नैराश्य (nairAzya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English नैराश्य nairAzya hopelessness
नैराश्य nairAzya non-expectancy
नैराश्य nairAzya despair at
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishनैराश्यम् [nairāśyam], 1 Hopelessness, despair, despondency
आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् 11.8.44
तटस्थं नैराश्यात् 3.13.
Absence of wish or expectation
येनाशाः पृष्ठतः कृत्वा नैराश्यमवलम्बितम् 1.124
4.2.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiनैराश्यम्
- निराश+ष्यञ्
"आशा का अभाव, नाउम्मीदी, निराशा"
नैराश्यम्
- निराश+ष्यञ्
कामना या प्रत्याशा का अभाव
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनैराश्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತ್ಯಾಶೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ /ಯಾವ ಆಶೆಯೂ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ /ಭರವಸೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > "ष्यञ्" (५-१-१२४)
व्युत्पत्तिः - > निराशस्य भावः
प्रयोगाः - > "नैराश्यकातरधियो हरिणेक्षणायाः श्रुत्वा निकामकरुणं च मनोहरं च"
उल्लेखाः - > मालती० ६-८
L R Vaidya
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनैराश्यं, (निराशस्य निरभिलाषस्य भावःइति । निराश + ष्यञ् ।) आशाया अभावः ।यथा, --“आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् ।आशया पिङ्गला वेश्या कृत्वा जन्म निरर्थकम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्तीयश्रीकृष्णजन्मखण्डे ९७ अः ।(यथा, महाभारते । १ । २२५ । १ ।“स तु नैराश्यमापन्नः सदा ग्लानिसमन्वितः ।पितामहमुपागच्छत् संक्रुद्धो हव्यवाहनः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritनैराश्य निराशस्य निष्कामस्य मावः ष्यञ् । आशा-शून्यत्वे “आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सु-खम् । यथा संत्यज्य कान्ताशां मुखं सुष्ठाप पिङ्गला”सां० प्र० भाष्यधृत वाक्यम् नैराश्यस्य सुखरूपत्वं तत्रसमर्थितं यथा “निराशः सुखी पिङ्गलावत्” सां० सू०“नन्वाशानिवृत्त्या दुःखनिवृत्तिः स्यात् सुखं तु कुनःसाधनाभावनादिति” उच्यते । चित्तस्य सत्वप्राधान्येनस्वाभाविकं यत् सुखमाशया पिहितं तिष्ठति तदेवाशावि-गमे लब्धवृत्तिकं भवति तेजःप्रतिबद्धजलशैत्यवदिति नतत्र साधनापेखा” सां० प्र० भा० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.