पणः (paNaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

पणः [paṇḥ],  1 Playing with dice or for a stake.

A game played for a stake,  bet,  wager
 सपणश्चेद्विवादः स्यात्तत्र हीनं तु दापयेत् Y.*
  2.18
 दमयन्त्याः पणः साधुर्वर्तताम् Mb.
 

The thing staked.

A condition,  compact,  agreement
 संधिं करोतु भवतां नृपतिः पणेन Ve.*
  1.15
 'a stipulation,  treaty'
 H.*
  4.118, 119.

Wages,  hire.

Reward.

A sum in coins or shells.

A particular coin equal in value to 8 cowries
 अशीतिभिर्वराटकैः पण इत्यभिधीयते
 ततो$रिसैन्या- दानीतान् सौवर्णान् राजतान् पणान् Śiva B.23.3.

Price.

Wealth,  property
 आरोपणेन पणमप्रतिकार्यमार्यस्त्रैयम्बकस्य धनुषो यदि नाकरिष्यत् Mv.*
  1.27.

A commodity for sale.

Business,  transaction
 निरस्य समयं सर्वे पणो$स्माकं भविष्यति Mb.
 *  3.7.9.

A shop.

A seller,  vendor.

A distiller.

A house.

Expense of an expedition. 

A handful of anything.

An epithet of Viṣṇu.Comp.   -अङ्गना,  -स्त्री a prostitute,  harlot
 शोभा हि पणस्त्रीणां सदृशजनसमाश्रयः कामः Mk.*
  8.33. -अयः Acquisition of profit
 न चोपलेभे वणिजां पणायान् Bk.*
  3.27. -अर्पणम् making an agreement,  a contract. -कर्मन् n.
  A solemn contract
 पणकर्मणा संहितान् अपसर्पान् Kau. A.
 1.14. -क्रिया Putting in a stake,  contest for. -ग्रन्थिः a market,  fair.

बन्धः making a treaty of peace (संधि)
 पणबन्धमुखान् गुणानजः षडुपायुङ्क्त समीक्ष्य तत्फलम् R.*
  8.21
1.86.

an agreement,  stipulation (यदि भवानिदं कुर्यात्तर्हीदमहं भवते दास्यामीति समयकरणं पणबन्धः Manoramā).

Apte 1890

English

 पणः 1 Playing with dice or for a stake. 
2 A game played for a stake,  bet,  wager
 Y. 2. 18
 दमयंत्याः पणः साधुर्वर्ततां Mb. 
3 The thing staked. 
4 A condition,  compact,  agreement
 सांधिं करोतु भवतां नृपतिः पणेन Ve. 1. 15
 ‘a stipulation,  treaty’
 H. 4. 118,  119. 
5 Wages,  hire. 
6 Reward. 
7 A sum in coins or shells. 
8 A particular coin equal in value to 80 cowries
 अशीतिभिर्वराटकैः पण इत्यभिधीयते. 
9 Price. 
10 Wealth,  property. 
11 A commodity for sale. 
12 Business,  transaction. 
13 A shop. 
14 A seller,  vendor. 
15 A distiller. 
16 A house. 
17 Expense of an expedition. 
18 A handful of anything. 
19 An epithet of Viṣṇu. 
Comp. 
अंगना,  
स्त्री a prostitute,  harlot. 
अर्पणं making an agreement,  a contract. 
ग्रंथिः a market,  fair. 
बंधः {1} making a treaty or peace (संधि)
 पणबंधमुखान् गुणानजः षडुपायुंक्त समीक्ष्य तत्फलं R. 8. 21,  10. 86. {2} an agreement,  stipulation
 (यदि भवानिदं कुर्यात्तहींदमहं भवते दास्यामीति समयकरणं पणबंधः Manoramā). 

Apte Hindi

Hindi

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
पासों  से या दाँव लगार कर खेलना

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
"जूआ,  जो दाँव या शर्त लगा कर खेला जाय"

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
दाँव पर लगाई हुई वस्तु

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
"शर्त,  संविदा,  समझौता"

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
"मजदूरी,  भाड़ा"

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
पारितोषिक

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
रकम जो या तो शिक्कों में हो या कौड़ियों में

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
८० कौड़ी के मूल्य का सिक्का

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
मूल्य

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
"धन दौलत,  संपत्ति"

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
विक्रयवस्तु

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
"व्यापार,  लेनदेन"

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
दुकान

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
"विक्रेता,  बेचने वाला"

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
शराब खींचने वाला

पणः
पुं*
  - पण् + अप्
मकान

पणः
पुं*
  - पण्+अप्
"पासे से खेलना,  दाँव लगाकर खेलना"

पणः
पुं*
  - पण्+अप्
दाँव पर लगाई हुई वस्तु

पणः
पुं*
  - पण्+अप्
शर्त

पणः
पुं*
  - पण्+अप्
पैसा

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पणः
noun
 
ताम्रस्य खण्डः यस्य प्रयोगः प्राचीनकाले नाणकरूपेण क्रियते स्म।
 "संग्रहालये अस्माभिः पणाः दृष्टाः।"

Synonyms:
  पणः
noun
 
एका प्राचीना मुद्रा।
 "एकः पणः अष्टैः काकिणिभिः तुल्यम्।"

Synonyms:
  पणः
noun
 
पारितोषिकस्य धनराशिः यत् मुद्रासु दीयते।
 "स्वामी रक्षकाय पञ्च पणान् अददात्।"

Synonyms:
  पण्यम्,  पणसः,  क्रयवस्तु,  पणः
noun
 
येषां वस्तूनां क्रय-विक्रयणं क्रियते।
 "सः पण्यं क्रेतुं गतः।"

