zd. panthan
Gk. πάτος
Lat.
pont-em
Old
Pruss.
pintis
Slav.
pątǐ]
Monier Williams 1872
English
पथिन्, पन्थास्, m. (nom. voc. sing. पन्थास् fr.
a base पन्थस्, the other strong cases fr. पन्थन्,
acc. pl. and other weak cases fr. पथ्, middle cases
fr. पथिन्, see Gram. 162
Ved. acc. sing. is पन्-
थाम् for पन्थानम्, nom. pl. पन्थास् or पन्-
थासस् or पथयस् for पन्थानस्), a path, way,
road, course
a path in morals or religion, sect, doc-
trine
a division of hell (Manu IV. 90)
पन्था-
नः सन्तु ते शिवाः, may thy ways be happy! a
happy journey to thee! पथि न्य्-अस्, see under
न्य्-अस्).
—पथन्-वत्, आन्, अती, अत्, Ved. containing
the word पथिन्.
—पथि-कार, अस्, m. ‘road-
maker, N. of a man (?).
—पथि-कृत्, त्, त्, त्, Ved.
making a road, constructing a path, preparing a way
or ways
guiding, a guide
(त्), m. an epithet of
Agni.
—पथि-देय, अम्, n. a toll levied on public
roads.
—पथि-द्रुम, अस्, m. the tree Acacia
Catechu.
—पथि-प्रज्ञ, अस्, आ, अम्, acquainted
with roads.
—पथि-मत्, आन्, अती, अत्, containing the
word पथिन्.
—पथि-मध्ये, ind. in the middle
of the road.
—पथि-रक्षि, इस्, इस्, इ, Ved. or पथि-
रक्षस्, आस्, आस्, अस्, Ved. protecting ways or roads.
—पथि-वाहक, अस्, m. a fowler, bird-catcher
a
porter, burden-bearer
(अस्, आ, अम्), cruel, hard.
—पथि-षद्, त्, त्, त्, Ved. sitting in the way
an
epithet of Rudra
of the dogs of Yama.
—पथि-
ष्ठा, आस्, आस्, अम्, Ved. standing in the way or on
the road.
—पथि-स्थ, अस्, आ, अम्, being on the
way, going.
Benfey
English
पथिन् पथिन्, for पन्थन् (cf. प-
रिपन्थिन्), which is the base of some
cases, the bases of some others is पथ्,
the nom. and voc. sing. पन्थास्,
m.
1. A road, a way, Megh. 28.
2. The
name of a hell, Man. 4, 90.
--
Comp.
अर्ध-,
m.
the half of a way, Pañc.
134, 17.
धर्म-,
m.
the road of virtue.
सह-,
m.
a fellow-traveller, Rām. 3,
53, 3. -- Cf. Lat. pons, pontis, and
perhaps ponto, pontonis.
