धातुः: पत्
मूलधातुः: पत्लृ
धात्वर्थः: गतौ
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: पतति


धातुः: पत्
मूलधातुः: पत
धात्वर्थः: गतौ
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: पातयति-ते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

पत  (अर्थः)  गतौ
वा  वाशब्दं केचिन्न पठन्तीति पुरुषकारे अयं विकल्पेन णिचमुत्पादयति ( पतयति पतति ) इति तत्र भूवादिपाठादेव पततीतिसिद्धे णिज्विकल्पस्य प्रयोजनमस्यानेकाच्त्त्वात्पताञ्चकारेत्याम्सिद्धिः तथा अपतीदित्यस्य लृदित्त्वाभावेनाङ्भावात्सिद्धिरिति पुरुषकारादौ अन्ये तु वाशब्दमेवं व्याचक्षन्तेन्यायतस्त्वनन्तरत्त्वाददन्तत्त्वस्यैव विकल्पनं युक्तं, न तु परमप्रकृतस्य णिचः तेन पतयति पातयतीत्युदाहर्तव्यम् उक्तं च स्वेनैव पुरुषकारकृता भू प्राप्तौ वात्मनेपदीत्यत्र, आकुस्मादात्मनेपदीतिप्रकरण भू प्राप्तौ वेति वक्तव्ये आत्मनेपदीतिवचनं केवलाण्णिजन्तादस्यात्मनेपदं यथा स्यादिति मैत्रेयग्रन्थदूषणावसरे आकुस्मीयकाण्डे भू प्राप्तौ वेत्युच्यमाने ऽनन्तरस्यात्मनेपदित्त्वस्यैव विकल्पः प्रतीयेत न पुनर्महाप्रकृतस्य चुरादिणिच इति अत्र स्वामी, संहितायां धातुपाठाद्वाशब्दमुत्तरधातुशेषं वष्टि, तन्निपातस्य वाशब्दस्य चशब्दादिवत् पूर्वप्रयोगो नेति हेलाराजीयादौ समर्थनादयुक्तम् ( पतयालुः, ) "स्पृहिगृहिपति'' इत्यादिनाऽऽलुच् 319

पत गतौ 
- पतयति  पतयामास  पतयालुः  अन्यत्र पतति  अपप्तत्  (40)  206

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“पत गतौ वा”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अदन्तः। </li> <li>‘-- गत्यर्थे पतयेत् पतेत्।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> पतकः-तिका, पिपातयिषकः-षिका, पिपतयिषकः-षिका, पतकः-तिका, <a href="#foot_krm05">5</a> पिपतिषकः-षिका, पापतकः-तिका;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि <a href="#foot_krm06">6</a> छादयतिवत् <a href="#foot_krm07">7</a> ज्ञेयानि। </li> <li><a href="#foot_krm08">8</a> पतयालुः <a href="#foot_krm09">9</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९६७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८६२। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ९५)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[५। ‘पत गतौ वा’ इत्यत्र विकल्पद्योतकः वाकारः अदन्तपाठविकल्पार्थः इति मते अदन्तत्वाभावे णिचि उपधावृद्धौ एवं रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[६। ‘पत गतौ वा’ इति वाकारः णिज्विकल्पार्थ इति मते णिजभावपक्षे शुद्धात् सनि एवं रूपम्, एवं यङन्तस्याप्युपपत्तिः द्रष्टव्या।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्०८४०+ २५]</li> <li id="foot_krm07">07 => (५६२)</li> <li id="foot_krm08">08 => [[१। ‘स्पृहिगृहिपति--’ (३-२-१५८) इत्यादिना तच्छीलादिषु कर्तृषु ण्यन्ताद् आलुच् प्रत्ययः। ‘अयामन्ताल्वाय्य--’ (६-४-५५) इत्यादिना णेरयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[आ। ‘वीरेण तेन विशिखेन विलूनमूनं चक्रभ्रमेण पतयालु तदा शरव्यम्।’ भारतचम्पूः २। ८०।]]</li></ul>

पत् (प꣡तॢँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = पतनम्
अनीयर् = पतनीयः - पतनीया
ण्वुल् = पातकः - पातिका
तुमुँन् = पतितुम्
तव्य = पतितव्यः - पतितव्या
तृच् = पतिता - पतित्री
क्त्वा = पतित्वा
ल्यप् = प्रपत्य
क्तवतुँ = पतितवान् - पतितवती
क्त = पतितः - पतिता
शतृँ = पतन् - पतन्ती

पत (प꣡त꣡ देवशब्दे गतौ वा वादन्त इत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = पतनम्
अनीयर् = पतनीयः - पतनीया
ण्वुल् = पतकः - पतिका
तुमुँन् = पतयितुम् / पतितुम्
तव्य = पतयितव्यः / पतितव्यः - पतयितव्या / पतितव्या
तृच् = पतयिता / पतिता - पतयित्री / पतित्री
क्त्वा = पतयित्वा / पतित्वा
ल्यप् = प्रपतय्य / प्रपत्य
क्तवतुँ = पतितवान् - पतितवती
क्त = पतितः - पतिता
शतृँ = पतयन् / पतन् - पतयन्ती / पतन्ती
शानच् = पतयमानः / पतमानः - पतयमाना / पतमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

पत  गतौ वा
- पतयति, पततिः अपपतत्, अपातीत्  स्पृहिगृहिपति (32158) इत्यालुच्- पतयालुः  भ्वादौ (1580) पतति, अपप्तत्  अन्ये पत ऐश्वर्य इति पेठुः, वाशब्दस्तूत्तरैकदेशार्थः वावृतुवत्  305

*पत्सल m. °Essen, S I, 508, 8.


पत्सलः
पुं* - "पत् + सरन्, रस्य लः"
"रास्ता, मार्ग"

पत्सलः [patsalḥ], A way, road.

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

पत्सल पत्सल m. (पत्; सृ) route.


पत्सलं, क्ली, (पतति गच्छति अस्मिन् । पत ऌ गतौ+ “पते रश्च लः ।” उणां । ३ । ७४ । इतिसरन् रस्य लश्च ।) पन्थाः । इत्युणादिवृत्तिः ॥


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

पत्सल, अस्, m. a way, road.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

पत्सल m. a way, road, Uṇ. iii, 74, Sch.


पत्सल m. (-लः) A road.
 E. पत् to go, सर Unādi aff. र changed to ल.


पत्सल पु० पतत्यत्र पत--आधारे सरन् रस्य लश्च । मार्गे उज्ज्वद० ।

पत्सल
m. (-लः) A road.
E. पत to go, सर Uṇādi aff., र changed to ल.


पत्सल (patsala)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Apte

Apte 1890

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Apte Hindi

L R Vaidya

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

शब्दकल्पद्रुमः

वाचस्पत्यम्

Burnouf