| YouTube Channel

पञ्चमकार (paJcamakAra)

 
शब्दसागरः
English
पञ्चमकार
n.
 (-रं) The five essentials of the left hand Tantra ritual
“Madya” wine, “Maṃsa” flesh, “Matsya” fish, “Maithuna” copu-
lation, “Mudra” gesticulation.
E.
 पञ्च, and मकार the letter M
all beginning with that letter.
Yates
English
पञ्च-मकार (रं) 1.
n.
 Five essentials
of the left hand
Tantra ritual.
Spoken Sanskrit
English
पञ्चमकार - paJcamakAra -
n.
 - 5 essentials of the left-hand tantra ritual
Wilson
English
पञ्चमकार
n.
 (-रं) The five essentials of the left hand Tantra
ritual
Madya wine, Māṃsa flesh, Matsya fish, Maithuna
copulation, Mudrā gesticulation.
E.
 पञ्च, and मकार the letter M,
all beginning with that letter.
Monier Williams Cologne
English
पञ्च—म-कार
n.
 the 5 essentials of the left-hand Tantra ritual (the words for which begin with the letter म्, viz. मद्य, wine
मांस, meat
मत्स्य, fish
मुद्रा, intertwining of the fingers
and मैथुन, sexual union),
W.
 (cf. -तत्त्व and
RTL.
 192).
Apte Hindi
Hindi
पञ्चमकारम्
नपुं*
 पञ्चन्-मकारम् -
"वाममार्गी तन्त्राचार के पाँच मूलत्व जिनके नाम का प्रथम अक्षर ‘म’ है (मद्य, मांस, मत्स्व, मुद्रा और मैथुन)"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पञ्चमकार
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಕಾರವು ಮೊದಲು ಬರುವ ಮದ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಐದು
व्युत्पत्तिः - > पञ्च मकारा यत्र
विस्तारः - > "मद्यं मांसं तथा मत्स्यः मुद्रा मैथुनमेव च। पञ्चतत्त्वमिदं देवि निर्वाणमुक्तिहेतवे। मकारपञ्चकं देवि देवानामपि दुर्लभम्" गुप्तसाधनतन्त्रम्
L R Vaidya
English
paMcan-makAra {% n. %} the five essentials of the left-hand Tantra ritual. See पंचतत्व (2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पञ्चमकारं,
क्ली,
 (पञ्चसंख्यकं मकारं तत्त्वं यत्र । मद्यंमांसमित्यादिषु आदौ मकारस्थितेस्तथात्वम् ।)मकारपञ्चकम् । पञ्चतत्त्वम् । तत्तु मुद्रामैथुन-मद्यमांसमत्स्यरूपम् । यथा, --“मद्यं मांसं तथा मत्स्यो मुद्रा मैथुनमेव च ।पञ्चतत्त्वमिदं देवि ! निर्व्वाणमुक्तिहेतवे ।मकारपञ्चकं देवि ! देवानामपि दुर्लभम् ॥
”इति गुप्तसाधनतन्त्रे ७ पटलः ॥
* ॥
“मद्यैर्मांसैस्तथा मत्स्यैर्मुद्राभिर्मैथुनैरपि ।स्त्रीभिः सार्द्धं महासाधुरर्च्चयेद्जगदम्बिकाम् ॥
अन्यथा च महानिन्दा गीयते पण्डितैः सुरैः ।कायेन मनसा वाचा तस्मात्तत्त्वपरो भवेत् ॥
”इति कामाख्यातन्त्रे ५ पटलः ॥
* ॥
“या सुरा सर्व्वकार्य्येषु कथिता भुवि मुक्तिदा ।तस्या नाम भवेद्देवि ! तीर्थं पानं सुदुर्लभम् ॥
शूद्राणां भक्ष्ययोग्यानां यन्मांसं देवनिर्म्मितम ।वेदमन्त्रेण विधिवत् प्रोक्ता सा शुद्धिरुत्तमा ॥
भक्ष्ययोग्याश्च कथिता ये ये मत्स्या वरानने ! ।ते रहस्ये मया प्रोक्ता मीनाः सिद्धिप्रदायकाः ॥
पृथुकास्तण्डुला भृष्टा गोधूमचणकादयः ।तस्य नाम भवेद्देवि ! मुद्रा मुक्तिप्रदायिनी ॥
भगलिङ्गस्य योगेन मैथुनं यद्भवेत् प्रिये ! ।तस्य नाम भवेद्देवि ! पञ्चमं परिकीर्त्तितम् ॥
प्रथमन्तु भवेन्मद्यं मांसञ्चैव द्बितीयकम् ।मत्स्यश्चैव तृतीयं स्यान्मुद्रा चैव चतुर्थिका ॥
पञ्चमं पञ्चमं विद्यात् पञ्च ते नामतः स्मृताः ॥
”इति समयाचारतन्त्रे २ पटलः ॥
* ॥
अथ मत्स्यादिव्युत्पत्तिः ।“मायामलादिशमनान्मोक्षमार्गनिरूपणात् ।अष्टदुःखादिविरहान्मत्स्येति परिकीर्त्तितः ॥
माङ्गल्यजननाद्देवि ! सम्बिदानन्ददानतः ।सर्व्वदेवप्रियत्वाच्च मांस इत्यभिधीयते ॥
पञ्चमं देवि ! सर्व्वेषु मम प्राणप्रियं भवेत् ।पञ्चमेन विना देवि ! चण्डीमन्त्रं कथं जपेत् ॥
यदि पञ्चमकारेषु भ्रान्तिञ्चेत् कुरुते प्रिये ! ।तस्य सिद्धिः कथं देवि ! चण्डीमन्त्रं कथं जपेत् ॥
आनन्दं परमं ब्रह्म मकारास्तस्य सूचकाः ॥
”इति कुलार्णवतन्त्रे पञ्चमखण्डे १७ उल्लासः ॥
* ॥
तेषां शोधनादिकं बाहुल्यभिया लोकमोह-भयाच्च नोक्तम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पञ्चमकार
न०
 पञ्च मकारा यत्र । मकारादिपदवेद्यमद्यादिप-ञ्चके “मद्यं मांसं तथा मत्स्यी मुद्रा मैथुनमेव च । पञ्चत-त्त्वमिदं देवि! निर्वाणमुक्तिहेतवे । मकारपञ्चकं देवि!देवानामपि दुर्लभम्” गुप्रसाधनतन्त्रे ७ पटले । तत्रमद्यादिकं प्रसिद्धम् । मुद्रा तु “पृथुकास्तण्डुला भृष्टागोधूमचणकादयः । तेषां नाम भवेद्देवि! मुद्रा मुक्ति-प्रदायिनी” । तत्र परिगाषिता