Apte Hindi
Hindi
पथिन्
पुं*
- पथ् आधारे इनि
"मार्ग, रास्ता"
पथिन्
पुं*
- पथ् आधारे इनि
"यात्रा, राहगीरी या पर्यटन"
पथिन्
पुं*
- पथ् आधारे इनि
"परास, पहुंच "
पथिन्
पुं*
- पथ्+इनि
"कार्यपद्धति, आचरण की रेखा, व्यवहारक्रमः"
पथिन्
पुं*
- पथ्+इनि
"संप्रदाय, सिद्धांत"
पथिन्
पुं*
- पथ्+इनि
नरक का प्रभाग
पथिन्
पुं*
- पथ्+इनि
मार्ग
पथिन्
पुं*
- -
यात्रा
पथिन्
पुं*
- -
पर्स
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पथिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗ/ದಾರಿ
निष्पत्तिः - > पत्लृ(गतौ) "इनिः" थः अन्तादेशश्च (उ० ४-१२)
व्युत्पत्तिः - > पतन्त्यनेन
प्रयोगाः - > "पन्थानमाशु विजहीहि पुरः स्तनौ ते पश्यन् प्रतिद्विरदकुम्भविशङ्किचेताः", "न्याय्यात्पथः प्रविचलन्ति पदं धीराः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-३४, भर्तृ० २-८७
विस्तारः - > ಸಮಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ पथिन् ಶಬ್ದವು "पथः" ಎಂದು ಅಕಾರಾಂತವಾಗುವುದು. "तोयाधारपथाश्च वल्कलशिखानिष्यन्दरेखाङ्किताः" शाकु० १-१३। "उत्तोरणं राजपथं प्रपेदे" कुमा० ७-६३
L R Vaidya
English
paTin {% m. (nom. पंथाः-नौ-नः
acc. pl. पथः) (this word is changed into पथ at the end of compounds, तोयाधारपथाभ वल्कलशिखानिष्यंदरेखांकिताः Sak.i.) %} 1. A path, a way, वक्रः पंथा यदपि भवतः प्रस्थितस्तोत्तराशाम् Megh.i.27, R.iii.19
2. a journey, e.g. शिवास्ते संतु पंथानः
3. course, manner, course of action, पथः श्रुतेर्दर्शायितार ईश्वरा मलीमसामाददते पद्धतिम् R.iii.46
4. a sect, a doctrine.
Bopp
Latin
पथिन् m. (in casibus fort. पन्थन्, Nom. पन्थास् e पन्थंस्
v. gr. min. 198. not., in casibus debilissimis पथ्, v. gr.
223.) via. (V. पथ = πάτος
cum पन्थन् conferatur
lat. PONT, pons
slav. pûtj via e pontj, v. gr. comp.
255. g.
hib. fathan «journey».)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पदव्येकपदी पद्या पद्धतिर्वर्त्म वर्तनी
अयनं सरणिर्मार्गोऽध्वा पन्था निगमः सृतिः ९८३
-wordlist-
पदवी (स्त्री), एकपदी (स्त्री), पद्या (स्त्री), पद्धति (स्त्री), वर्त्मन् (क्ली), वर्तनी (स्त्री), अयन (क्ली), सरणि (स्त्री), मार्ग (पुं), अध्वन् (पुं), पथिन् (पुं), निगम (पुं), सृति (स्त्री)
नाममाला
Sanskrit
वर्त्मन्, अध्वन्, सरणि, पथिन्, मार्ग, प्रचर, सञ्चर
वर्त्माऽध्वा सरणिः पन्था मार्गः प्रचरसञ्चरौ
verse 0.1.1.162
page 0078
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पथिन्
पु०
पथ--आधारे इनि मार्गे तद्भेदलक्षणादिकं यथा“त्रि शद्धनूंषि विस्तीर्णो देशमार्गस्तु तैः कृतः ।विंशद्धनुर्ग्राममार्गः सीमामार्गो दशैव तु धनूंषि दश-विस्तीर्णः श्रीमान् राजपथः स्मृतः नृवाजिरथनागा-नामसम्बाधः सुसञ्चरः धनूंषि चैव चत्वारि शाखारथ्यास्तु निर्मिताः त्रिकराश्चोपरथ्यास्तु द्विकराप्युप-रथ्यिका जङ्घापथश्चतुष्पादस्त्रिपादस्तु गृहान्तरम् ।वृतीपादस्त्वर्द्वपादः प्राग्वंशः पादकः स्मृतः अवकरःपरीवाहः पादमात्रः समन्ततः” देवीपु० पथिगमनगुणाः“अध्वा मेदःकफस्थौल्यसौकुमार्य्यादिनाशनः यत्तुचंक्रमणं नातिदेहपोडाकरं भवेत् तदायुर्बलमेधा-ग्निप्रदमिन्द्रियशोधनम्” राजवल्लभः धर्माचारे च“महाजनोयेन गतः पन्थाः” मा० व० यक्षप्रश्ने
Capeller
German
पथिन् s. पथ्.