| YouTube Channel

नीली (nIlI)

 
Spoken Sanskrit
English
नीली - nIlI -
f.
 - name of nIla
नीली - nIlI -
f.
 - indigo plant or Hornwort plant dye
Apte 1890
English
नीली 1 The indigo plant
तत्र नीलीरसपरिपूर्णं महाभांडमासीत् Pt. 1
एको ग्रहस्तु मीनानां नीलीमद्यपयोर्यथा Pt. 1. 260.
2 A species of blue fly.
3 A kind of disease.
Comp.
राग a. firm in attachment. (
गः) {1} affection as unchangeable as the colour of indigo, unalterable or unswerving attachment. {2} a firm and constant friend.
संधानं fermentation of indigo. °भांडं an indigo vat.
Monier Williams Cologne
English
नी॑ली a (ई),
f.
 the indigo plant or dye,
Mn.
Var.
Suśr.
&c.
 Blyxa Octandra,
L.
a species of blue fly,
L.
नी॑ली
f.
m.
 a kind of disease,
L.
नी॑ली
f.
m.
N.
 of the wife of Aja-mīḍha,
MBh.
Hariv.
 (v.l. नलिनी and नीलिनी)
नीली b
f.
 of नील, q.v.
Macdonell
English
नीली nīl-ī,
f.
 indigo: -bhāṇḍa,
n.
 vessel 🞄with indigo
-rasa,
m.
 fluid indigo
-varṇa,
a.
 indigo-coloured.
Apte Hindi
Hindi
नीली
स्त्री*
 - नील+अच्+ङीष्
नील का पौधा
नीली
स्त्री*
 - नील+अच्+ङीष्
नीलमक्खियों की एक जाति
नीली
स्त्री*
 - नील+अच्+ङीष्
एक प्रकार का रोग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नीली
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲ್ಯೋಷಧಿ
नीली
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿಗಿಡ
निष्पत्तिः - > नील - "ङीष्" (वा. ४-१-४२)
नीली
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿಬಣ್ಣದ ನೊಣ
नीली
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ರೋಗ
L R Vaidya
English
nIla {% (I) a. (f. ला or ली
नीला is used in connection with clothes &c.
नीली in connection with plants &c.) %} Black, dark-blue, dyed with indigo.
nIlI {% f. %} 1. The indigo plant, तत्र नीलीरसपरिपूर्णं महाभांडमासीत् Panch.i.
2. a species of blue fly
3. a kind of disease.
Bopp
Latin
नीली f. (a नील signo fem. ई) id.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
नीली *eine best. Krankheit, E 822 (A). 823 (P).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उत्पलानां तु शालूकं नील्यां शैवालशेवले ।
शेवालं शैवलं शेपालं जलाच्छूकनीलिके ॥ ११६७ ॥
-wordlist-
शालूक (क्ली), नीली (स्त्री), शैवाल (पुंक्ली), शेवल (पुंक्ली), शेवाल (पुंक्ली), शैवल (पुंक्ली), शेपाल (पुंक्ली), जलशूक (पुंक्ली), जलनीलिका (स्त्री)
Mahabharata
English
Nīlī, wife of Ajamīḍha. § 152 (Pūruvaṃś.): I, 94, 3722 (second wife of Ajamīḍha and mother of Dushyanta and Parameshṭhin).
पुराणम्
English
नीली / NĪLĪ. Second wife of King ajamīḍha. Two sons called duṣyanta and parameṣṭhī were born to the king of nīlī. (Ādi Parva, Chapter 94, Verse 32).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: नीली
Root: नीली
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ name of nIla
⇒ indigo plant or Hornwort plant dye
Shloka(s):
2|4|94|2 ► नीली काला क्लीतकिका ग्रामीणा मधुपर्णिका॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|95|1 ► रञ्जनी श्रीफली तुत्था द्रोणी दोला च नीलिनी। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|94|2 ⇢ नीली (नीली) (स्त्री) ⇒ name of nIla, indigo plant or Hornwort plant dye
➠ 2|4|94|2 ⇢ काला (काला) (स्त्री)
➠ 2|4|94|2 ⇢ क्लीतकिका (क्लीतकिका) (स्त्री)
➠ 2|4|94|2 ⇢ ग्रामीणा (ग्रामीणा) (स्त्री)
➠ 2|4|94|2 ⇢ मधुपर्णिका (मधुपर्णिका) (स्त्री)
➠ 2|4|95|1 ⇢ रञ्जनी (रञ्जनी) (स्त्री)
➠ 2|4|95|1 ⇢ श्रीफली (श्रीफली) (स्त्री)
➠ 2|4|95|1 ⇢ तुत्था (तुत्था) (स्त्री)
➠ 2|4|95|1 ⇢ द्रोणी (द्रोणी) (स्त्री) ⇒ tub, bucket, valley, of salt, kind of creeper, measure of capacity, wooden trough or tub, bitter cucumber [coloquintida - Bot], any vessel or implement made of wood
➠ 2|4|95|1 ⇢ दोला (दोला) (स्त्री) ⇒ swing, litter, hammock, palanquin, Indigo plant
➠ 2|4|95|1 ⇢ नीलिनी (नीलिनी) (स्त्री)
Related word(s):
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नीली,
स्त्री,
 (नीलो निष्पाद्यत्वेनास्त्यस्याः इति ।नील + अच् ततो ङीष् ।) वृक्षभेदः । नीलेरगाछ इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । काला २क्लीतकिका ३ ग्रामीणा ४ मधुपर्णिका ५रञ्जनी ६ श्रीफली ७ तुत्था ८ तूणी ९ दोला १०नीलिनी ११ । इत्यमरः । २ । ४ । ९४ ॥
नीला १२ तूली १३ द्रोणी १४ मेला १५ । इतिभरतः ॥
नीलपत्री १६ राज्ञी १७ नीलिका १८नीलपुष्पी १९ काली २० श्यामा २१ शोधनी २२श्रीफला २३ ग्राम्या २४ भद्रा २५ भारवाही २६मोचा २७ कृष्णा २८ व्यञ्जनकेशी २९ महा-फला ३० असिता ३१ क्लीतनी ३२ केशी ३३चारटिका ३४ गन्धपुष्पा ३५ श्यामलिका ३६रङ्गपत्री ३७ महाबला ३८ स्थिररङ्गा ३९रङ्गपुष्पी ४० दूली ४१ दूलिका ४२ द्रोणिका ४३ ।इति शब्दरत्नावली ॥
अस्या गुणाः । कटुत्वम् ।तिक्तत्वम् । उष्णत्वम् । केश्यत्वम् । कासकफमरु-द्विषोदरव्याधिगुल्मजन्तुव्रणनाशित्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
नीलिकारोगः । इति मेदिनी ।ले, २९ ॥