Synonyms:
  पणः,  पणबन्धः
noun
 
कस्मिन् अपि विषये तद् दृढतापूर्वकं कथनं यद् सिद्धे जाते जयपराजयौ निश्चीयेते तथा च परस्परयोः धनस्य वा अन्यस्य वस्तुनः आदानं प्रदानं च भवति।
 "राहुलः पणम् अजयत्।"

Synonyms:
  वेतनम्,  वर्तनम्,  भूतिः,  कर्मण्या,  विधा,  भृत्या,  भरण्यम्,  भरणम्,  मूल्यम्,  निर्वेशः,  पणः,  विष्टिः,  आजीवः,  जीवनम्,  वार्ता,  जीविका
noun
 
कर्मदक्षिणा
 सः अल्पं वेतनं गृहीत्वा कार्यं करोति। /"पणो देयो अवकृष्टस्य षडुत्कृष्टस्य वेतनम् [मनु. 7.126]"

Synonyms:
  पणः,  पणितम्,  ग्लहः
noun
 
तद् धनं वस्तु वा यस्य कृते जनाः अक्षक्रीडादीन् क्रीडन्ति।
 "युधिष्ठिरेण द्यूतक्रीडायां द्रौपदीं पणेषु व्यदेवीत्।"

Synonyms:
  द्यूतम्,  द्यूतक्रीडा,  देवनम्,  अक्षवती,  कैतवम्,  पणः
noun
 
क्रीडाविशेषः- कमपि द्रव्यं पणं कृत्वा तस्य स्वामिभावार्थं क्रियमाणा अक्षदेवनयुक्ता अप्राणिकरणका क्रीडा।
 "द्यूते पाण्डवाः द्रौपदीम् अहासीत्।" "द्यूतम् एतत् पुराकल्पे सृष्टं वैरकरम् महत्। तस्मात् द्यूतम न सेवेत हास्यार्थम् अपि बुद्धिमान्॥ [मनु. ९।२२७]"

Synonyms:
  ग्लहः,  पणः,  पणबन्धः
noun
 
सा क्रीडा यत्र जयः पराजयो वा भवति यस्यां देवनं च वर्तते।
 "श्यामेन अन्तिमसमये पणः जीतः।"

Synonyms:
  दण्डः,  धनदण्डः,  अर्थदण्डः,  पणः
noun
 
सः अर्थग्रहणं यः अपराद्धात् दण्डस्वरूपेण गृह्यते।
 "तेन सार्वजनिकस्थाने धूम्रपानं कृतम् अतः शतरूपकस्य धनदण्डः देयः।"

Synonyms:
  प्रतिज्ञा,  पणः,  शंसः
noun
 
कृत्यकृत्यसम्बन्धी दृढनिश्चयः।
 "भीष्मेण आजीवनब्रह्मचर्यस्य प्रतिज्ञा कृता।"

Synonyms:
  पणः,  विपणः,  क्रयपत्रम्
noun
 
क्रयविक्रयनियमः।
 "पणाद् विना किमपि न क्रेतव्यम्।"

Tamil

பண: : சூதாட்டம்,  பணயம்,  சொத்து,  வியாபாரம்,  கடை,  வியாபாரி.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पणः,  पुं,
   (पण्यतेऽनेन । पण व्यवहारे + “नित्यंपणः परिणामे ।” ३ । ३ । ६६ । इति अप् ।)कार्षिकताम्रिकः । स तु पञ्चकृष्णलमाषकारब्ध-ताम्रकर्षकृतव्यवहारद्रव्यम् । पूर्व्वं हि ताम्र-रक्तिकायाः कपर्द्दक एको मूल्यमिति अशीति-वराटमूल्यः । लोके तूपचारात् कार्षापणवत्पणव्यपदेशो मूल्य एव । निर्व्वेशः । भृतिः ।(पणो ग्लहोऽस्त्यस्मिन् । पण + “अर्श आदिभ्योऽच् ।” ५ । २ । १२७ । इत्यच् ।) द्यूतम् ।म्लहः । आड् इति होड् इति वाजि इति चभाषा । (यथा,  आर्य्यासप्तशती । ३५४ ।“प्रतिभूः शुको विपक्षे दण्डः शृङ्गारसंकथागुरुषु ।पुरुषायितं पीणस्तद्बाले परिभाव्यतां दायः ॥
”पण्यते व्यवह्रियते इति । “पुंसि संज्ञायां घःप्रायेण ।” ३ । ३ । ११८ । इति घः ।) मूल्यम् ।धनम् । इत्यमरभरतौ ॥
 कार्षापणः । (यथा, मनुः । ८ । २२४ ।“यस्तु दोषवतीं कन्यामनाख्याय प्रयच्छति ।तस्य कुर्य्यान्नृपो दण्डं स्वयं षण्णवतिं पणान् ॥
”)क्रय्यशाकाट्टिका । व्यवहारः । इति मेदिनी ॥
विंशतिगण्डकः । इति हेमचन्द्रः ॥
 शौण्डिकः ।इति जटाधरः ॥
 गृहम् । इति शब्दमाला ॥
(पणते अधिकारिभेदेन सुखभोगादिकं व्यव-हरति साधकस्य मुकृत्यनुसारेण वैकुण्ठवासादि-फलं प्रददातीत्थर्थः । पचाद्यच् । यद्वा,  पण्यतेस्त्रूयते यः । पण स्तुतौ “पुंसीति संज्ञायां घःप्रायेण ।” ३ । ३ । ११८ । इति घः । विष्णुः ।यथा,  महाभारते । १३ । १४९ । ११५ ।“ऊर्ड्घगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥
”)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.